fototerapia UV-B
Fototerapia UV-B to metoda lecznicza wykorzystująca promieniowanie ultrafioletowe typu B o długości fali 280-320 nm. Stosuje się ją głównie w leczeniu chorób skóry, takich jak łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, bielactwo i łysienie plackowate. Mechanizm działania polega na hamowaniu podziałów komórkowych, modulacji odpowiedzi immunologicznej oraz indukcji apoptozy limfocytów T.
W praktyce klinicznej stosuje się dwa rodzaje terapii UV-B: szerokopasmową (BB-UVB) oraz wąskopasmową (NB-UVB) o długości fali 311-313 nm. Ta druga jest obecnie preferowana ze względu na większą skuteczność i lepszy profil bezpieczeństwa. Protokoły leczenia obejmują zazwyczaj 2-3 sesje tygodniowo, a dawkowanie promieniowania jest dostosowywane indywidualnie w zależności od fototypu skóry pacjenta.
Do najczęstszych działań niepożądanych fototerapii UV-B należą rumień, świąd, pieczenie skóry oraz zwiększone ryzyko fotostarzenia. Ryzyko karcinogenezy jest niższe niż w przypadku terapii PUVA, jednak długoterminowe stosowanie wymaga regularnej kontroli dermatologicznej. Przeciwwskazania obejmują choroby przebiegające z nadwrażliwością na światło, nowotwory skóry w wywiadzie oraz stosowanie leków fotouczulających.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Golpimec
Fingolimod (Golpimec) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na jego wpływ na układ sercowo-naczyniowy i immunologiczny. Po podaniu pierwszej dawki obserwuje się przemijające zmniejszenie częstości akcji serca oraz możliwe wydłużenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, szczególnie w ciągu pierwszych 6 godzin, co wymaga monitorowania EKG, tętna i ciśnienia tętniczego. Przeciwwskazania obejmują m.in. blok zatokowo-przedsionkowy, istotne wydłużenie QTc (≥470 ms u dorosłych kobiet, ≥460 ms u dziewcząt, ≥450 ms u dorosłych mężczyzn i chłopców), niekontrolowane nadciśnienie oraz ciężki bezdech senny. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących leki spowalniające czynność serca. Fingolimod może powodować niewielki wzrost ciśnienia tętniczego (średnio o 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego) oraz zmniejszenie parametrów spirometrycznych (FEV1 i DLCO), co wymaga kontroli u pacjentów z chorobami układu oddechowego.
beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bloker kanału wapniowego, bradyarytmia, bradykardia, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, chłoniak z komórek T, czerniak złośliwy, działanie immunosupresyjne, efekt z odbicia, fingolimod, fotochemioterapia PUVA, fototerapia UV-B, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek immunomodulujący, lek immunosupresyjny, mięsak Kaposiego, morfologia krwi, nadciśnienie, napad drgawkowy, niewydolność wątroby, obrzęk plamki, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, stwardnienie rozsiane, wirus Epsteina-Barr, wirus Johna Cunninghama, zakażenie herpeswirusem, zakażenie HPV, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fingolimod Zentiva
Leczenie fingolimodem wiąże się z ryzykiem przemijającej bradykardii i wydłużenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego po pierwszej dawce, z maksymalnym spowolnieniem akcji serca w ciągu 6 godzin od podania. Zalecane jest monitorowanie EKG, tętna i ciśnienia krwi przez co najmniej 6 godzin, z możliwością przedłużenia do kolejnego dnia w przypadku bradykardii (<45 uderzeń/min u dorosłych, <55 u dzieci ≥12 lat) lub bloków AV II/III stopnia oraz QTc ≥500 ms. Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z blokiem zatokowo-przedsionkowym, objawową bradykardią, istotnym wydłużeniem QT (QTc >470 ms u kobiet dorosłych, >460 ms u dziewcząt, >450 ms u mężczyzn) oraz niekontrolowanym nadciśnieniem. Lek wykazuje działanie immunosupresyjne, powodując zmniejszenie liczby limfocytów do 20-30% wartości wyjściowych, co zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, chłoniaków i nowotworów skóry. Konieczna jest kontrola morfologii krwi, szczególnie limfocytów, z przerwaniem terapii przy liczbie <0,2 x10⁹/l.
beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy trzeciego stopnia, blok zatokowo-przedsionkowy, bloker kanału wapniowego, bradyarytmia, bradykardia, chłoniak nie-Hodgkina, chłoniak z komórek B, chłoniak z komórek T, czerniak złośliwy, EKG, fingolimod, fotochemioterapia PUVA, fototerapia UV-B, hipokaliemia, immunosupresja, krwotok mózgowy, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, mięsak Kaposiego, napad drgawkowy, niewydolność wątroby, obrzęk plamki, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, skórny chłoniak z komórek T, udar niedokrwienny, wirus Epstein-Barr, wirus JC, wydłużenie odstępu QT, zakażenie HPV, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fingolimod Symphar
Rozpoczęcie terapii produktem Fingolimod Symphar wiąże się z przejściowym bradyarytmicznym efektem, obejmującym zmniejszenie częstości akcji serca oraz wydłużenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego, z maksymalnym spowolnieniem w ciągu 6 godzin po pierwszej dawce. Częstość akcji serca powraca do wartości wyjściowych średnio w ciągu miesiąca, jednak u niektórych pacjentów może to trwać dłużej. Wymagane jest ścisłe monitorowanie EKG i ciśnienia krwi przed i po podaniu pierwszej dawki, z co najmniej 6-godzinną obserwacją, którą należy przedłużyć w przypadku utrzymującej się bradykardii (np. HR <45 u dorosłych, <55 u młodzieży ≥12 lat, <60 u dzieci 10-<12 lat), nowych bloków przedsionkowo-komorowych II stopnia lub QTc ≥500 ms. Przerwy w leczeniu powyżej określonych okresów (np. ≥1 dzień w pierwszych 2 tygodniach) wymagają powtórnego monitorowania. Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z blokiem zatokowo-przedsionkowym, istotnym wydłużeniem QT (QTc >470 ms u kobiet dorosłych, >460 ms u dziewcząt, >450 ms u mężczyzn), niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężkim bezdechem sennym oraz u osób z historią objawowej bradykardii lub zatrzymania akcji serca. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków zmniejszających częstość akcji serca (beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem, iwabradyna, digoksyna).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia objawowa, chłoniak nieziarniczy, chłoniak z komórek T, czerniak złośliwy, dysfagia, fotochemioterapia PUVA, fototerapia UV-B, gamma-glutamylotransferaza, immunosupresja, inhibitor kanału wapniowego, krwotok mózgowy, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek beta-adrenolityczny, mięsak Kaposiego, morfologia krwi, obrzęk plamki, ostra niewydolność wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, wirus Epstein-Barr, wydłużenie odstępu QT, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowych, zatrzymanie akcji serca, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – INZOLFI
Rozpoczęcie terapii produktem INZOLFI (fingolimod) wiąże się z przejściowym zmniejszeniem częstości akcji serca oraz możliwym wydłużeniem przewodzenia przedsionkowo-komorowego, z ryzykiem wystąpienia pełnego bloku przedsionkowo-komorowego. Efekt bradykardii pojawia się w ciągu godziny od pierwszej dawki, osiągając maksimum po 6 godzinach, a następnie stopniowo ustępuje w ciągu kolejnych tygodni. Zalecane jest monitorowanie EKG i ciśnienia krwi przed i po 6 godzinach od podania pierwszej dawki, z ciągłym zapisem EKG i pomiarami co godzinę. Przedłużone monitorowanie jest konieczne przy częstości akcji serca <45 u/min u dorosłych, <55 u/min u dzieci i młodzieży ≥12 lat, <60 u/min u dzieci 10-<12 lat, przy nowych blokach przedsionkowo-komorowych II stopnia lub wyższego oraz przy QTc ≥500 ms. Fingolimod jest przeciwwskazany u pacjentów z blokiem zatokowo-przedsionkowym, objawową bradykardią, istotnym wydłużeniem QT (QTc >470 ms u kobiet dorosłych, >460 ms u dziewcząt, >450 ms u mężczyzn dorosłych i chłopców), niekontrolowanym nadciśnieniem oraz ciężkim bezdechem sennym. Współistniejące stosowanie leków zwalniających czynność serca (beta-adrenolityki, werapamil, diltiazem, iwabradyna, digoksyna) wymaga konsultacji kardiologicznej i przedłużonego monitorowania.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, atropina, badanie EKG, beta-adrenolityk, bezdech senny, blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradyarytmia, bradykardia, chłoniak, chłoniak nieziarniczy, czerniak złośliwy, DLCO, działanie addycyjne, działanie immunosupresyjne, FEV1, fosfataza alkaliczna, fotochemioterapia PUVA, fototerapia UV-B, gamma-glutamylotransferaza, inhibitor kanału wapniowego, inwersja załamka T, izoprenalina, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, mięsak Kaposiego, napad drgawkowy, obrzęk plamki, odstęp QTc, ostra niewydolność wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak z komórek Merkla, skórny chłoniak z komórek T, torsades de pointes, wirus Epstein-Barr, wirus HPV, wirus JC, zakażenie oportunistyczne, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowych, zapalenie opon mózgowych i mózgu, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty