płyn podsiatkówkowy

Płyn podsiatkówkowy (ang. subretinal fluid, SRF) to gromadzenie się płynu w przestrzeni pod siatkówką, pomiędzy nabłonkiem barwnikowym siatkówki (RPE) a warstwą fotoreceptorów. Jest to patologiczne zjawisko, które prowadzi do odwarstwienia siatkówki neurosensorycznej od RPE.

Gromadzenie się płynu podsiatkówkowego może występować w różnych schorzeniach okulistycznych, w tym w wysiękowej (mokrej) postaci zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD), centralnej surowiczej chorioretinopatii (CSCR), retinopatii cukrzycowej, zakrzepie żyły siatkówki oraz w niektórych postaciach zapalenia błony naczyniowej.

Diagnostyka płynu podsiatkówkowego opiera się głównie na badaniu OCT (optyczna koherentna tomografia), która umożliwia precyzyjne obrazowanie warstw siatkówki i dokładną lokalizację oraz ocenę ilościową płynu. Obecność SRF jest istotnym wskaźnikiem aktywności choroby i często stanowi wskazanie do wdrożenia lub modyfikacji leczenia.

Leczenie zależy od pierwotnej przyczyny i może obejmować iniekcje doszklistkowe leków anty-VEGF (w przypadku AMD, retinopatii cukrzycowej), fotokoagulację laserową, terapię fotodynamiczną lub leczenie ogólnoustrojowe. Monitorowanie ilości płynu podsiatkówkowego w OCT stanowi kluczowy parametr oceny skuteczności zastosowanej terapii.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak – Zapobieganie i profilaktyka

Naczyniaki niemowlęce to łagodne nowotwory naczyniowe, które wymagają wczesnej identyfikacji i monitorowania, szczególnie tych o wysokim ryzyku powikłań, takich jak owrzodzenia, krwawienia, szybki wzrost czy lokalizacja w newralgicznych miejscach (np. powieka). Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca konsultację specjalistyczną już w 1. miesiącu życia dziecka z naczyniakiem wysokiego ryzyka. Propranolol doustny w dawce 2-3 mg/kg/dobę jest lekiem pierwszego wyboru, podawanym z posiłkiem i z uwzględnieniem przeciwwskazań (np. astma, wiek poniżej 5. tygodnia życia u wcześniaków). Leczenie powinno trwać co najmniej 10 miesięcy, a odstawianie propranololu powinno być stopniowe (2-4 tygodnie), aby zapobiec nawrotom, które częściej występują u dziewczynek, przy lokalizacji na policzku oraz przy słabej poprawie po pierwszym miesiącu terapii. W przypadku braku skuteczności lub przeciwwskazań do propranololu stosuje się doustne lub miejscowe kortykosteroidy jako terapię drugiego rzutu.
astma, bliznowacenie, brachyterapia płytkowa, diagnostyka obrazowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, inwolucja, kortykosteroid doustny, naczyniak, naczyniak naczyniówki, naczyniak niemowlęcy, nawrót naczyniaka, niedociśnienie, nowotwór naczyniowy, odwarstwienie siatkówki, owrzodzenie, płyn podsiatkówkowy, propranolol doustny, refluks, skurcz oskrzeli, terapia fotodynamiczna, torbielowaty obrzęk plamki, ultrasonografia doplerowska, wcześniactwo, zapalenie oskrzelików
Leksykon chorób i schorzeń
Czerniak oka – Diagnostyka i diagnoza

Czerniak oka (melanoma oculi) jest najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym gałki ocznej u dorosłych, o częstości około 5,1 przypadków na milion osób rocznie. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu okulistycznym, obejmującym ocenę zewnętrzną i wewnętrzną oka (oftalmoskopia pośrednia, biomikroskopia lampą szczelinową, gonioskopia) oraz zaawansowanych technikach obrazowych, takich jak ultrasonografia 10 MHz (B-scan), angiografia fluoresceinowa i indocyjaninowa, a także optyczna koherentna tomografia (OCT) z techniką Enhanced Depth Imaging. Charakterystyczne cechy czerniaka to jednostronny, kopulasty, szaro-brązowy guz o grubości >2 mm, obecność pomarańczowego pigmentu (lipofuscyny), płynu podsiatkówkowego oraz akustyczna pustka w ultrasonografii. Biopsja, choć rzadko konieczna do rozpoznania, jest stosowana w przypadkach niejednoznacznych lub do oceny genetycznej guza, co pomaga w prognozowaniu ryzyka przerzutów, zwłaszcza do wątroby, która jest miejscem przerzutów w 95% przypadków.
angiografia fluoresceinowa, angiografia indocyjaninowa, autofluorescencja dna oka, badanie okulistyczne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja nacięciowa, biopsja płynna, biopsja wycięciowa, czerniak błony naczyniowej, czerniak oka, fotografia dna oka, gonioskopia, guz przerzutowy, krążąca komórka nowotworowa, nabłonek barwnikowy siatkówki, naczyniak naczyniówki, naczynie krwionośne, nowotwór złośliwy gałki ocznej, odwarstwienie naczyniówki, oftalmoskopia pośrednia, onkolog okulistyczny, optyczna koherentna tomografia, płyn podsiatkówkowy, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, test czynności wątroby, tomografia komputerowa, ultrasonografia oka, znamię naczyniówki
Leksykon chorób i schorzeń
Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej – Diagnostyka i diagnoza

Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej (neowaskularna AMD) stanowi 10-15% wszystkich przypadków AMD, ale odpowiada za około 90% poważnej utraty centralnego widzenia. Charakteryzuje się gwałtownym przebiegiem i szybkim pogorszeniem widzenia, często w ciągu kilku tygodni. Objawy obejmują niewyraźne lub zniekształcone widzenie centralne, ciemne plamy, metamorfopsję oraz trudności w czytaniu i rozpoznawaniu twarzy. Diagnostyka opiera się na badaniu ostrości wzroku, badaniu dna oka po rozszerzeniu źrenic, teście siatki Amslera oraz zaawansowanych badaniach obrazowych: OCT (wykrycie płynu podsiatkówkowego i śródsiatkówkowego, ocena grubości siatkówki, identyfikacja neowaskularyzacji), angiografii fluoresceinowej (potwierdzenie CNV, ocena przecieków i lokalizacji zmian), angiografii indocyjaninowej (wizualizacja głębszych warstw naczyniówki, wykrywanie poliploidalnej waskulopatii) oraz angiografii OCT (nieinwazyjna ocena neowaskularyzacji). Wczesne wykrycie i szybkie wdrożenie leczenia przeciwangiogennego (anty-VEGF) jest kluczowe dla zachowania i poprawy ostrości widzenia.
angiografia fluoresceinowa, angiografia indocyjaninowa, angiografia OCT, badanie dna oka, barwnik fluoresceinowy, centralna surowicza chorioretinopatia, centralne widzenie, dystrofia plamki, metamorfopsja, mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej, nabłonek barwnikowy siatkówki, neowaskularyzacja naczyniówkowa, OCT, odwarstwienie nabłonka barwnikowego, optyczna koherentna tomografia, płyn podsiatkówkowy, rozszerzenie źrenic, siatka Amslera, wysiękowa postać AMD
Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej – Zapobieganie i profilaktyka

Otwór plamki żółtej stanowi istotne zagrożenie dla centralnego widzenia, szczególnie u pacjentów powyżej 50. roku życia oraz u osób z wysoką krótkowzrocznością lub przebytym otworem w drugim oku (ryzyko 5-15%). Profilaktyka opiera się na regularnych badaniach okulistycznych co 1-2 lata, monitorowaniu samodzielnym za pomocą siatki Amslera oraz kontroli chorób ogólnoustrojowych takich jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze. Wczesne wykrycie zmian, zwłaszcza w stadium 1, umożliwia obserwację i zwiększa szanse na samoistne zamknięcie otworu (około 50%). W przypadku progresji do stadiów 2-4 konieczna jest interwencja chirurgiczna, aby zapobiec trwałej utracie widzenia.
badanie okulistyczne, błona graniczna wewnętrzna, błona owodniowa, centralne widzenie, ciało szkliste, dysfagia, fotokoagulacja laserowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, krople do oczu, lek anty-VEGF, metamorfopsja, nabłonek barwnikowy siatkówki, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odwarstwienie siatkówki, okryplazmina, otwór pełnej grubości, otwór plamki żółtej, płyn podsiatkówkowy, siatka Amslera, siatkówka, stadium otworu plamki, steroid miejscowy, test Amslera, trakcja szklistkowo-plamkowa, witrektomia, wysoka krótkowzroczność, zmiany siatkówki
Leksykon chorób i schorzeń
Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem – Diagnostyka i diagnoza

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) jest główną przyczyną utraty widzenia centralnego u osób powyżej 50. roku życia, stanowiąc około 50% przypadków ślepoty w Niemczech. Diagnostyka AMD wymaga kompleksowego badania okulistycznego, obejmującego pomiar najlepszej skorygowanej ostrości wzroku, badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic, oftalmoskopię, test siatki Amslera oraz zaawansowane techniki obrazowania, takie jak optyczna koherentna tomografia (OCT) i angiografia fluoresceinowa. OCT umożliwia ocenę obecności płynu podsiatkówkowego i wewnątrzsiatkówkowego, druzów, zmian w nabłonku barwnikowym oraz integralności warstwy fotoreceptorów, natomiast angiografia fluoresceinowa jest kluczowa w wykrywaniu wysiękowej postaci AMD. Dodatkowo stosuje się angiografię indocyjaninową, angiografię OCT (OCTA), autofluorescencję dna oka (FAF) oraz fotografię dna oka dla pełnej oceny zmian patologicznych.
angiografia fluoresceinowa, angiografia indocyjaninowa, angiografia OCT, autofluorescencja dna oka, badanie dna oka, badanie okulistyczne, druzy, dystrofia plamki, fotografia dna oka, fotokoagulacja laserowa, mokre AMD, nabłonek barwnikowy siatkówki, najlepsza skorygowana ostrość wzroku, neowaskularyzacja podsiatkówkowa, oftalmoskopia, optyczna koherentna tomografia, płyn podsiatkówkowy, postać wysiękowa AMD, rozszerzenie źrenic, siatka Amslera, suche AMD, terapia fotodynamiczna, utrata widzenia centralnego, zanik geograficzny, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem
Leksykon chorób i schorzeń
Odwarstwienie siatkówki – Patofizjologia i mechanizm

Odwarstwienie siatkówki to patologiczny stan, w którym dochodzi do separacji siatkówki neurosensorycznej od nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE) i naczyniówki, prowadząc do niedokrwienia i obumierania fotoreceptorów, szczególnie jeśli utrzymuje się ponad 12 godzin. Wyróżnia się trzy główne typy odwarstwienia: rhegmatogenne (ok. 90% przypadków), trakcyjne oraz wysiękowe (surowicze). Odwarstwienie rhegmatogenne powstaje na skutek pełnościennego przedarcia siatkówki, przez które upłynnione ciałko szkliste przedostaje się do przestrzeni podsiatkówkowej, co jest związane z tylno-odłączeniem ciałka szklistego (PVD) i trakcją szklistkowo-siatkówkową. Odwarstwienie trakcyjne wynika z pociągania siatkówki przez błony włókniste, często w przebiegu proliferacyjnej retinopatii cukrzycowej lub proliferacyjnej witreoretinopatii (PVR). Odwarstwienie wysiękowe jest efektem zaburzenia równowagi produkcji i absorpcji płynu podsiatkówkowego, bez obecności przedarcia czy trakcji, i może być spowodowane m.in. przez zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD), choroby zapalne czy nowotwory wewnątrzgałkowe.
apoptoza fotoreceptorów, bariera krew-siatkówka, czynnik martwicy nowotworów α, fotoreceptory, krioterapia, krótkowzroczność, laseroterapia, nabłonek barwnikowy siatkówki, naczyniówka, naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka, odwarstwienie rhegmatogenne, odwarstwienie siatkówki, odwarstwienie trakcyjne, odwarstwienie wysiękowe, plomba nadtwardówkowa, płyn podsiatkówkowy, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacyjna witreoretinopatia, przedarcie siatkówki, retinopatia cukrzycowa proliferacyjna, retinopeksja pneumatyczna, trakcja szklistkowo-siatkówkowa, transformacja epitelialno-mezenchymalna, transformujący czynnik wzrostu β, witrektomia przez pars plana, zwyrodnienie kraciaste, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

płyn podsiatkówkowy

Powiązane wpisy

Naczyniak – Zapobieganie i profilaktyka

Czerniak oka – Diagnostyka i diagnoza

Mokra postać zwyrodnienia plamki żółtej – Diagnostyka i diagnoza

Otwór plamki żółtej – Zapobieganie i profilaktyka

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem – Diagnostyka i diagnoza

Odwarstwienie siatkówki – Patofizjologia i mechanizm