metabolizm witaminy C

Metabolizm witaminy C (kwasu askorbinowego) jest złożonym procesem fizjologicznym kluczowym dla utrzymania homeostazy organizmu. Ta rozpuszczalna w wodzie witamina jest niezbędna dla ludzi, którzy – w przeciwieństwie do większości zwierząt – nie są zdolni do jej syntezy z powodu braku enzymu oksydazy L-gulonolaktonowej.

Wchłanianie witaminy C zachodzi głównie w jelicie cienkim poprzez transportery zależne od sodu (SVCT1 i SVCT2). Absorpcja jest procesem aktywnym i nasycalnym, co oznacza, że przy wyższych dawkach witaminy C jej biodostępność maleje. Po wchłonięciu witamina C jest transportowana do tkanek, gdzie pełni liczne funkcje biologiczne, w tym rolę kofaktora w reakcjach hydroksylacji kolagenu.

W organizmie witamina C ulega utlenieniu do kwasu dehydroaskorbinowego, który może być zredukowany z powrotem do kwasu askorbinowego lub dalej metabolizowany do kwasu 2,3-diketogulonowego, a następnie do kwasu szczawiowego i innych metabolitów. Wydalanie następuje głównie przez nerki, przy czym próg nerkowy dla witaminy C wynosi około 1,5 mg/dl.

Zaburzenia metabolizmu witaminy C mogą prowadzić do jej niedoboru (szkorbut) lub rzadziej do nadmiaru (hiperwitaminoza C), który może powodować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, kamicę nerkową i hemolizę u pacjentów z niedoborem G6PD. Monitorowanie stężenia witaminy C w osoczu jest istotne u pacjentów z chorobami przewlekłymi, szczególnie tymi związanymi ze stresem oksydacyjnym.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Witamina C – Właściwości farmakokinetyczne

Witamina C (kwas askorbinowy) charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym (około 90%) wchłanianiem z jelita cienkiego po podaniu doustnym, co jest istotne przy stosowaniu preparatów takich jak Bioaron SYSTEM (51 mg witaminy C w dawce 5 ml syropu) czy Multi-Sanostol (100 mg w 10 ml syropu). Po absorpcji witamina C osiąga stężenia w osoczu na poziomie 0,5-1,5 mg/100 ml, wykazuje niski stopień wiązania z białkami surowicy (~25%) i jest szeroko dystrybuowana w tkankach, z najwyższymi stężeniami w tkankach gruczołowych. Transport do komórek odbywa się głównie w formie utlenionej (kwas dehydroaskorbowy) przez transportery glukozy, gdzie ulega redukcji i magazynowaniu. W przypadku podania dożylnego, jak w preparacie Soluvit N (100 mg witaminy C w formie sodu askorbinianu), pomijany jest etap wchłaniania, co zapewnia natychmiastową biodostępność. Witamina C przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka matki, co ma znaczenie kliniczne w suplementacji kobiet ciężarnych i karmiących (np. Elevit Pronatal).
absorpcja, absorpcja jelitowa, askorbinian sodu, bariera łożyskowa, biodostępność, dystrybucja leku, farmakokinetyka, kwas askorbowy, kwas dehydroaskorbowy, kwas dihydroaskorbowy, kwas dioksyglukonowy, kwas szczawiowy, liniowość farmakokinetyczna, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm witaminy C, okres półtrwania, podanie dożylne, profil farmakokinetyczny, próg nerkowy, siarczan kwasu askorbowego, transporter glukozy, wiązanie z białkami osocza, witamina C, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią
Leksykon substancji czynnych
Kwas askorbowy – Przeciwwskazania stosowania

Kwas askorbowy (witamina C) jest szeroko stosowanym lekiem, jednak jego podawanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań klinicznych. Podstawowymi przeciwwskazaniami są nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze oraz schorzenia nefrologiczne, takie jak kamica nerkowa (szczególnie przy dawkach >1 g/dobę) i hiperoksaluria, ze względu na metabolizm witaminy C do szczawianów. Ciężka niewydolność nerek i wątroby stanowią istotne ograniczenia ze względu na zaburzenia metabolizmu i eliminacji kwasu askorbowego. Ponadto, stosowanie witaminy C jest przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu żelaza (hemochromatoza, talasemia, niedokrwistość syderoblastyczna) oraz u osób z wrodzonym niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (ryzyko anemii hemolitycznej). Wskazane jest także unikanie preparatów zawierających kwas askorbowy u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka, jaskrą z wąskim kątem przesączania oraz w okresie ostatniego trymestru ciąży (w preparatach złożonych).
Interakcje lekowe stanowią kolejną grupę przeciwwskazań – kwas askorbowy nie powinien być stosowany u pacjentów przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) oraz zydowudynę (AZT). Wiek pacjenta determinuje ograniczenia w stosowaniu preparatów złożonych, z różnymi limitami wiekowymi (np. poniżej 12-16 lat). Dodatkowo, choroba alkoholowa, fenyloketonuria (w preparatach zawierających aspartam), zaburzenia układu sercowo-naczyniowego oraz przerost gruczołu krokowego z ryzykiem zatrzymania moczu stanowią istotne przeciwwskazania do stosowania niektórych preparatów z kwasem askorbowym. W praktyce klinicznej konieczne jest indywidualne podejście do pacjenta, uwzględniające specyfikę preparatu, dawkę oraz obecność innych substancji czynnych, a w razie wątpliwości konsultacja ze specjalistą lub farmaceutą klinicznym.
anemia hemolityczna, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa żołądka, fenyloketonuria, hemochromatoza, hepatotoksyczność, hiperoksaluria, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra z wąskim kątem, kamica nerkowa, kamienie szczawianowe, kwas askorbowy, metabolizm witaminy C, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość syderoblastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, preparat złożony, przerost prostaty, szpik kostny, talasemia, wirusowe zapalenie wątroby, witamina C, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia spichrzania żelaza

metabolizm witaminy C

Powiązane wpisy

Witamina C – Właściwości farmakokinetyczne

Kwas askorbowy – Przeciwwskazania stosowania