trakcja szklistkowo-plamkowa
Trakcja szklistkowo-plamkowa to stan chorobowy siatkówki oka, w którym dochodzi do patologicznego przylegania ciała szklistego do obszaru plamki żółtej. W prawidłowych warunkach ciało szkliste wraz z wiekiem ulega skurczeniu i oddzieleniu od siatkówki, jednak w przypadku nieprawidłowego przebiegu tego procesu, mogą powstać niepożądane połączenia włókniste pomiędzy ciałem szklistym a plamką.
Trakcja wywołuje zaburzenia strukturalne w obrębie plamki żółtej, prowadząc do zniekształcenia jej powierzchni, a w konsekwencji do pogorszenia widzenia centralnego. Może powodować metamorfopsje (zniekształcenie obrazu), mikropsje (widzenie przedmiotów jako mniejszych niż są w rzeczywistości) oraz obniżenie ostrości wzroku. W zaawansowanych przypadkach może prowadzić do powstania otworu w plamce.
Diagnostyka trakcji szklistkowo-plamkowej opiera się głównie na badaniu optycznej koherentnej tomografii (OCT), które umożliwia dokładną wizualizację połączeń między ciałem szklistym a plamką oraz ocenę stopnia zaawansowania zmian. Leczenie obejmuje obserwację w przypadkach bezobjawowych, a w bardziej zaawansowanych przypadkach – witrektomię (chirurgiczne usunięcie ciała szklistego) lub farmakologiczną witreolizę z użyciem okryplazminy, enzymu rozrywającego połączenia między ciałem szklistym a siatkówką.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej (OPŻ) to pełnościenny ubytek siatkówki obejmujący obszar plamki, powstający w wyniku złożonych mechanizmów trakcyjnych i hydrodynamicznych. Kluczową rolę w patogenezie idiopatycznych otworów odgrywają siły dynamiczne generowane przez ruchomą tylną korę ciała szklistego oraz trakcja szklistkowo-plamkowa (VMT), obejmująca zarówno trakcję przednio-tylną, jak i styczną. Proces formowania się otworu przebiega etapowo, począwszy od powstania torbieli dołkowej, przez rozdarcie dachu torbieli, aż do całkowitego oderwania operculum i odśrodkowej retrakcji fotoreceptorów. Błona graniczna zewnętrzna (ELM) oraz stożek komórek Müllera pełnią istotne funkcje strukturalne i regulacyjne, a ich uszkodzenie przyczynia się do progresji ubytku. W patogenezie uwzględnia się także teorię nawodnienia siatkówki, gdzie płyn ciała szklistego penetruje warstwy siatkówki, powodując jej obrzęk i powiększanie otworu. Czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 60 lat, płeć żeńską, wysoką krótkowzroczność oraz zmiany hormonalne, zwłaszcza w okresie pomenopauzalnym.
adhezja szklistkowo-plamkowa, błona graniczna wewnętrzna, błona graniczna zewnętrzna, ciało szkliste, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, metamorfopsja, nabłonek barwnikowy siatkówki, naskórkowy czynnik wzrostu, otwór plamki żółtej, peeling błony granicznej wewnętrznej, płytkopochodny czynnik wzrostu, technika odwróconego płatka ILM, trakcja ciała szklistego, trakcja przednio-tylna, trakcja styczna, trakcja szklistkowo-plamkowa, upośledzenie widzenia centralnego, witrektomia -
Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej to przerwanie w centralnej części siatkówki, kluczowe dla centralnego widzenia, którego wczesne wykrycie i prawidłowa diagnoza są niezbędne dla skutecznego leczenia i zapobiegania trwałej utracie wzroku. Diagnostyka opiera się na kompleksowym badaniu okulistycznym, w tym ocenie ostrości wzroku, badaniu dna oka po rozszerzeniu źrenicy, biomikroskopii lampą szczelinową oraz przede wszystkim na optycznej koherentnej tomografii (OCT), która umożliwia ocenę wielkości otworu (np. otwory <250 µm mają 98% wskaźnik zamknięcia po operacji, a otwory >400 µm około 90%), grubości siatkówki, obecności obrzęku i trakcji szklistkowo-plamkowej. Angiografia fluoresceinowa (FA) jest pomocna w różnicowaniu otworu od innych patologii, a dodatkowo stosuje się ultrasonografię typu B, siatkę Amslera, mikroperimetrię oraz test Watzke-Allena. Klasyfikacja otworu obejmuje trzy stadia: odwarstwienie dołeczka (stadium 1), otwór niepełnej grubości (stadium 2) oraz otwór pełnej grubości (stadium 3), z uwzględnieniem systemu IVTS, który podkreśla rolę trakcji szklistkowo-plamkowej w patogenezie.
angiografia, autofluorescencja, badanie dna oka, biomikroskopia, błona graniczna wewnętrzna, błona nasiatkówkowa, centralne widzenie, elektroretinografia, krótkowzroczność, lampa szczelinowa, mikroperimetria, nabłonek barwnikowy siatkówki, neowaskularyzacja podsiatkówkowa, obrzęk plamki żółtej, OCT angiografia, odwarstwienie ciała szklistego, okryplazmina, optyczna koherentna tomografia, ostrość wzroku, otwór niepełnej grubości, otwór plamki żółtej, rozszerzenie źrenicy, siatka Amslera, siatkówka oka, ślepa plama, trakcja szklistkowo-plamkowa, ultrasonografia oka, utrata wzroku, witrektomia, zniekształcone widzenie, zwyrodnienie plamki żółtej -
Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej stanowi istotne zagrożenie dla centralnego widzenia, szczególnie u pacjentów powyżej 50. roku życia oraz u osób z wysoką krótkowzrocznością lub przebytym otworem w drugim oku (ryzyko 5-15%). Profilaktyka opiera się na regularnych badaniach okulistycznych co 1-2 lata, monitorowaniu samodzielnym za pomocą siatki Amslera oraz kontroli chorób ogólnoustrojowych takich jak cukrzyca i nadciśnienie tętnicze. Wczesne wykrycie zmian, zwłaszcza w stadium 1, umożliwia obserwację i zwiększa szanse na samoistne zamknięcie otworu (około 50%). W przypadku progresji do stadiów 2-4 konieczna jest interwencja chirurgiczna, aby zapobiec trwałej utracie widzenia.
badanie okulistyczne, błona graniczna wewnętrzna, błona owodniowa, centralne widzenie, ciało szkliste, dysfagia, fotokoagulacja laserowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, krople do oczu, lek anty-VEGF, metamorfopsja, nabłonek barwnikowy siatkówki, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odwarstwienie siatkówki, okryplazmina, otwór pełnej grubości, otwór plamki żółtej, płyn podsiatkówkowy, siatka Amslera, siatkówka, stadium otworu plamki, steroid miejscowy, test Amslera, trakcja szklistkowo-plamkowa, witrektomia, wysoka krótkowzroczność, zmiany siatkówki -
Leksykon chorób i schorzeń
Otwór plamki żółtej to pełnościenna przerwa w centralnej części siatkówki, kluczowej dla ostrego widzenia centralnego. Złotym standardem leczenia jest witrektomia, polegająca na usunięciu ciała szklistego i wprowadzeniu pęcherzyka gazu (np. 20% SF6), co umożliwia zamknięcie otworu z ponad 90% skutecznością, szczególnie w przypadku otworów mniejszych niż 400 μm i trwających krócej niż 6 miesięcy. Techniki takie jak usunięcie błony granicznej wewnętrznej (ILM) oraz odwrócony płatek ILM poprawiają wyniki anatomiczne i funkcjonalne. Po zabiegu tradycyjnie wymaga się pozycjonowania twarzą w dół, jednak nowsze metody pozwalają na skrócenie lub eliminację tego wymogu, co zwiększa komfort pacjenta. Alternatywnie, w wybranych przypadkach stosuje się ocriplasminę – rekombinowany enzym proteolityczny, który rozluźnia trakcję szklistkowo-siatkówkową, osiągając zamknięcie otworu u około 40,6% pacjentów, choć z ryzykiem krótkotrwałych działań niepożądanych i potencjalnej toksyczności siatkówkowej.
adhezja szklistkowo-plamkowa, błona graniczna wewnętrzna, ciało szkliste, ciśnienie wewnątrzgałkowe, fotopsja, krótkowzroczność, obrzęk plamki, odwarstwienie siatkówki, ostrość wzroku, otwór plamki żółtej, przeszczep błony owodniowej, sześciofluorek siarki, technika odwróconego płatka ILM, trakcja szklistkowo-plamkowa, trakcja szklistkowo-siatkówkowa, transformujący czynnik wzrostu beta, widzenie centralne, witrektomia, zaćma, złoty standard leczenia
