gorączka paratyfoidowa
Gorączka paratyfoidowa (dur rzekomy) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez pałeczki Salmonella Paratyphi A, B lub C. Jest zbliżona klinicznie do duru brzusznego (tyfusu), ale zazwyczaj przebiega łagodniej.
Zakażenie następuje drogą pokarmową, poprzez spożycie skażonej żywności lub wody. Po okresie inkubacji (1-3 tygodnie) rozwija się charakterystyczny obraz kliniczny: stopniowo narastająca gorączka, ból głowy, osłabienie, bóle brzucha, rzadziej biegunka lub zaparcia. Mogą wystąpić różowe wykwity na skórze tułowia (rozeole) oraz powiększenie wątroby i śledziony.
Diagnostyka obejmuje posiewy krwi, kału oraz badania serologiczne (odczyn Widala). Leczenie polega na antybiotykoterapii (najczęściej fluorochinolony, cefalosporyny III generacji) oraz leczeniu objawowym. Powikłania mogą obejmować perforację jelita, krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy zapalenie płuc.
Zapobieganie gorączce paratyfoidowej opiera się na zapewnieniu dostępu do czystej wody, odpowiedniej higieny żywności oraz szczepieniach ochronnych dla osób podróżujących do rejonów endemicznych. W Polsce choroba występuje rzadko i najczęściej jest importowana z krajów o niskim standardzie sanitarnym.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka tyfoidowa – Zapobieganie i profilaktyka
Gorączka tyfoidowa, wywoływana przez Salmonella enterica serotyp Typhi, wymaga kompleksowej profilaktyki obejmującej szczepienia, higienę oraz bezpieczne spożywanie żywności i wody. Dostępne szczepionki to doustna żywa atenuowana (Ty21a) dla osób od 6 lat (3-4 dawki co drugi dzień, ochrona ~5 lat), iniekcyjna Vi polisacharydowa dla osób od 2 lat (pojedyncza dawka, ochrona 2-3 lata) oraz nowoczesna szczepionka koniugatowa, podawana od 6 miesiąca życia do 45-65 lat, zapewniająca dłuższą ochronę immunologiczną. Skuteczność szczepień wynosi 50-80%, dlatego zaleca się przestrzeganie zasad higieny i bezpiecznego spożywania żywności, szczególnie podczas podróży do obszarów endemicznych. Szczepienia powinny być wykonane co najmniej 1-2 tygodnie przed ekspozycją, z dawkami przypominającymi co 2-3 lata (iniekcyjna) lub co 5 lat (doustna) w przypadku długotrwałego narażenia.
- Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka tyfoidowa – Epidemiologia
Gorączka tyfoidowa, wywoływana przez Salmonella enterica serowar Typhi, pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach o niskim i średnim dochodzie, z roczną globalną zapadalnością szacowaną na 9-11 milionów przypadków i 110 000-161 000 zgonów. Najwyższe wskaźniki zachorowań obserwuje się w Azji Południowo-Wschodniej (306/100 000), regionie Wschodniego Śródziemnomorza (187/100 000) oraz Afryce (111/100 000), gdzie czynniki ryzyka obejmują brak dostępu do czystej wody, złe warunki sanitarne i przeludnienie. W krajach rozwiniętych gorączka tyfoidowa jest rzadkością i głównie dotyczy podróżnych, z zapadalnością poniżej 1/100 000. Szczególnie niepokojący jest wzrost oporności na antybiotyki, zwłaszcza w Pakistanie, gdzie od 2016 roku obserwuje się ognisko szczepu XDR opornego na większość standardowych leków, pozostającego wrażliwym jedynie na azytromycynę, karbapenemy i tygecyklinę.