antygen Vi
Antygen Vi to specyficzny wielocukrowy antygen otoczkowy charakterystyczny dla pałeczek Salmonella Typhi, będących czynnikiem etiologicznym duru brzusznego. Stanowi ważny marker diagnostyczny oraz czynnik wirulencji bakterii, pomagający w unikaniu odpowiedzi immunologicznej gospodarza.
W diagnostyce laboratoryjnej wykrywanie antygenu Vi służy do identyfikacji nosicieli Salmonella Typhi oraz w diagnostyce duru brzusznego. Obecność przeciwciał anty-Vi w surowicy pacjenta może wskazywać na aktywne lub przebyte zakażenie S. Typhi.
Antygen Vi jest również wykorzystywany w produkcji szczepionek przeciwko durowi brzusznemu. Szczepionki zawierające oczyszczony polisacharyd Vi zapewniają ochronę przed zakażeniem Salmonella Typhi, choć nowsze generacje szczepionek łączą ten antygen z białkami nośnikowymi w celu zwiększenia immunogenności, szczególnie u dzieci.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja salmonellowa – Patofizjologia i mechanizm
Infekcja salmonellowa, wywołana przez Gram-ujemne pałeczki Salmonella, obejmuje złożony proces patogenetyczny, w którym kluczową rolę odgrywają dwa systemy sekrecji typu III (T3SS-1 i T3SS-2) kodowane przez wyspy patogenności SPI-1 i SPI-2. T3SS-1 umożliwia inwazję komórek nabłonkowych jelita poprzez wstrzykiwanie białek efektorowych (m.in. SipA, SipC, SopE, SopE2), które reorganizują cytoszkielet aktynowy gospodarza, natomiast T3SS-2 jest niezbędny do przetrwania wewnątrzkomórkowego w makrofagach, zapobiegając fuzji wakuoli zawierającej Salmonella (SCV) z lizosomami i umożliwiając namnażanie bakterii. Salmonella wykorzystuje komórki M oraz komórki dendrytyczne do inwazji i rozprzestrzeniania ogólnoustrojowego, a także modyfikuje polaryzację makrofagów z prozapalnego M1 do immunosupresyjnego M2, co sprzyja przewlekłemu zakażeniu. W patogenezie istotne są także mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, takie jak produkcja antygenu Vi przez S. Typhi, który hamuje opsonizację i zapalenie, oraz toksyna tyfoidalna indukująca zatrzymanie cyklu komórkowego G2/M. Dawka infekcyjna wynosi około 10 komórek, jednak u osób z obniżoną kwasowością żołądka, np. stosujących leki zobojętniające, może być jeszcze niższa.
adaptacyjna odpowiedź immunologiczna, antygen Vi, bakteriemia Salmonella, białka efektorowe, długotrwałe nosicielstwo, fagocytoza, gorączka tyfoidalna, infekcja salmonellowa, kępki Peyera, komórki dendrytyczne, komórki M, komórki nabłonkowe, lipopolisacharyd, pałeczki Gram-ujemne, reaktywne formy azotu, reaktywne formy tlenu, receptory rozpoznające wzorce, system sekrecji typu III, układ limfatyczny, wrodzona odpowiedź immunologiczna, wyspa patogenności Salmonella, zakażenie ogólnoustrojowe, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wsierdzia, zapalenie żołądka i jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka tyfoidowa – Zapobieganie i profilaktyka
Gorączka tyfoidowa, wywoływana przez Salmonella enterica serotyp Typhi, wymaga kompleksowej profilaktyki obejmującej szczepienia, higienę oraz bezpieczne spożywanie żywności i wody. Dostępne szczepionki to doustna żywa atenuowana (Ty21a) dla osób od 6 lat (3-4 dawki co drugi dzień, ochrona ~5 lat), iniekcyjna Vi polisacharydowa dla osób od 2 lat (pojedyncza dawka, ochrona 2-3 lata) oraz nowoczesna szczepionka koniugatowa, podawana od 6 miesiąca życia do 45-65 lat, zapewniająca dłuższą ochronę immunologiczną. Skuteczność szczepień wynosi 50-80%, dlatego zaleca się przestrzeganie zasad higieny i bezpiecznego spożywania żywności, szczególnie podczas podróży do obszarów endemicznych. Szczepienia powinny być wykonane co najmniej 1-2 tygodnie przed ekspozycją, z dawkami przypominającymi co 2-3 lata (iniekcyjna) lub co 5 lat (doustna) w przypadku długotrwałego narażenia.