proliferacyjna witreoretinopatia

Proliferacyjna witreoretinopatia (PVR) to powikłanie chorób siatkówki charakteryzujące się proliferacją komórek na powierzchni siatkówki oraz błony naczyniowej, prowadzące do formowania błon włóknisto-komórkowych. Stanowi główną przyczynę niepowodzeń operacji odwarstwienia siatkówki, występując w około 5-10% przypadków.

W patomechanizmie PVR kluczową rolę odgrywają komórki nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE), fibroblasty, komórki glejowe oraz makrofagi, które pod wpływem czynników wzrostu i cytokin proliferują i migrują, tworząc błony na powierzchni siatkówki. Błony te ulegają obkurczeniu, powodując trakcję siatkówki i jej ponowne odwarstwienie.

Klasyfikacja PVR opiera się na lokalizacji zmian (przednich lub tylnych) oraz ich nasileniu (stopnie A-C). Leczenie proliferacyjnej witreoretinopatii wymaga interwencji chirurgicznej z zastosowaniem witrektomii tylnej, usunięcia błon epiretinalnych, tamponady gazowej lub olejem silikonowym. W ciężkich przypadkach stosuje się również leki antyproliferacyjne jako adiuwanty.

Pomimo postępów w technikach chirurgicznych, PVR pozostaje wyzwaniem terapeutycznym z uwagi na tendencję do nawrotów i progresji. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania zmian, czasu trwania odwarstwienia oraz współistnienia innych patologii ocznych. Wczesna interwencja chirurgiczna i identyfikacja czynników ryzyka PVR stanowią kluczowe elementy zapobiegania rozwojowi tego powikłania.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Epidemiologia

Odwarstwienie siatkówki (RRD) to poważne schorzenie okulistyczne, którego roczna zapadalność wynosi około 6,3-17,9 na 100 000 osób, z wyższą częstością w Europie i regionie Zachodniego Pacyfiku. Ryzyko całkowite w ciągu życia szacuje się na 1:300, wzrastające do 3% w wieku 85 lat, a po incydencie w jednym oku ryzyko w drugim oku wynosi około 10%. Najczęściej dotyczy osób w wieku 40-70 lat, z bimodalnym rozkładem zachorowań – młodsze osoby z wysoką krótkowzrocznością i urazami oraz starsze między 60. a 69. rokiem życia. Kluczowymi czynnikami ryzyka są krótkowzroczność (zwłaszcza >3 dioptrii, gdzie ryzyko RRD wzrasta nawet 39-krotnie do 868,83 na 100 000 osobolat), wcześniejsza operacja zaćmy (ryzyko do 1%, wzrastające po kapsulotomii laserowej Nd:YAG), urazy oka, zwyrodnienie typu kratowego, rodzinne występowanie oraz choroby współistniejące jak cukrzyca czy zapalenia błony naczyniowej. Epidemiologia wskazuje na różnice w ryzyku w zależności od płci i pochodzenia etnicznego, choć dane są niejednoznaczne.
badanie dna oka, depresja twardówki, krótkowzroczność, krwotok do ciała szklistego, nabłonek barwnikowy siatkówki, odłączenie ciała szklistego, odwarstwienie ciała szklistego, odwarstwienie naczyniówki, plomba nadtwardówkowa, proliferacyjna witreoretinopatia, przedarcie siatkówki, retinopatia wcześniaków, rhegmatogenne odwarstwienie siatkówki, trakcja szklistkowo-siatkówkowa, trakcyjne odwarstwienie siatkówki, usunięcie zaćmy, witrektomia przez pars plana, zapalenie błony naczyniowej, zespół Sticklera, zwyrodnienie plamki żółtej
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Odwarstwienie siatkówki, definiowane jako oddzielenie neurosensorycznej warstwy siatkówki od nabłonka barwnikowego, stanowi poważne zagrożenie dla funkcji wzrokowych, z potencjałem trwałej utraty widzenia. Rokowanie po operacyjnym leczeniu zależy od typu odwarstwienia (rhegmatogenne, trakcyjne, wysiękowe), czasu trwania schorzenia, zajęcia plamki żółtej, przedoperacyjnej ostrości wzroku, zakresu odwarstwienia, obecności proliferacyjnej witreoretinopatii (PVR) oraz liczby i lokalizacji przedarć siatkówki. Szczególnie istotne jest zajęcie plamki: w przypadku odwarstwienia macula-off, interwencja w ciągu 7-9 dni pozwala na odzyskanie użytecznego widzenia, choć pełna ostrość rzadko jest osiągana; około 44% pacjentów uzyskuje po operacji ostrość co najmniej 6/12 (Snellen). W odwarstwieniach ograniczonych do obwodu, z zachowaną plamką, rokowanie jest znacznie lepsze, a profilaktyczne zabiegi, takie jak laseropeksja czy retinopexy pneumatyczna, skutecznie zapobiegają progresji.
funkcja wzrokowa, konsultacja okulistyczna, odwarstwienie plamki, odwarstwienie rhegmatogenne, odwarstwienie siatkówki, odwarstwienie trakcyjne, odwarstwienie wysiękowe, ostrość wzroku, plamka żółta, plomba nadtwardówkowa, plombowanie nadtwardówkowe, proliferacyjna witreoretinopatia, przedarcie siatkówki, schorzenie okulistyczne, ślepota prawna, witrektomia przez część płaską ciała rzęskowego
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Diagnostyka i diagnoza

Odwarstwienie siatkówki stanowi nagły stan okulistyczny, w którym siatkówka oddziela się od nabłonka barwnikowego, co bez szybkiej interwencji może prowadzić do trwałej utraty wzroku. Diagnostyka opiera się na badaniu dna oka w mydriasis, z wykorzystaniem oftalmoskopii pośredniej jako złotego standardu, umożliwiającej ocenę obwodowych części siatkówki. W przypadkach trudnych diagnostycznie stosuje się ultrasonografię oka (USG), gdzie odwarstwiona siatkówka widoczna jest jako cienka, hiperechogeniczna linia, oraz optyczną koherentną tomografię (OCT) do oceny warstw siatkówki i statusu plamki żółtej. W warunkach oddziału ratunkowego przyłóżkowe USG wykazuje wysoką czułość (94%) i swoistość (96%) w wykrywaniu odwarstwienia. Kluczowym czynnikiem rokowniczym jest status plamki (macula-on vs. macula-off), determinujący pilność leczenia i prognozę funkcjonalną.
badanie dna oka, guz naczyniówki, indentacja twardówki, krioterapia, krwawienie do ciała szklistego, lampa szczelinowa, laseroterapia, mydriasis, nabłonek barwnikowy siatkówki, odwarstwienie rhegmatogenne, odwarstwienie siatkówki, oftalmoskopia bezpośrednia, oftalmoskopia pośrednia, optyczna koherentna tomografia, ostrość wzroku, plamka żółta, proliferacyjna witreoretinopatia, retinopeksja pneumatyczna, retinoschiza, rozszerzenie źrenicy, szerokokątna fotografia dna oka, tarcza nerwu wzrokowego, tomografia komputerowa, tylne odłączenie ciała szklistego, ultrasonografia oka, witrektomia
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Leczenie

Odwarstwienie siatkówki stanowi stan nagły wymagający pilnej interwencji chirurgicznej, aby zapobiec trwałej utracie widzenia. Leczenie przedodwarstwieniowe obejmuje fotokoagulację laserową oraz krioterapię, które skutecznie uszczelniają przedarcia siatkówki, zapobiegając dalszemu rozwojowi choroby z niemal 100% skutecznością przy szybkim wdrożeniu. W przypadku pełnego odwarstwienia siatkówki stosuje się metody chirurgiczne takie jak pneumatyczna retinopeksja (wstrzyknięcie pęcherzyka gazu do ciała szklistego), obwodowe wpuklenie twardówki (scleral buckle) oraz witrektomię, często w kombinacji z laseroterapią lub krioterapią. Skuteczność pojedynczej operacji wynosi około 90%, a ostateczne rokowanie zależy od czasu od wystąpienia odwarstwienia do leczenia, stanu plamki żółtej (macula-on vs macula-off) oraz rozległości odwarstwienia.
ciało szkliste, ciśnienie wewnątrzgałkowe, fotokoagulacja laserowa, jaskra, krioterapia, laseroterapia, leczenie laserowe, macula-off, macula-on, odwarstwienie siatkówki, olej silikonowy, operacja zaćmy, ostrość wzroku, plamka żółta, pneumatyczna retinopeksja, proliferacyjna witreoretinopatia, przedarcie siatkówki, tkanka bliznowata, twardówka, witrektomia, wizyta kontrolna, zabieg chirurgiczny, zaćma
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Etiologia i przyczyny

Odwarstwienie siatkówki to stan, w którym neurosensoryczna siatkówka oddziela się od nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE), prowadząc do utraty zaopatrzenia w tlen i składniki odżywcze. Wyróżnia się trzy typy: rhegmatogenne (najczęstsze, spowodowane rozdarciami siatkówki i przedostawaniem się płynu z ciała szklistego), trakcyjne (wynikające z proliferacji błon włóknistych, np. w retinopatii cukrzycowej) oraz wysiękowe (gromadzenie płynu podsiatkówkowego bez rozdarć, związane z zapaleniem, urazem lub chorobami takimi jak AMD). Czynniki ryzyka obejmują wiek >50 lat, wysoką krótkowzroczność (ryzyko wzrasta do 2,4% u osób z myopią w wieku 60 lat), urazy oka, wcześniejsze operacje zaćmy, choroby siatkówki (np. zwyrodnienie kraciaste, retinopatia cukrzycowa) oraz predyspozycje genetyczne (np. zespół Sticklera). Nieleczone odwarstwienie prowadzi do trwałej utraty wzroku, a proliferacyjna witreoretinopatia (PVR) występuje u 8-10% leczonych pacjentów, zwiększając ryzyko nawrotu.
choroba Coatsa, ciało szkliste, jaskra, komórki siatkówki, krótkowzroczność, nabłonek barwnikowy siatkówki, naczyniówka, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, odwarstwienie rhegmatogenne, odwarstwienie siatkówki, odwarstwienie trakcyjne, odwarstwienie wysiękowe, plamka żółta, plomba nadtwardówkowa, proliferacyjna retinopatia cukrzycowa, proliferacyjna witreoretinopatia, retinopatia cukrzycowa, soczewka wewnątrzgałkowa, twardówka, tylne odłączenie ciała szklistego, uraz oka, usunięcie zaćmy, utrata wzroku, witrektomia, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół Marfana, zespół Sticklera, zwyrodnienie kraciaste siatkówki, zwyrodnienie plamki żółtej
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Patofizjologia i mechanizm

Odwarstwienie siatkówki to patologiczny stan, w którym dochodzi do separacji siatkówki neurosensorycznej od nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE) i naczyniówki, prowadząc do niedokrwienia i obumierania fotoreceptorów, szczególnie jeśli utrzymuje się ponad 12 godzin. Wyróżnia się trzy główne typy odwarstwienia: rhegmatogenne (ok. 90% przypadków), trakcyjne oraz wysiękowe (surowicze). Odwarstwienie rhegmatogenne powstaje na skutek pełnościennego przedarcia siatkówki, przez które upłynnione ciałko szkliste przedostaje się do przestrzeni podsiatkówkowej, co jest związane z tylno-odłączeniem ciałka szklistego (PVD) i trakcją szklistkowo-siatkówkową. Odwarstwienie trakcyjne wynika z pociągania siatkówki przez błony włókniste, często w przebiegu proliferacyjnej retinopatii cukrzycowej lub proliferacyjnej witreoretinopatii (PVR). Odwarstwienie wysiękowe jest efektem zaburzenia równowagi produkcji i absorpcji płynu podsiatkówkowego, bez obecności przedarcia czy trakcji, i może być spowodowane m.in. przez zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD), choroby zapalne czy nowotwory wewnątrzgałkowe.
apoptoza fotoreceptorów, bariera krew-siatkówka, czynnik martwicy nowotworów α, fotoreceptory, krioterapia, krótkowzroczność, laseroterapia, nabłonek barwnikowy siatkówki, naczyniówka, naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka, odwarstwienie rhegmatogenne, odwarstwienie siatkówki, odwarstwienie trakcyjne, odwarstwienie wysiękowe, plomba nadtwardówkowa, płyn podsiatkówkowy, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacyjna witreoretinopatia, przedarcie siatkówki, retinopatia cukrzycowa proliferacyjna, retinopeksja pneumatyczna, trakcja szklistkowo-siatkówkowa, transformacja epitelialno-mezenchymalna, transformujący czynnik wzrostu β, witrektomia przez pars plana, zwyrodnienie kraciaste, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

proliferacyjna witreoretinopatia

Powiązane wpisy

Odwarstwienie siatkówki – Epidemiologia

Odwarstwienie siatkówki – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Odwarstwienie siatkówki – Diagnostyka i diagnoza

Odwarstwienie siatkówki – Leczenie

Odwarstwienie siatkówki – Etiologia i przyczyny

Odwarstwienie siatkówki – Patofizjologia i mechanizm