odwarstwienie naczyniówki
Odwarstwienie naczyniówki (łac. ablatio choroideae) to poważny stan okulistyczny polegający na oddzieleniu naczyniówki od twardówki gałki ocznej z gromadzeniem się płynu w powstałej przestrzeni. Naczyniówka stanowi warstwę bogato unaczynionej tkanki, odpowiedzialną za dostarczanie tlenu i składników odżywczych do zewnętrznych warstw siatkówki.
Etiologia odwarstwienia naczyniówki obejmuje przede wszystkim stany pooperacyjne (szczególnie po zabiegach przeciwjaskrowych i witrektomii), urazy przenikające gałki ocznej oraz może występować jako powikłanie zapalenia błony naczyniowej, nowotworów wewnątrzgałkowych czy w przebiegu znacznej miopii. Charakterystycznym mechanizmem jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, które prowadzi do gromadzenia się płynu pod naczyniówką.
W obrazie klinicznym obserwuje się kopulaste uniesienie dna oka o charakterystycznym bursztynowym lub brązowym zabarwieniu, odróżniające je od szarego odwarstwienia siatkówki. Pacjenci zgłaszają pogorszenie ostrości wzroku, ból oka oraz mogą doświadczać zmian w polu widzenia. Diagnostyka obejmuje badanie dna oka, ultrasonografię gałki ocznej oraz OCT, które pomagają określić lokalizację i zasięg odwarstwienia.
Leczenie odwarstwienia naczyniówki zależy od jego przyczyny. W przypadkach pooperacyjnych często stosuje się postępowanie zachowawcze z użyciem cykloplegików, steroidów oraz odpowiedniego pozycjonowania pacjenta. W ciężkich przypadkach konieczna może być interwencja chirurgiczna, obejmująca drenaż płynu podnaczyniówkowego oraz uszczelnienie ewentualnych miejsc przecieku. Rokowanie zależy od przyczyny, rozległości odwarstwienia oraz czasu, jaki upłynął do wdrożenia leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Taptiqom Multi (15 mcg + 5 mg)/ml
Taptiqom Multi to okulistyczny preparat w formie kropli zawierający tafluprost (15 µg/ml) oraz tymolol (5 mg/ml), stosowany w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. W badaniach klinicznych z udziałem ponad 484 pacjentów najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym było przekrwienie spojówek i oczu, występujące u około 7% pacjentów, z czego u 1,2% wymagało przerwania terapii. Działania niepożądane miały głównie charakter łagodny lub umiarkowany i ograniczały się do tych znanych z monoterapii tafluprostem lub tymololem, bez nowych, specyficznych objawów. Preparat może być wchłaniany ogólnoustrojowo, co potencjalnie wiąże się z działaniami niepożądanymi typowymi dla beta-adrenolityków, jednak ich częstość jest niższa niż przy podaniu systemowym.
alergiczne zapalenie spojówki, astma, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba bronchospastyczna, choroba Peyroniego, fotofobia, hipoglikemia, miastenia, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki żółtej, obrzęk spojówki, odwarstwienie naczyniówki, pigmentacja tęczówki, przekrwienie spojówek, skurcz oskrzeli, tafluprost, toczeń rumieniowaty układowy, torbielowaty obrzęk plamki, tymolol, udar mózgu, wysypka łuszczycopodobna, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie brzegów powiek, zapalenie komory przedniej, zapalenie rogówki punktowe, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carteol LP 2% 20 mg/ml
Preparat Carteol LP 2% zawiera karteololu chlorowodorek w stężeniu 20 mg/ml i jest stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu o przedłużonym uwalnianiu. Mimo miejscowego podania, karteolol może ulegać wchłanianiu do krążenia ogólnego, co niesie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych typowych dla beta-adrenolityków. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu wzrokowego i obejmują objawy podrażnienia oczu (pieczenie, kłucie), świąd, nasilone łzawienie, przekrwienie spojówek, zapalenie spojówek i rogówki. Rzadziej mogą wystąpić zapalenie powiek, niewyraźne widzenie, odwarstwienie naczyniówki po zabiegu filtracyjnym, suchość oczu, erozja rogówki, opadanie powiek, podwójne widzenie oraz zaburzenia refrakcji. Bardzo rzadko zgłaszano zwapnienie rogówki, szczególnie u pacjentów z poważnym uszkodzeniem rogówki, co wiąże się z obecnością fosforanów w preparacie.
blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chromanie przestankowe, erozja rogówki, hipoglikemia, karteololu chlorowodorek, lek beta-adrenolityczny, miastenia, niedociśnienie, niedoczulica oka, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, opadanie powiek, parestezja, podrażnienie oka, podwójne widzenie, przekrwienie spojówek, skurcz oskrzeli, suchość oczu, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenie refrakcji, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cosopt PF (20 mg + 5 mg)/ml
Profil bezpieczeństwa kropli do oczu COSOPT PF, zawierających chlorowodorek dorzolamidu 20 mg/ml oraz maleinian tymololu 5 mg/ml, został potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 1035 pacjentów. Miejscowe działania niepożądane, takie jak przekrwienie spojówek, pieczenie i kłucie, występowały bardzo często (≥1/10), natomiast reakcje alergiczne (zapalenie powiek, zapalenie spojówki) prowadziły do przerwania terapii u 1,2% pacjentów. Profil bezpieczeństwa COSOPT PF bez środka konserwującego jest porównywalny z wersją zawierającą konserwant. Tymolol, mimo miejscowej aplikacji, może ulegać wchłanianiu do krążenia ogólnego, co niesie ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych typowych dla beta-adrenolityków, jednak ich częstość jest znacząco niższa niż przy podaniu ogólnym.
arytmia, astma, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba Peyroniego, chromanie przestankowe, cukrzyca, dorzolamid, hipoglikemia, inhibitor anhydrazy węglanowej, kamica nerkowa, kłucie oka, kontaktowe zapalenie skóry, miastenia, nadwrażliwość, nadżerka rogówki, niewydolność oddechowa, nieżyt nosa, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, opadanie powieki, POChP, podwójne widzenie, pokrzywka, przekrwienie spojówki, reakcja anafilaktyczna, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, tymolol, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tilaprox (50 mcg + 5 mg)/ml
Tilaprox to preparat złożony zawierający latanoprost (50 µg/ml) oraz tymolol maleinian (odpowiadający 5 mg tymololu/ml). Latanoprost wywołuje głównie działania niepożądane o charakterze okulistycznym, z których najistotniejszym jest trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, obserwowane u 16-20% pacjentów w badaniach klinicznych oraz u 33% w 5-letnim badaniu. Inne często występujące objawy to podrażnienie oczu, ból oczu, przekrwienie, zapalenie spojówek i powiek, a także zmiany w obrębie rzęs (zwiększenie długości, grubości, pigmentacji oraz ilości) oraz trichiasis. Tymolol, jako beta-adrenolityk, może powodować zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane, w tym poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe (bradykardia, arytmia, zastoinowa niewydolność serca, blok przedsionkowo-komorowy, zatrzymanie czynności serca) oraz skurcz oskrzeli, szczególnie u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Dodatkowo mogą wystąpić reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka i reakcje anafilaktyczne.
arytmia, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, hipoglikemia, latanoprost, miastenia, nadżerka rogówki, niedociśnienie, niedokrwienie mózgu, niestabilna dławica piersiowa, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk plamki, odwarstwienie naczyniówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezje, pigmentacja tęczówki, podwójne widzenie, pseudopemfigoid spojówki, punktowe zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, światłowstręt, torbielowaty obrzęk plamki, trichiasis, tymololu maleinian, wysypka łuszczycopodobna, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zmniejszenie wrażliwości rogówki, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Taptiqom (15 mcg + 5 mg)/ml
Taptiqom to krople do oczu zawierające tafluprost (15 µg/ml) i tymolol (5 mg/ml), stosowane w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. W badaniach klinicznych na ponad 484 pacjentach najczęstszym działaniem niepożądanym było przekrwienie spojówek, występujące u około 7% pacjentów, zwykle o łagodnym przebiegu, choć u 1,2% stanowiło przyczynę przerwania terapii. Inne często obserwowane działania niepożądane obejmowały świąd, ból oka, zmiany rzęs (wzrost długości, grubości i liczby), podrażnienie, uczucie ciała obcego, nieostre widzenie oraz światłowstręt. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i bardzo rzadko (<1/10 000).
alergiczne zapalenie spojówek, artropatia, astenopia, beta-adrenolityk, bezsenność, biegunka, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, ból oka, choroba Peyroniego, ciężkie działanie niepożądane, depresja, duszność, halucynacja, hipoglikemia, łysienie, mialgia, miastenia, nadżerka rogówki, nasilone łzawienie, niedociśnienie, niedokrwienie mózgu, nieostre widzenie, niestrawność, niewydolność oddechowa, nudności, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki żółtej, obrzęk powieki, obrzęk spojówek, odwarstwienie naczyniówki, parestezje, pigmentacja tęczówki, podrażnienie oka, podwójne widzenie, pokrzywka, przekrwienie spojówek, punktowe zapalenie rogówki, reakcja alergiczna oka, rumień powieki, rzadkoskurcz, skurcz oskrzeli, suchość oka, świąd oka, światłowstręt, tafluprost, toczeń rumieniowaty układowy, tymolol, zaburzenie rytmu serca, zaostrzenie astmy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie brzegów powiek, zapalenie komory przedniej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zmniejszenie libido, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Xaloptic Combi (50 mcg + 5 mg)/ml
Xaloptic Combi to krople do oczu zawierające 50 µg/ml latanoprostu oraz 5 mg/ml tymololu, stosowane w leczeniu jaskry. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty miejscowe, jak i ogólnoustrojowe związane z oboma składnikami. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zmiany w narządzie wzroku, w tym zwiększenie pigmentacji tęczówki u 16-20% pacjentów, które może być trwałe, a w badaniach pięcioletnich dotyczyło nawet 33% chorych. Typowe objawy miejscowe to ból, podrażnienie oka, zapalenie spojówek i rogówki, a także zmiany w obrębie rzęs i powiek. Tymolol może wywoływać ogólnoustrojowe działania niepożądane, takie jak bradykardia, zaburzenia rytmu serca, skurcz oskrzeli oraz reakcje alergiczne, choć ich częstość jest niższa niż przy podaniu ogólnoustrojowym. Preparat zawiera również benzalkoniowy chlorek (0,2 mg/ml) i fosforany (6,345 mg/ml), które mogą powodować podrażnienia i rzadko zwapnienia rogówki u pacjentów z uszkodzeniem tego narządu.
benzalkoniowy chlorek, beta-adrenolityk, bezsoczewkowość, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba obturacyjna dróg oddechowych, dławica piersiowa, hipoglikemia, latanoprost, łuszczyca, miastenia, nadżerka rogówki, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, pigmentacja tęczówki, podrażnienie oka, przekrwienie spojówek, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, torbielowaty obrzęk plamki, tymolol, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nodom 20 mg/ml
Produkt leczniczy Nodom, zawierający dorzolamid w postaci kropli do oczu, był badany klinicznie na ponad 1400 pacjentach, w tym 1108 w długoterminowych badaniach monoterapii lub terapii skojarzonej z beta-adrenolitykami. Około 3% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych miejscowych, głównie zapalenia spojówek i reakcji powiek. Najczęstsze działania niepożądane to pieczenie i kłucie oczu (≥1/10), powierzchniowe punkcikowate zapalenie rogówki, łzawienie, zapalenie spojówek, zapalenie i świąd powiek oraz niewyraźne widzenie (≥1/100). Rzadziej obserwowano zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych, reakcje alergiczne, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Działania ogólnoustrojowe obejmują ból głowy, nudności, gorzki smak w ustach oraz astenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko kamicy moczowej.
astenia, chlorek benzalkonium, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, kamica moczowa, kontaktowe zapalenie skóry, lek beta-adrenolityczny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pieczenie oka, podrażnienie gardła, punkcikowate zapalenie rogówki, skurcz oskrzeli, zabieg filtracyjny, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Karteolol – Działania niepożądane
Karteolol, nieselektywny beta-adrenolityk stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego, może ulegać wchłanianiu do krążenia ogólnoustrojowego, wywołując działania niepożądane typowe dla beta-blokerów. Najczęściej obserwowane są miejscowe reakcje oczne, takie jak pieczenie, ból, świąd, łzawienie, przekrwienie i zapalenie spojówek oraz rogówki (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadziej zgłaszane są poważniejsze powikłania, w tym odwarstwienie naczyniówki po zabiegu filtracyjnym, zwapnienie rogówki (bardzo rzadko), a także objawy ze strony układu nerwowego (zaburzenia smaku często, zawroty głowy niezbyt często) i sercowo-naczyniowego (bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy, zastoinowa niewydolność serca, częstość nieznana). Karteolol może maskować objawy hipoglikemii u pacjentów z cukrzycą, co stanowi istotne ryzyko kliniczne.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk nieselektywny, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chlorowodorek karteololu, chromanie przestankowe, depresja, erozja rogówki, glikogenoliza, glukoneogeneza, hipoglikemia, jaskra, karteolol, koszmar nocny, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie skóry, miastenia, nadciśnienie oczne, niedoczulica oka, niedokrwienie mózgu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pokrzywka, przeciwciało przeciwjądrowe, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, udar naczyniowy mózgu, zaburzenie erekcji, zaburzenie smaku, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zawrót głowy, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vizidor 20 mg/ml
Lek Vizidor (dorzolamid 20 mg/ml, krople do oczu) wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla miejscowych inhibitorów anhydrazy węglanowej stosowanych w okulistyce. W badaniach klinicznych obejmujących ponad 1400 pacjentów, w tym 1108 w badaniach długoterminowych, około 3% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych dotyczących oczu, głównie zapalenia spojówek i reakcji powiek. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym był ból głowy (≥1/10), a także zawroty głowy i parestezje (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwowano powierzchniowe punkcikowate zapalenie rogówki, łzawienie, swędzenie i podrażnienie oczu (≥1/10 000 do <1/1000). Poważne powikłania okulistyczne, takie jak zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, obrzęk rogówki, hipotonia wewnątrzgałkowa czy odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych, występują z częstością nieznaną. Nie stwierdzono klinicznie istotnych zaburzeń elektrolitowych podczas terapii.
beta-adrenolityk, częstoskurcz, dorzolamid, hipotonia wewnątrzgałkowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, kamica moczowa, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, krople do oczu, krótkowzroczność, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, pokrzywka, punkcikowate zapalenie rogówki, reakcja miejscowa, skurcz oskrzeli, toksyczna martwica naskórka, zabieg filtracyjny, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dorzoma Mono 20 mg/ml
Dorzolamid w postaci kropli do oczu Dorzoma Mono (20 mg/ml) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie ze strony narządu wzroku oraz układu nerwowego i żołądkowo-jelitowego. Najczęściej obserwuje się uczucie pieczenia i kłucia oczu (≥1/10), powierzchniowe punkcikowate zapalenie rogówki, łzawienie, zapalenie spojówek i powiek, swędzenie, podrażnienie oraz niewyraźne widzenie (≥1/100 do <1/10). W około 3% przypadków konieczne było przerwanie terapii z powodu polekowego zapalenia spojówek i reakcji powiek. Działania niepożądane neurologiczne obejmują często bóle głowy, a rzadziej zawroty głowy i parestezje. Ze strony przewodu pokarmowego często występują nudności i gorzki smak w ustach, a rzadziej podrażnienie gardła i suchość jamy ustnej. Rzadkie, ale poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna epidermoliza naskórka, również zostały odnotowane.
ból głowy, dorzolamid, duszność, jaskra, kamica moczowa, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, krótkowzroczność przemijająca, krwawienie z nosa, lek beta-adrenolityczny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, polekowe zapalenie spojówek, punkcikowate zapalenie rogówki, skurcz oskrzeli, toksyczna epidermoliza naskórka, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zawrót głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bimaroz Duo (0,3 mg + 5 mg)/ml
Profil bezpieczeństwa leku Bimaroz Duo, zawierającego bimatoprost i tymolol, opiera się na danych klinicznych potwierdzających, że działania niepożądane są zgodne z tymi obserwowanymi dla poszczególnych składników. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest przekrwienie spojówek, występujące u około 26% pacjentów, zwykle o łagodnym nasileniu i prowadzące do odstawienia leku u 1,5% chorych. Działania niepożądane dotyczą głównie oka i mają charakter miejscowy, choć tymolol może być wchłaniany do krążenia ogólnego, co niesie ryzyko efektów typowych dla beta-adrenolityków, jednak z mniejszą częstością niż przy podaniu ogólnoustrojowym. Wśród zgłaszanych działań niepożądanych dominują objawy takie jak przekrwienie spojówek (≥10%), punkcikowe zapalenie rogówki, świąd, pieczenie, suchość oka, a także zmiany pigmentacyjne i periorbitopatia po zastosowaniu analogów prostaglandyn (PAP).
alergia oczu, alergiczne zapalenie skóry, anafilaksja, arytmia, astma, beta-adrenolityk, bezsenność, bimatoprost i tymolol, blefarospazm, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, choroba bronchospastyczna, depresja, diplopia, duszność, dyspepsja, halucynacja, hipoglikemia, koszmar senny, łuszczyca, łysienie, miastenia, nadmierne owłosienie, nadżerka rogówki, niedokrwienie mózgu, niewydolność serca, nieżyt nosa, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk powiek, obrzęk spojówek, odwarstwienie naczyniówki, omdlenie, parestezja, periorbitopatia, pigmentacja tęczówki, przekrwienie spojówek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, światłowstręt, udar mózgu, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie smaku, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zawrót głowy, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Betoptic 0,5% 5 mg/ml
Betoptic 0,5% zawiera 5 mg/ml betaksololu chlorowodorku i jest stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu jako beta-adrenolityk. Pomimo miejscowego podania, betaksolol przenika do krążenia ogólnoustrojowego, co może wywoływać działania niepożądane typowe dla beta-blokerów, choć z mniejszą częstością niż po podaniu ogólnym. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest uczucie dyskomfortu w oku (12,0%). Często obserwuje się także niewyraźne widzenie i zwiększone łzawienie. Rzadziej występują stany zapalne (punkcikowe zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, powiek), zaburzenia widzenia, światłowstręt, zespół suchego oka, astenopia, kurcz powiek oraz zmiany strukturalne jak grudki na brzegach powiek czy obrzęk spojówek. Zaćma i odwarstwienie naczyniówki po trabekulektomii to rzadkie, ale poważne powikłania.
arytmia, astenopia, beta-adrenolityk, betaksolol chlorowodorek, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, dyskomfort oka, hipoglikemia, kurcz powiek, miastenia, nadwrażliwość, niedokrwienie mózgu, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, reakcja anafilaktyczna, receptor beta-adrenergiczny, skurcz oskrzeli, światłowstręt, tachykardia, trabekulektomia, udar mózgu, zaćma, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie rogówki punktowe, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zespół Raynauda, zespół suchego oka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Trusopt
Dorzolamid w postaci kropli do oczu (Trusopt 20 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), gdyż lek i jego metabolity są głównie wydalane przez nerki, co wyklucza stosowanie u tej grupy. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u pacjentów z ostrą jaskrą z zamkniętym kątem oraz niewydolnością wątroby, dlatego zaleca się ostrożność. Dorzolamid, będący sulfonamidem, może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co niesie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka, wymagających natychmiastowego odstawienia leku.
W trakcie długotrwałego stosowania Trusopt obserwowano miejscowe działania niepożądane, w tym zapalenie spojówek i podrażnienie powiek, które mogą mieć charakter alergiczny i ustępować po przerwaniu terapii. Po zabiegach filtracyjnych istnieje ryzyko odwarstwienia naczyniówki, dlatego konieczne jest monitorowanie pacjentów. U osób z niską liczbą komórek śródbłonka rogówki zwiększa się ryzyko obrzęku rogówki, co wymaga regularnej kontroli. Preparat zawiera chlorek benzalkoniowy (0,075 mg/ml, ok. 0,002 mg/kropla), który może powodować podrażnienia, zespół suchego oka oraz wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki, szczególnie u pacjentów z istniejącymi uszkodzeniami. Soczewki kontaktowe należy usunąć przed aplikacją i założyć ponownie po minimum 15 minutach, aby uniknąć ich przebarwienia i podrażnienia.
chlorek benzalkoniowy, ciężka niewydolność nerek, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, klirens kreatyniny, krople do oczu, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miękkie soczewki kontaktowe, niewydolność wątroby, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, ostra jaskra z zamkniętym kątem, podrażnienie powiek, śródbłonek rogówki, sulfonamid, zabieg filtracyjny, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fixapost 50 mikrogramów/ml + 5 mg/ml
Fixapost to krople do oczu zawierające latanoprost (50 µg/ml) oraz tymololu maleinian (5 mg/ml), stosowane miejscowo w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Latanoprost może powodować trwałą pigmentację tęczówki u 16-33% pacjentów oraz przemijające objawy takie jak ból, podrażnienie oczu, zapalenie spojówek czy niewyraźne widzenie. Tymolol, mimo miejscowego podania, może wywoływać działania niepożądane typowe dla beta-adrenolityków, w tym bradykardię, zaburzenia rytmu serca, zastoinową niewydolność serca, skurcz oskrzeli oraz reakcje alergiczne, choć ich częstość jest mniejsza niż przy podaniu ogólnym.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, dławica piersiowa, dławica piersiowa niestabilna, erozja rogówki, hipoglikemia, latanoprost, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, opadanie powiek, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezja, pigmentacja tęczówki, podwójne widzenie, przekrwienie spojówki, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, suchość oka, światłowstręt, torbielowaty obrzęk plamki, tymololu maleinian, udar naczyniowy mózgu, wysypka łuszczycopodobna, zabieg filtracyjny, zaburzenia rytmu serca, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Iluvien 190 mcg
ILUVIEN to implant do ciała szklistego zawierający 190 µg fluocynolonu acetonidu, stosowany w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki żółtej (DMO) oraz niezakaźnego zapalenia tylnego odcinka błony naczyniowej oka. W badaniach klinicznych FAME (768 pacjentów) najczęstszymi działaniami niepożądanymi były zaćma (około 82% u pacjentów z naturalną soczewką), operacje zaćmy (80% wymagało zabiegu do 3 lat), oraz wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) – 38,4% wymagało leków obniżających IOP, a 4,8% zabiegów chirurgicznych (trabekuloplastyka, trabekulektomia, endocykloablacja). W badaniach PSV-FAI-001 i PSV-FAI-005 obserwowano podobne profile bezpieczeństwa, z częstością IOP > 25 mmHg do 24,1% i 21,8% odpowiednio, oraz koniecznością stosowania leków obniżających IOP u 42,5% i 50,5% pacjentów. Długotrwałe bezpieczeństwo implantu niebiodegradowalnego pozostaje nieznane, a ryzyko powikłań rośnie przy wielokrotnych implantacjach.
atrofia nerwu wzrokowego, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzycowy obrzęk plamki żółtej, fluocynolon acetonid, hipotonia, implant do ciałka szklistego, jaskra, krwawienie do ciałka szklistego, krwawienie do tarczy nerwu wzrokowego, krwawienie spojówkowe, makulopatia, neowaskularyzacja tęczówki, niezakaźne zapalenie błony naczyniowej oka, odklejenie ciałka szklistego, odwarstwienie naczyniówki, odwarstwienie siatkówki, trabekulektomia, witrektomia, zaćma, zaćma podtorebkowa, zamazane widzenie, zamknięcie naczyń siatkówki, zwłóknienie plamki żółtej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vizilatan Duo (50 mcg + 5 mg)/ml
Vizilatan Duo to lek okulistyczny zawierający latanoprost (50 µg/ml) oraz tymolol maleinian (5 mg/ml), stosowany w terapii jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. Latanoprost jest odpowiedzialny za działania niepożądane głównie miejscowe, takie jak trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki (16-20% pacjentów, a w badaniu 5-letnim nawet 33%), zmiany w obrębie rzęs (zwiększenie długości, grubości, pigmentacji i liczby), a także przemijające objawy podrażnienia oczu (ból, pieczenie, zaczerwienienie). Tymolol, mimo miejscowego podania, może wywoływać działania ogólnoustrojowe, w tym bradykardię, zaburzenia rytmu serca, zastoinową niewydolność serca oraz skurcz oskrzeli, choć zdarzenia te są rzadsze niż przy podaniu ogólnym. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania, z najczęstszymi objawami dotyczącymi układu nerwowego (ból głowy), oka (podrażnienie, zapalenia, przekrwienie) oraz skóry (wysypka, świąd).
astma, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, choroba rogówki, dławica piersiowa, duszność, hipoglikemia, latanoprost, łzawienie, miastenia, nadżerka rogówki, niedokrwienie mózgu, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezja, pigmentacja tęczówki, podrażnienie oczu, przekrwienie oczu, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, suchość oczu, światłowstręt, szumy uszne, tymolol maleinian, udar naczyniowy mózgu, wysypka skórna, zaburzenia rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca, zawroty głowy, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vizidor Duo (20 mg + 5 mg)/ml
Vizidor Duo to krople do oczu zawierające dorzolamid (20 mg/ml chlorowodorku) oraz tymolol (5 mg/ml maleinianu). W trakcie stosowania leku mogą wystąpić działania niepożądane miejscowe, takie jak pieczenie, kłucie, nastrzyk spojówki, erozje rogówki, zapalenie powiek, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, a także przemijająca krótkowzroczność czy obrzęk rogówki. W badaniach klinicznych około 2,4% pacjentów przerwało terapię z powodu miejscowych działań niepożądanych, a 1,2% z powodu reakcji alergicznych. Tymolol, wchłaniając się do krążenia ogólnego, może wywoływać ogólnoustrojowe działania niepożądane typowe dla beta-blokerów, choć ich częstość jest niższa niż po podaniu ogólnym.
anafilaksja, blok serca, bradykardia, choroba Peyroniego, chromanie przestankowe, ciało rzęskowe, dorzolamid, erozja rogówki, hipoglikemia, hipotonia wewnątrzgałkowa, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica moczowa, kontaktowe zapalenie skóry, krótkowzroczność przemijająca, lek blokujący receptory beta-adrenergiczne, łzawienie, miastenia, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pieczenie i kłucie oka, pokrzywka, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, tymolol, wysypka łuszczycopodobna, zaburzenie rytmu serca, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, zjawisko Raynauda - Leksykon leków
Działania niepożądane – Carteol LP 2% Preservative Free 20 mg/ml
Carteol LP 2% Preservative Free to krople do oczu zawierające 20 mg/ml karteololu chlorowodorku o przedłużonym uwalnianiu, stosowane miejscowo w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. Lek, podobnie jak inne beta-adrenolityki okulistyczne, ulega wchłanianiu do krążenia ogólnego, co może skutkować działaniami niepożądanymi typowymi dla beta-blokerów, jednak z mniejszą częstością niż po podaniu ogólnoustrojowym. Do najczęstszych działań niepożądanych należą podrażnienie oczu (pieczenie, świąd, łzawienie), przekrwienie spojówek, zapalenie rogówki oraz zaburzenia smaku (częstość ≥ 1/100). Rzadziej obserwuje się zawroty głowy (≥ 1/1000), a bardzo rzadko zwapnienie rogówki u pacjentów z uszkodzeniem rogówki, co może być związane z obecnością 19,2 µg fosforanów w każdej kropli (0,509 mg/ml). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobą spastyczną oskrzeli, miastenią oraz po zabiegach filtracyjnych oka ze względu na ryzyko skurczu oskrzeli, nasilenia objawów miastenii i odwarstwienia naczyniówki.
beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chromanie przestankowe, depresja, duszność, erozja rogówki, hipoglikemia, karteololu chlorowodorek, łuszczyca, miastenia, niedociśnienie, niedokrwienie mózgu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pokrzywka, reakcja alergiczna układowa, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, udar naczyniowy mózgu, zaburzenie erekcji, zaburzenie smaku, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bimatoprost + Timolol Genetic 0,3 mg/ml + 5 mg/ml
Preparat Bimatoprost + Timolol Pharmabide w postaci kropli do oczu zawiera bimatoprost (0,3 mg/ml) oraz tymolol (5 mg/ml, w formie 6,8 mg/ml tymololu maleinianu). Produkt jest dostępny w formie jednodawkowej, klarownego roztworu, praktycznie wolnego od cząstek. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych klinicznych, które nie wykazały nowych działań niepożądanych specyficznych dla postaci jednodawkowej. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest przekrwienie spojówek (ok. 21% pacjentów), zwykle łagodne i niezapalne, prowadzące do odstawienia leku u 1,4% chorych. Działania niepożądane dotyczą głównie oka i mają łagodne nasilenie, nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych. Wchłanianie tymololu może wywoływać działania typowe dla beta-adrenolityków, jednak rzadziej niż po podaniu ogólnoustrojowym.
analog prostaglandyny, arytmia, beta-adrenolityk, bimatoprost, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, hiperpigmentacja skóry, hiperpigmentacja tęczówki, hipoglikemia, miastenia, nadżerka rogówki, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, POChP, przekrwienie spojówek, punktowate zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, torbielowaty obrzęk plamki, tymolol, zapalenie brzegów powiek, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Latanoprost Timolol Genoptim (50 mcg + 5 mg) /ml
Latanoprost + Timolol Genoptim (50 μg/ml + 5 mg/ml, krople do oczu) wykazuje działania niepożądane związane zarówno z latanoprostem, jak i tymololem. Latanoprost często powoduje zmiany oczne, w tym nasilenie pigmentacji tęczówki u 16-20% pacjentów w badaniach klinicznych, a nawet do 33% w badaniu 5-letnim, co może być trwałe. Charakterystyczne są także zmiany dotyczące rzęs (zwiększenie długości, grubości, pigmentacji i ilości), reakcje skórne na powiekach oraz ciemnienie skóry powiek. Działania niepożądane obejmują również podrażnienie oczu, zapalenia rogówki i spojówek, światłowstręt, obrzęki powiek oraz zmiany w obrębie oczodołów. Tymolol, wchłaniany do krążenia ogólnego, może wywoływać poważne działania ogólnoustrojowe, takie jak bradykardia, zaburzenia rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, skurcz oskrzeli oraz reakcje alergiczne, typowe dla β-adrenolityków, choć rzadziej niż przy podaniu doustnym.
benzalkoniowy chlorek, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba rogówki, dławica piersiowa, dysfagia, hipercholesterolemia, hipoglikemia, latanoprost, miastenia, nadżerka rogówki, niestabilna dławica piersiowa, niewyraźne widzenie, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezja, pigmentacja tęczówki, podwójne widzenie, pokrzywka, przekrwienie oczu, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, światłowstręt, tymolol, zaburzenie rytmu serca, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Betoptic S 2,5 mg/ml
Betaksolol w postaci kropli do oczu (zawiesina 2,5 mg/ml) może wywoływać zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane, wynikające z przenikania substancji do krążenia ogólnego. Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym jest uczucie dyskomfortu w oku, występujące u 12% pacjentów (bardzo często, ≥1/10). Inne często zgłaszane objawy okulistyczne to niewyraźne widzenie i zwiększone łzawienie (często, ≥1/100 do <1/10), a także zapalenia rogówki, spojówek, powiek, pieczenie, ból oka, zespół suchego oka, światłowstręt i obrzęk spojówek (niezbyt często, ≥1/1 000 do <1/100). Rzadziej występują zaćma (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz poważniejsze zmiany, takie jak odwarstwienie naczyniówki po trabekulektomii czy opadanie powiek (częstość nieznana). Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów po zabiegach okulistycznych oraz z chorobami przebiegającymi ze skurczem oskrzeli, ze względu na ryzyko powikłań.
arytmia, astenopia, astma, beta-adrenolityk, bezsenność, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, bradykardia, depresja, duszność, dyskomfort oka, erozja rogówki, hipoglikemia, kurcz powiek, łysienie, łzawienie, miastenia, niedociśnienie, niedokrwienie mózgu, niestrawność, niewyraźne widzenie, nieżyt nosa, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk spojówek, odwarstwienie naczyniówki, omdlenie, opadanie powiek, parestezja, podrażnienie oka, podwójne widzenie, pokrzywka, przekrwienie oka, punkcikowe zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, światłowstręt, tachykardia, trabekulektomia, udar mózgu, zaburzenie widzenia, zaćma, zapalenie oka, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie skóry, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca, zawrót głowy, zespół Raynauda, zespół suchego oka, zmniejszenie wrażliwości rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bimatoprost + Timolol Genetic 0,3 mg/ml + 5 mg/ml
Produkt leczniczy Bimatoprost + Timolol Pharmabide to krople do oczu zawierające 0,3 mg/ml bimatoprostu oraz 5 mg/ml tymololu (6,8 mg/ml tymololu maleinianu). Pojedyncza kropla dostarcza około 8,34 µg bimatoprostu i 0,14 mg tymololu. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano nowych działań niepożądanych specyficznych dla tego połączenia, a większość działań niepożądanych miała łagodne nasilenie i dotyczyła oka, z najczęstszym objawem w postaci przekrwienia spojówek u około 26% pacjentów. Produkt zawiera 0,96 mg fosforanów/ml, co może stanowić ryzyko u pacjentów z uszkodzeniami rogówki, oraz 0,05 mg benzalkoniowego chlorku/ml, który może powodować dodatkowe działania niepożądane przy długotrwałym stosowaniu.
alergiczne zapalenie skóry, beta-adrenolityk, bimatoprost, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chlorek benzalkoniowy, hiperpigmentacja skóry, hiperpigmentacja tęczówki, hipoglikemia, krwawienie do siatkówki, miastenia gravis, nadżerka rogówki, niewydolność serca, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk powieki, odwarstwienie naczyniówki, podrażnienie spojówek, przekrwienie spojówek, punktowate zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, świąd oka, torbielowaty obrzęk plamki, tymolol, tymolol maleinian, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie brzegów powiek, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diuramid
Acetazolamid, substancja czynna leku Diuramid (250 mg/tabletka), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem kwasicy (np. z niedrożnością dolnych dróg oddechowych lub rozedmą płuc), cukrzycą lub upośledzoną tolerancją glukozy, gdzie konieczne jest monitorowanie stężenia glukozy. Zwiększenie dawki nie koreluje liniowo z efektem diuretycznym, a może nasilać działania niepożądane, takie jak senność i zaburzenia czucia. W przypadkach opornej niewydolności stosowano wysokie dawki w połączeniu z innymi diuretykami, jednak wymaga to ścisłego nadzoru. Zaleca się okresową kontrolę morfologii krwi i elektrolitów oraz natychmiastowe przerwanie terapii w przypadku gwałtownego spadku liczby krwinek lub toksycznych zmian skórnych, w tym objawów ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP).
acetazolamid, cukrzyca, diureza, efekt diuretyczny, gospodarka węglowodanowa, kamica nerkowa, kwasica, lek przeciwpadaczkowy, morfologia krwi, nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką, odwarstwienie naczyniówki, ostra uogólniona osutka krostkowa, rozedma płuc, stężenie elektrolitów, upośledzona tolerancja glukozy