blokada receptorów dopaminowych

Blokada receptorów dopaminowych to mechanizm działania wielu leków przeciwpsychotycznych (neuroleptyków), które wiążą się z receptorami dopaminowymi w mózgu, hamując ich aktywność. Najsilniejsze działanie antagonistyczne wobec receptorów dopaminowych D2 wykazują klasyczne neuroleptyki, takie jak haloperydol czy chlorpromazyna.

Blokowanie receptorów dopaminowych w szlaku mezolimbicznym przynosi korzyści terapeutyczne w leczeniu objawów pozytywnych schizofrenii, takich jak halucynacje czy urojenia. Jednak blokada tych receptorów w innych częściach mózgu może prowadzić do licznych działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych (parkinsonizm polekowy, dystonia ostra, akatyzja), hiperprolaktynemii czy zaburzeń seksualnych.

Nowsze leki przeciwpsychotyczne (atypowe) charakteryzują się mniejszym powinowactwem do receptorów D2 lub szybszą dysocjacją z tych receptorów, co zmniejsza ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych, przy zachowanej skuteczności terapeutycznej. Wiele z nich blokuje również receptory serotoninowe 5-HT2A, co przyczynia się do ich atypowego profilu działania.

Stopień blokady receptorów dopaminowych ma bezpośrednie przełożenie na efekt kliniczny – przyjmuje się, że zajęcie 60-80% receptorów D2 jest konieczne do uzyskania efektu przeciwpsychotycznego, natomiast blokada powyżej 80% znacząco zwiększa ryzyko objawów pozapiramidowych. Ten mechanizm wykorzystywany jest również w leczeniu zaburzeń motorycznych u pacjentów z chorobą Parkinsona czy w terapii zaburzeń ruchowych, takich jak pląsawica Huntingtona.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl