pochodna teofiliny

Pochodne teofiliny to grupa związków farmakologicznych wywodzących się od teofiliny – naturalnej metyloksantyny występującej w liściach herbaty. Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą: aminofilina, doksyfilina, acefilina i pentoksyfilina. Związki te wykazują działanie bronchodylatacyjne, dlatego historycznie były szeroko stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

Mechanizm działania pochodnych teofiliny obejmuje nieselektywne hamowanie fosfodiesteraz (szczególnie PDE3 i PDE4), antagonizm receptorów adenozynowych oraz wpływ na uwalnianie wapnia z siateczki sarkoplazmatycznej. Efektem jest rozszerzenie oskrzeli, zmniejszenie oporu naczyniowego, poprawa kurczliwości mięśnia sercowego i zwiększenie diurezy. Dodatkowo, związki te wykazują działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie uwalniania mediatorów zapalnych.

W obecnej praktyce klinicznej znaczenie pochodnych teofiliny jest ograniczone ze względu na wąskie okno terapeutyczne, liczne działania niepożądane (zaburzenia rytmu serca, drgawki, nudności) oraz dostępność bezpieczniejszych alternatyw terapeutycznych. Niemniej jednak, nadal znajdują zastosowanie jako leki trzeciego rzutu w ciężkiej postaci astmy i POChP, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach. Pentoksyfilina zachowuje istotną pozycję w leczeniu zaburzeń krążenia obwodowego.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl