Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania rysperydonu

Ocena tolerancji na rysperydon w postaci doustnej jest pierwszym krokiem, który należy podjąć u pacjentów, którzy nigdy wcześniej nie przyjmowali rysperydonu w żadnej postaci, zanim rozpocznie się leczenie produktem Risperidone Teva w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Prawidłowa ocena tolerancji pomaga zminimalizować ryzyko wystąpienia poważnych reakcji niepożądanych po rozpoczęciu terapii.¹

Przeciwwskazania u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem

Należy zaznaczyć, że produkt Risperidone Teva nie był badany u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem i nie jest wskazany do stosowania w tej grupie. Produkt nie jest zarejestrowany jako lek stosowany w leczeniu zaburzeń zachowania związanych z otępieniem.²

Metaanalizy wykazały zwiększoną umieralność u osób w podeszłym wieku z otępieniem leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym rysperydonem. W kontrolowanych placebo badaniach rysperydonu podawanego doustnie umieralność wynosiła 4,0% wśród pacjentów leczonych rysperydonem i 3,1% wśród pacjentów otrzymujących placebo (iloraz szans 1,21; 95% CI: 0,7-2,1). Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (zakres 67-100 lat).³

Jednoczesne stosowanie z furosemidem

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu rysperydonu z furosemidem u osób starszych. W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem zaobserwowano zwiększoną umieralność w grupie otrzymującej jednocześnie furosemid i rysperydon (7,3%; średni wiek 89 lat, zakres 75-97 lat) w porównaniu do pacjentów leczonych samym rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata, zakres 70-96 lat) lub furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67-90 lat).⁴

Należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przed podjęciem decyzji o jednoczesnym podawaniu rysperydonu z furosemidem lub innymi silnymi diuretykami. Zwiększona umieralność nie występuje u pacjentów leczonych równocześnie rysperydonem i innymi diuretykami. Odwodnienie stanowi ogólny czynnik ryzyka wpływający na umieralność i należy go unikać u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.⁵

Zdarzenia niepożądane naczyniowo-mózgowe (CVAE)

Badania kliniczne wykazały trzykrotne zwiększenie ryzyka zdarzeń niepożądanych naczyniowo-mózgowych u pacjentów z otępieniem leczonych niektórymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. Dane z sześciu kontrolowanych placebo badań rysperydonu u pacjentów z otępieniem (głównie w wieku >65 lat) wykazały, że zdarzenia niepożądane naczyniowo-mózgowe wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo (iloraz szans 2,96; 95% CI: 1,34-7,50).⁷

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na działanie blokujące receptory alfa, stosowanie rysperydonu może prowadzić do wystąpienia niedociśnienia (niedociśnienia ortostatycznego), szczególnie w początkowej fazie leczenia. Klinicznie istotne niedociśnienie obserwowano po wprowadzeniu leku do obrotu u pacjentów leczonych rysperydonem i lekami przeciwnadciśnieniowymi.⁸

Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie produktu Risperidone Teva u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak:⁹

• niewydolność serca
• zawał mięśnia sercowego
• zaburzenia przewodzenia
• odwodnienie
• hipowolemia
• choroby naczyniowo-mózgowe

W przypadku utrzymywania się istotnego klinicznie niedociśnienia należy ocenić stosunek ryzyka do korzyści i rozważyć kontynuację leczenia.¹⁰

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Risperidone Teva, raportowano przypadki leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (<1/10 000 pacjentów).¹¹

Pacjenci z istotną klinicznie leukopenią lub polekową leukopenią/neutropenią w wywiadzie powinni być monitorowani przez pierwsze kilka miesięcy leczenia. Należy rozważyć zaprzestanie stosowania produktu Risperidone Teva przy pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia liczby leukocytów, jeśli nie stwierdzono innych czynników przyczynowych.¹²

Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować pod kątem gorączki lub innych objawów infekcji, a w razie ich wystąpienia należy natychmiast wdrożyć odpowiednie leczenie. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów <1 x 10⁹/l) należy zaprzestać stosowania produktu Risperidone Teva i monitorować liczbę leukocytów do czasu normalizacji wyników.¹³

Późne dyskinezy i objawy pozapiramidowe

Działanie leków blokujących receptory dopaminowe wiąże się z ryzykiem wystąpienia późnych dyskinez, charakteryzujących się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, szczególnie mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju późnych dyskinez. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych i podmiotowych późnych dyskinez należy rozważyć przerwanie leczenia wszelkimi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁴

U pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon należy zachować szczególną ostrożność, gdyż podczas dostosowywania dawki jednego lub obu leków mogą pojawić się objawy pozapiramidowe. Zaleca się stopniowe wycofywanie terapii stymulantem.¹⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas leczenia lekami przeciwpsychotycznymi opisywano przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego, którego objawy obejmują:¹⁶

• podwyższenie temperatury ciała
• sztywność mięśni
• niestabilność układu autonomicznego
• zaburzenia świadomości
• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Dodatkowo mogą wystąpić: mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku podejrzenia złośliwego zespołu neuroleptycznego należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Risperidone Teva.¹⁷

Choroba Parkinsona i otępienie z obecnością ciał Lewy’ego

Przepisując leki przeciwpsychotyczne, w tym Risperidone Teva, pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z obecnością ciał Lewy’ego, lekarze powinni dokładnie ocenić stosunek ryzyka do korzyści. Rysperydon może nasilać objawy choroby Parkinsona.¹⁸

U pacjentów w obu tych grupach może występować zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne. Objawy zwiększonej wrażliwości obejmują: splątanie, zaburzenia świadomości, niestabilność postawy z częstymi upadkami, które towarzyszą objawom pozapiramidowym.¹⁹

Reakcje nadwrażliwości

Pomimo zalecenia określenia tolerancji na rysperydon podawany doustnie przed rozpoczęciem leczenia produktem Risperidone Teva, raportowano rzadkie przypadki reakcji anafilaktycznych u pacjentów, którzy wcześniej tolerowali rysperydon w postaci doustnej.²⁰

W przypadku wystąpienia objawów nadwrażliwości należy:²¹

• przerwać stosowanie produktu Risperidone Teva
• wdrożyć odpowiednie środki wspomagające
• obserwować pacjenta do czasu ustąpienia objawów

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia rysperydonem stwierdzano przypadki hiperglikemii, cukrzycy oraz zaostrzenia wcześniej występującej cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Kwasica ketonowa była zgłaszana bardzo rzadko, a śpiączka cukrzycowa rzadko.²²

Zaleca się odpowiednią obserwację kliniczną zgodnie z wytycznymi terapii przeciwpsychotycznej. U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym produktem Risperidone Teva, należy monitorować objawy hiperglikemii, takie jak:²³

• polidypsja (nadmierne pragnienie)
• poliuria (nadmierne wydalanie moczu)
• nadmierne łaknienie
• osłabienie

Pacjentów z rozpoznaną cukrzycą należy regularnie badać pod kątem kontroli glikemii.²⁴

Zwiększenie masy ciała

Podczas stosowania rysperydonu stwierdzano przypadki znacznego zwiększenia masy ciała. Zaleca się regularną kontrolę masy ciała pacjentów.²⁵

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia produktem Risperidone Teva. Zaleca się oznaczenie stężenia prolaktyny w osoczu u pacjentów z objawami mogącymi być związanymi z podwyższonym poziomem prolaktyny, takimi jak:²⁶

• ginekomastia
• zaburzenia miesiączkowania
• brak owulacji
• zaburzenia płodności
• zmniejszone libido
• zaburzenia wzwodu
• mlekotok

Badania hodowli tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować wzrost komórek nowotworowych w guzach piersi u ludzi. Pomimo braku jednoznacznego związku między stosowaniem leków przeciwpsychotycznych a guzami piersi w badaniach klinicznych i epidemiologicznych, należy zachować ostrożność u pacjentów z istotnym wywiadem w tym kierunku.²⁷

Risperidone Teva należy stosować z ostrożnością u pacjentów ze stwierdzoną wcześniej hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi.²⁸

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność przepisując rysperydon pacjentom z:²⁹

• chorobami układu krążenia
• wywiadem rodzinnym w kierunku wydłużenia odstępu QT
• bradykardią
• zaburzeniami elektrolitowymi (niedoborem potasu lub magnezu)

Należy również zachować ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania rysperydonu z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT, ze względu na zwiększone ryzyko działań arytmogennych.³⁰

Drgawki

Produkt Risperidone Teva należy stosować z ostrożnością u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub innymi stanami, które mogą obniżać próg drgawkowy.³¹

Priapizm

Ze względu na działanie blokujące receptor alfa-adrenergiczny podczas leczenia produktem Risperidone Teva może wystąpić priapizm (przedłużona, bolesna erekcja).³²

Regulacja temperatury ciała

Lekom przeciwpsychotycznym przypisuje się właściwość zakłócania zdolności organizmu do regulacji temperatury ciała. Należy zachować ostrożność przepisując Risperidone Teva pacjentom, którzy będą narażeni na czynniki mogące powodować podwyższenie podstawowej temperatury ciała, takie jak:³³

• intensywny wysiłek fizyczny
• narażenie na ekstremalnie wysokie temperatury
• jednoczesne przyjmowanie leków o działaniu przeciwcholinergicznym
• odwodnienie

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi nabytych czynników ryzyka VTE, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia produktem Risperidone Teva oraz podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.³⁴

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym Risperidone Teva, stwierdzano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS). Zespół ten może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu.³⁵

Przed zabiegiem należy poinformować wykonującego go okulistę o aktualnym lub wcześniejszym stosowaniu leków blokujących receptory alfa1a-adrenergiczne. Nie ustalono potencjalnych korzyści z odstawienia tych leków przed zabiegiem usunięcia zaćmy i należy to rozważyć wobec ryzyka przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.³⁶

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach przedklinicznych rysperydonu obserwowano jego działanie przeciwwymiotne. W przypadku stosowania u ludzi, działanie to może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub stany chorobowe, takie jak:³⁷

• niedrożność jelit
• zespół Reye’a
• nowotwór mózgu

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pomimo że przeprowadzono badania nad rysperydonem podawanym doustnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, nie wykonano takich badań w przypadku produktu Risperidone Teva. Z tego powodu należy zachować ostrożność podczas podawania leku pacjentom z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.³⁸

Sposób podawania leku

Należy zachować ostrożność, aby uniknąć nieumyślnego podania produktu Risperidone Teva do naczynia krwionośnego.³⁹

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Risperidone Teva zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴⁰