transformacja epitelialno-mezenchymalna
Transformacja epitelialno-mezenchymalna (EMT) to dynamiczny proces biologiczny, w którym komórki nabłonkowe tracą swoje charakterystyczne cechy i nabywają właściwości komórek mezenchymalnych. W trakcie EMT dochodzi do reorganizacji cytoszkieletu, utraty połączeń międzykomórkowych oraz zmiany ekspresji markerów powierzchniowych, co prowadzi do zwiększonej migracji i inwazyjności komórek.
W fizjologicznych warunkach EMT odgrywa kluczową rolę w rozwoju embrionalnym, formowaniu organów oraz gojeniu ran. Jednak w patologii proces ten jest ściśle związany z progresją nowotworów, gdzie umożliwia komórkom nowotworowym odrywanie się od guza pierwotnego, migrację przez macierz pozakomórkową i tworzenie przerzutów odległych.
Molekularne mechanizmy EMT obejmują aktywację czynników transkrypcyjnych takich jak Snail, Slug, ZEB1/2 i Twist, które hamują ekspresję E-kadheryny i innych białek nabłonkowych, jednocześnie indukując ekspresję markerów mezenchymalnych jak N-kadheryna, wimentyna czy fibronektyna. Proces ten jest regulowany przez liczne szlaki sygnałowe, w tym TGF-β, Wnt, Notch i czynniki wzrostu.
Rosnące zrozumienie roli EMT w onkogenezie prowadzi do rozwoju strategii terapeutycznych ukierunkowanych na hamowanie tego procesu, co może potencjalnie ograniczyć inwazyjność i zdolność do tworzenia przerzutów przez komórki nowotworowe. Ponadto, EMT jest istotnym czynnikiem w nabywaniu oporności na leki przeciwnowotworowe, co czyni ten proces ważnym celem w opracowywaniu nowych terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Adenomyoza – Etiologia i przyczyny
Adenomyoza to schorzenie ginekologiczne charakteryzujące się obecnością ektopowej tkanki endometrialnej w mięśniówce macicy (myometrium). Patogeneza adenomyozy jest wieloczynnikowa i obejmuje zaburzenie granicy między endometrium basalis a miometrium, co prowadzi do proliferacji endometrium w mięśniówce wraz z angiogenezą i przerostem komórek mięśni gładkich. Teorie etiopatogenetyczne obejmują mechanizmy uszkodzenia strefy złącza (junction zone) po zabiegach ginekologicznych (np. łyżeczkowanie, cięcie cesarskie), mikrourazy wywołane nadmierną perystaltyką macicy (teoria TIAR), embriologiczne nieprawidłowości różnicowania komórek pluripotencjalnych przewodów Müllera oraz migrację komórek macierzystych szpiku kostnego. Rozwój adenomyozy jest ściśle zależny od lokalnej hiperestrogenemii, przy jednoczesnej oporności na progesteron, co potwierdzają badania wykazujące podwyższone stężenia estradiolu (E2) w krwi miesiączkowej pacjentek z adenomyozą oraz zmniejszoną ekspresję receptora progesteronowego PR-B w komórkach endometrium. Zmiany epigenetyczne, w tym nieprawidłowa ekspresja DNA metylotransferaz (DNMT) oraz mutacje w genie Kras, również odgrywają rolę w patogenezie choroby.
adenomyoza, angiogeneza, endometrioza, estradiol, gen KRAS, hiperestrogenizm, hiperplazja, hormon folikulotropowy, implantacja zarodka, komórki macierzyste szpiku, mięśniak macicy, miomektomia, myometrium, poród przedwczesny, przewody Müllera, receptor progesteronu, strefa złącza, tkanka endometrialna, transformacja epitelialno-mezenchymalna, wspomagany rozród - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Patofizjologia i mechanizm
Rak gruczołowy in situ (LCIS) to nieinwazyjna proliferacja atypowych komórek nabłonkowych z utratą lub dysfunkcją E-kadheryny, kluczowego białka adhezji komórkowej. LCIS obejmuje podtypy: klasyczny (C-LCIS), florydny (F-LCIS) i pleomorficzny (P-LCIS), rozwijające się w zrazikach piersi bez naciekania otaczających tkanek. Charakterystyczne są zmiany molekularne, takie jak mutacje genu CDH1 na chromosomie 16q22.1, utrata heterozygotyczności 16q oraz amplifikacja 1q, które są wczesnymi zdarzeniami w progresji do raka inwazyjnego. Immunohistochemicznie LCIS cechuje się utratą ekspresji E-kadheryny oraz nadekspresją p120-kateniny, co odróżnia go od DCIS. Ekspresja receptorów hormonalnych (ER 80-100%) jest powszechna, natomiast amplifikacja HER2 występuje w 0-11% przypadków, częściej w agresywnych podtypach F-LCIS (18%) i P-LCIS (31%). LCIS jest uważany za nieobligatoryjnego prekursora inwazyjnego raka zrazikowego (ILC), z którym dzieli klonalne mutacje CDH1 i zmiany genetyczne, jednak większość zmian LCIS nie ulega progresji do raka inwazyjnego.
aberracja chromosomowa, adhezja komórkowa, amplifikacja HER2, DCIS, E-kadheryna, ekspresja Ki-67, EMT, gen CDH1, hybrydyzacja genomowa, IDC, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, komórka mioepitelialna, LCIS, marker proliferacji, martwica typu comedo, metylacja genu, mutacja CDH1, mutacja PIK3CA, neoplazja zrazikowa, p120-katenina, rak gruczołowy in situ, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor progesteronowy, transformacja epitelialno-mezenchymalna, utrata heterozygotyczności, zrazik piersi, zwapnienie