Działania niepożądane leku ILUVIEN

ILUVIEN jest implantem do ciałka szklistego zawierającym 190 mikrogramów fluocynolonu acetonidu, stosowanym w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki żółtej oraz niezakaźnego zapalenia obejmującego tylny odcinek błony naczyniowej oka. Pomimo udokumentowanej skuteczności terapeutycznej, zastosowanie tego produktu leczniczego wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leku.¹

Profil bezpieczeństwa w cukrzycowym obrzęku plamki żółtej

W badaniach klinicznych FAME oceniano fluocynolonu acetonid stosowany do ciałka szklistego u 768 pacjentów z cukrzycowym obrzękiem plamki żółtej. Najczęściej raportowane reakcje niepożądane obejmowały operację zaćmy, zaćmę oraz zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.²

W badaniach fazy 3 stwierdzono, że 38,4% pacjentów leczonych implantem ILUVIEN wymagało zastosowania leków obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe, a 4,8% pacjentów musiało zostać poddanych zabiegom chirurgicznym obniżającym to ciśnienie. Co istotne, częstość stosowania leków obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe była podobna u osób, które otrzymały dwa lub więcej cykli leczenia implantem ILUVIEN.³

Odnotowano również dwa przypadki zapalenia wewnętrznego oka u pacjentów leczonych implantem ILUVIEN, co odpowiada częstości występowania 0,2% (2 przypadki na 1022 wstrzyknięcia).⁴

Chociaż większość pacjentów w badaniach klinicznych FAME otrzymała tylko jeden implant, długoterminowe bezpieczeństwo obecności niebiodegradowalnego implantu wewnątrz oka pozostaje nieznane. Dane 3-letnie z badań klinicznych FAME wykazują, że zdarzenia takie jak zaćma, zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego i męty ciałka szklistego występują nieznacznie częściej u osób otrzymujących 2 lub więcej implantów. Uznano, że jest to raczej skutek zwiększonej ekspozycji na lek niż efekt samego implantu.⁵

Profil bezpieczeństwa w niezakaźnym zapaleniu błony naczyniowej

Profil bezpieczeństwa dla niezakaźnego zapalenia obejmującego tylny odcinek błony naczyniowej oka został określony na podstawie dwóch 36-miesięcznych głównych badań przedrejestracyjnych: PSV-FAI-001 i PSV-FAI-005. Dostępne dane obejmują okres 36 miesięcy dla badania PSV-FAI-001 i 12 miesięcy dla badania PSV-FAI-005.⁶

Do najczęściej zgłaszanych reakcji niepożądanych w tym wskazaniu należały zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zaćma i krwawienie spojówkowe. Rzadziej zgłaszanymi, ale poważniejszymi reakcjami niepożądanymi były krwawienie do tarczy nerwu wzrokowego oraz odwarstwienie siatkówki.⁷

Zestawienie działań niepożądanych

Na podstawie danych z badań klinicznych III fazy (zarówno w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki żółtej, jak i zapalenia błony naczyniowej oka) oraz zgłoszeń spontanicznych, zidentyfikowano następujące działania niepożądane związane z leczeniem ILUVIEN-em, które sklasyfikowano według częstości występowania:<sup data-drug="Iluvien" data-section="Działania niepożądane" title="Na podstawie danych z badań klinicznych III fazy (terapii DMO i zapalenia błony naczyniowej oka) oraz zgłoszeń spontanicznych uznano, że następujące działania niepożądane były związane z leczeniem i zostały sklasyfikowane według następującej konwencji: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do 8

1 obejmuje terminy MedDRA dotyczące zaćmy (NOS), zaćmy podtorebkowej, zaćmy korowej, zaćmy jądrowej i zaćmy cukrzycowej.
2 obejmuje terminy MedDRA dotyczące zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego i nadciśnienia ocznego.
3 obejmuje terminy MedDRA dotyczące jaskry, jaskry z otwartym kątem przesączania, jaskry granicznej, wytwarzania zagłębienia nerwu wzrokowego i zwiększonego stosunku zagłębienie/tarczy.
4 obejmuje terminy MedDRA dotyczące krwawienia spojówkowego, przekrwienia spojówek.
5 obejmuje terminy MedDRA dotyczące zamazanego widzenia i zaburzeń widzenia.
6 obejmuje terminy MedDRA dotyczące obniżonego ciśnienia wewnątrzgałkowego.
7 obejmuje terminy MedDRA dotyczące mętów ciałka szklistego.
8 obejmuje terminy MedDRA dotyczące bólu oka, podrażnienia oka i dyskomfortu oka.
9 obejmuje terminy MedDRA dotyczące zamknięcia żyły siatkówki, zamknięcia tętnicy siatkówki i zamknięcia naczyń siatkówki.
10 obejmuje terminy MedDRA dotyczące obrzęku oka, obrzęku spojówki, obrzęku rogówki.⁹

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Zaćma i operacja zaćmy

Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów może powodować zaćmę i zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe. W badaniach III fazy w terapii cukrzycowego obrzęku plamki żółtej, częstość występowania zaćmy u pacjentów z naturalną soczewką oka wynosiła około 82% w grupie leczonej implantem ILUVIEN, w porównaniu do 50% w grupie otrzymującej placebo.¹⁰

U 80% pacjentów z naturalną soczewką oka leczonych implantem ILUVIEN wystąpiła konieczność operacji zaćmy do końca 3. roku badania, w porównaniu z 27% osób otrzymujących placebo. Większość pacjentów wymagała operacji przed upływem 21 miesięcy. Należy podkreślić, że tylna podtorebkowa zaćma jest najczęstszym typem zaćmy związanej ze stosowaniem kortykosteroidów. Operacja tego typu zaćmy jest trudniejsza i może wiązać się z większym ryzykiem powikłań chirurgicznych.¹¹

Zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe

W badaniach nad cukrzycowym obrzękiem plamki żółtej (DMO) pacjenci z ciśnieniem wewnątrzgałkowym > 21 mmHg przed rozpoczęciem leczenia zostali wykluczeni. Częstość występowania zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego wynosiła 37%, a 38% pacjentów wymagało zastosowania leków obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe, z czego połowa potrzebowała co najmniej dwóch leków do kontroli tego ciśnienia. ^{21 mmHg przed leczeniem zostały wyłączone. Częstość występowania zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego wynosiła 37%, a 38% osób wymagało zastosowania leku obniżającego ciśnienie wewnątrzgałkowe, z czego połowa wymagała co najmniej dwóch leków do kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego.”>12}

Co istotne, 5,6% (21/375) pacjentów, którzy otrzymali implant, wymagało zabiegu chirurgicznego lub laserowego w celu kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego. Zastosowano następujące procedury:¹³

• Trabekuloplastyka: 5 pacjentów (1,3%)
• Trabekulektomia: 10 pacjentów (2,7%)
• Endocykloablacja: 2 pacjentów (0,5%)
• Inne zabiegi chirurgiczne: 6 pacjentów (1,6%)

W podgrupie pacjentów z większym od mediany ciśnieniem wewnątrzgałkowym przed leczeniem (≥15 mmHg) aż 47% wymagało zastosowania leków obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe, a odsetek zabiegów chirurgicznych lub laserowych wzrósł do 7,1%. W tej podgrupie przeprowadzono:¹⁴

• Trabekuloplastykę u 5 pacjentów (2,2%)
• Trabekulektomię u 7 pacjentów (3,1%)
• Endocykloablację u 2 pacjentów (0,9%)
• Inne zabiegi chirurgiczne stosowane w leczeniu jaskry u 4 pacjentów (1,8%)

Działania niepożądane w badaniach nad zapaleniem błony naczyniowej oka

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie zdarzeń niepożądanych dotyczących ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP), zaćmy i hipotonii w populacjach wyodrębnionych zgodnie z zaplanowanym leczeniem (ITT) w badaniach PSV-FAI-001 i PSV-FAI-005:¹⁵

Warto podkreślić, że w badaniach III fazy nad zapaleniem błony naczyniowej oka nie stwierdzono żadnych przypadków zapalenia wnętrza gałki ocznej w grupie leczonej fluocynolonem acetonidu.¹⁶

Monitorowanie bezpieczeństwa leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego ILUVIEN do obrotu, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego.¹⁷

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:¹⁸

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: +48 22 49 21 301
• Faks: +48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy ILUVIEN.¹⁹