ostra żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Ostra żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE) to stan kliniczny obejmujący zakrzepicę żył głębokich (DVT) oraz zatorowość płucną (PE). Stanowi trzecią najczęstszą chorobę układu sercowo-naczyniowego, z roczną częstością występowania wynoszącą 1-2 przypadki na 1000 osób.

Zakrzepica żył głębokich charakteryzuje się tworzeniem skrzeplin w układzie żylnym, najczęściej w żyłach kończyn dolnych. Typowymi objawami DVT są ból, obrzęk, zaczerwienienie oraz wzmożone ucieplenie zajętej kończyny. Zatorowość płucna powstaje, gdy fragment skrzepliny oderwie się i przemieści do tętnic płucnych, powodując duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel, a w ciężkich przypadkach niewydolność prawokomorową serca.

Diagnostyka VTE opiera się na ocenie klinicznej prawdopodobieństwa (skale Wellsa dla DVT i PE), oznaczeniu D-dimerów oraz badaniach obrazowych: ultrasonografii kompresyjnej żył w przypadku podejrzenia DVT oraz angiografii tomografii komputerowej tętnic płucnych przy podejrzeniu PE.

Leczenie ostrej VTE obejmuje antykoagulację, początkowo heparyną drobnocząsteczkową, heparyną niefrakcjonowaną lub fondaparynuksem, a następnie doustnymi antykoagulantami: antagonistami witaminy K lub bezpośrednimi doustnymi antykoagulantami (DOAC). W przypadkach masywnej zatorowości płucnej z niestabilnością hemodynamiczną rozważa się leczenie trombolityczne lub embolektomię.

Profilaktyka nawrotów VTE polega na odpowiednio długiej antykoagulacji, której czas trwania zależy od czynników ryzyka nawrotu oraz ryzyka krwawienia. U pacjentów z niesprowokowaną VTE lub z utrzymującymi się czynnikami ryzyka należy rozważyć przedłużoną antykoagulację.