rozszerzona skala niewydolności ruchowej
Rozszerzona skala niewydolności ruchowej (ang. Expanded Disability Status Scale, EDSS) to standaryzowane narzędzie stosowane do oceny stopnia niepełnosprawności u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (SM). Opracowana przez Johna Kurtzkego w 1983 roku jako rozszerzenie wcześniejszej skali DSS, jest obecnie jednym z najczęściej stosowanych systemów oceny klinicznej w SM.
Skala EDSS ma zakres od 0 do 10 punktów, z możliwością przyznawania połówek punktów, co daje łącznie 20 stopni nasilenia niepełnosprawności. Wartości niższe (0-4,0) odpowiadają pacjentom w pełni chodzącym, przy czym ocenia się głównie deficyty neurologiczne w ośmiu układach funkcjonalnych (piramidalnym, móżdżkowym, pniowym, czuciowym, jelitowo-pęcherzowym, wzrokowym, mózgowym oraz innych). Wartości pośrednie (4,0-7,0) definiowane są głównie przez ograniczenia w zdolności chodzenia, natomiast wartości wyższe (7,0-9,5) określają stopień uzależnienia od wózka inwalidzkiego i łóżka.
Mimo powszechnego zastosowania, EDSS posiada pewne ograniczenia, w tym nielinearny charakter skali, stosunkowo niską czułość na zmiany w zakresie wartości środkowych oraz silne uzależnienie od zdolności chodzenia. W praktyce klinicznej często uzupełnia się ją innymi narzędziami, takimi jak test 25-stopowy (T25FW) czy test 9 otworów i kołków (9HPT), szczególnie w badaniach klinicznych oceniających efektywność terapii modyfikujących przebieg choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teriflunomide Zentiva 14 mg
Teriflunomid Zentiva, zawierający 14 mg substancji czynnej, jest selektywnym lekiem immunosupresyjnym o działaniu immunomodulującym i przeciwzapalnym, stosowanym w leczeniu rzutowej postaci stwardnienia rozsianego (RMS). Mechanizm działania polega na odwracalnym hamowaniu mitochondrialnej dehydrogenazy dihydroorotanowej (DHO-DH), co prowadzi do zmniejszenia proliferacji limfocytów zależnych od syntezy pirymidyny de novo. W badaniach klinicznych wykazano, że dawka 14 mg teriflunomidu raz na dobę powoduje łagodne obniżenie liczby limfocytów poniżej 0,3 × 10⁹/l w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, utrzymujące się przez cały czas leczenia. Teriflunomid nie wykazuje istotnego wpływu na wydłużenie odstępu QTcF (maksymalna różnica 3,45 ms, górna granica 90% CI 6,45 ms). W badaniach obserwowano także istotny spadek stężenia kwasu moczowego (20-30%) oraz fosforu (około 10%) w surowicy, co jest prawdopodobnie wynikiem zwiększonego wydzielania kanalikowego, bez zaburzeń czynności kłębuszków nerkowych.
badanie kontrastowe z gadolinem, badanie TEMSO, badanie TOWER, dehydrogenaza dihydroorotanowa, fosfor w surowicy, kanaliki nerkowe, kłębuszki nerkowe, kwas moczowy, łańcuch oddechowy, leczenie modyfikujące przebieg choroby, lek immunomodulujący, lek immunosupresyjny, niewydolność ruchowa, odstęp QTcF, postępująco-rzutowa postać stwardnienia rozsianego, proliferacja komórek, redukcja limfocytów, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, rzutowo-ustępująca postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, synteza pirymidyny de novo, teriflunomid, właściwości przeciwzapalne, wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teriflunomide MSN 14 mg
Teriflunomid, lek immunosupresyjny z grupy selektywnych inhibitorów dehydrogenazy dihydroorotanowej (DHO-DH, ATC: L04AA31), wykazuje działanie immunomodulujące poprzez hamowanie syntezy pirymidyny de novo, co prowadzi do zmniejszenia proliferacji limfocytów. W badaniach klinicznych dawka 14 mg/dobę powodowała łagodne obniżenie liczby limfocytów poniżej 0,3 × 10⁹/L w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, utrzymujące się przez cały czas leczenia. Teriflunomid nie wykazuje istotnego wpływu na odstęp QTcF (maksymalna różnica 3,45 ms, górna granica 90% CI 6,45 ms) oraz powoduje obniżenie stężenia kwasu moczowego o 20-30% i fosforu o około 10%, co jest związane ze zwiększonym wydalaniem nerkowym, bez wpływu na filtrację kłębuszkową. Długoterminowe dane bezpieczeństwa (do 8,5 roku) nie wskazują na nowe lub nieoczekiwane działania niepożądane.
dehydrogenaza dihydroorotanowa, fosfor, gadolin, kanalik nerkowy, kłębuszek nerkowy, kwas moczowy, łańcuch oddechowy, lek immunosupresyjny, limfocyt, nawracające stwardnienie rozsiane, odstęp QTcF, patogeneza stwardnienia rozsianego, postać postępująco-rzutowa, postać rzutowo-ustępująca, postać wtórnie postępująca, progresja niepełnosprawności, reakcja autoimmunologiczna, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, selektywny lek immunosupresyjny, stwardnienie rozsiane, synteza pirymidyny de novo, teriflunomid - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fumaran Dimetylu Adamed 120 mg
Fumaran dimetylu, klasyfikowany jako lek immunosupresyjny (kod ATC L04AX07), wykazuje działanie terapeutyczne w rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS) poprzez aktywację ścieżki Nrf2, co prowadzi do zwiększenia ekspresji genów antyoksydacyjnych, takich jak dehydrogenaza NAD(P)H i chinon 1 (NQO1). Lek ten wykazuje właściwości przeciwzapalne i immunomodulacyjne, zmniejszając produkcję cytokin prozapalnych (TH1, TH17) oraz stymulując produkcję komórek przeciwzapalnych (TH2). W badaniach klinicznych (DEFINE, CONFIRM, ENDORSE) obserwowano około 30% spadek liczby limfocytów w ciągu pierwszego roku terapii, z monitorowaniem powrotu do wartości powyżej dolnej granicy normy (DGN = 910 komórek/mm³) po ewentualnym odstawieniu leku. Skuteczność i bezpieczeństwo fumaranu dimetylu potwierdzono w dwóch dwuletnich, randomizowanych, podwójnie ślepych badaniach kontrolowanych placebo (DEFINE: n=1234, CONFIRM: n=1417) u pacjentów z RRMS i punktacją EDSS 0–5, z co najmniej jednym rzutem w ostatnim roku lub zmianami Gd+ w MRI.
badanie kliniczne, bezwzględna liczba limfocytów, cytokina prozapalna, czynnik jądrowy Nrf2, dehydrogenaza NAD(P)H, działanie terapeutyczne, fenotyp limfocytów, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, komórka przeciwzapalna, lek immunosupresyjny, limfopenia, łuszczyca, octan glatirameru, odpowiedź immunologiczna, podwójna ślepa próba, postępująca postać stwardnienia rozsianego, proces zapalny, progresja niepełnosprawności, rezonans magnetyczny, roczny wskaźnik rzutów, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, rzut choroby, skala EDSS, stwardnienie rozsiane, stwardnienie rozsiane rzutowo-remisyjne, uraz zapalny, właściwości immunomodulacyjne, zmiana Gd+ - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fumaran Dimetylu Adamed 240 mg
Fumaran dimetylu, klasyfikowany pod kodem ATC L04AX07, jest lekiem immunosupresyjnym o działaniu przeciwzapalnym i immunomodulacyjnym, stosowanym w terapii rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS). Jego mechanizm działania opiera się głównie na aktywacji ścieżki transkrypcyjnej czynnika jądrowego Nrf2, co prowadzi do zwiększenia ekspresji genów ochrony antyoksydacyjnej, takich jak dehydrogenaza NAD(P)H i chinon 1 (NQO1). Fumaran dimetylu oraz jego metabolit, fumaran monometylu, hamują aktywację komórek układu immunologicznego i ograniczają uwalnianie prozapalnych cytokin, modyfikując fenotyp limfocytów poprzez zmniejszenie profili TH1 i TH17 oraz stymulację profilu TH2. W badaniach klinicznych (DEFINE, CONFIRM, ENDORSE) obserwowano około 30% spadek liczby limfocytów w ciągu pierwszego roku terapii, stabilizujący się na tym poziomie, z monitorowaniem powrotu do normy (ALC ≥ 0,9 × 10⁹/L) po przerwaniu leczenia.
cytokina prozapalna, czynnik jądrowy Nrf2, dehydrogenaza NAD(P)H, fenotyp limfocytu, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, lek immunosupresyjny, limfopenia, octan glatirameru, roczny wskaźnik rzutów, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, rzut choroby, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, uszkodzenie neurozapalne, właściwości immunomodulacyjne, zmiana wzmacniająca się po gadolinie - Leksykon substancji czynnych
Fumaran dimetylu – Właściwości farmakodynamiczne
Fumaran dimetylu (DMF) wykazuje wielokierunkowe działanie terapeutyczne w stwardnieniu rozsianym (RRMS), głównie poprzez aktywację ścieżki Nrf2, co prowadzi do zwiększenia ekspresji genów antyoksydacyjnych (np. dehydrogenaza NAD(P)H, NQO1) oraz silne właściwości immunomodulacyjne i przeciwzapalne. W badaniach klinicznych (DEFINE, CONFIRM, ENDORSE) DMF w dawce 240 mg dwa razy dziennie znacząco redukował roczny wskaźnik rzutów (ARR) do 0,172 i 0,224 w porównaniu do placebo (0,364 i 0,401), a także zmniejszał odsetek nawrotów i progresję niepełnosprawności mierzoną w skali EDSS. DMF powodował spadek liczby limfocytów o około 30% w pierwszym roku terapii, z osiągnięciem plateau, a powrót do dolnej granicy normy (ALC ≥ 0,9 × 10⁹/L) po przerwaniu leczenia był zależny od stopnia limfopenii, z 81% pacjentów z łagodną limfopenią osiągających normę w 12 tygodniu i 90% w 24 tygodniu. W badaniach MRI obserwowano istotne zmniejszenie liczby nowych lub powiększających się zmian T2-zależnych oraz zmian Gd+ i T1-hipointensywnych w porównaniu do placebo i octanu glatirameru.
bezwzględna liczba limfocytów, cytokiny prozapalne, czynnik jądrowy Nrf2, dehydrogenaza NAD(P)H, działanie immunomodulacyjne, fenotyp limfocytów, fumaran dimetylu, interferon beta, limfopenia, obrazy T1-zależne, obrazy T2-zależne, octan glatirameru, progresja niepełnosprawności, rezonans magnetyczny mózgu, roczny wskaźnik rzutów, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, skala EDSS, stwardnienie rozsiane, układ odpornościowy, zmiana Gd+ - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tifay 14 mg
Teriflunomid, substancja czynna leku Tifay, jest selektywnym lekiem immunosupresyjnym działającym poprzez odwracalne hamowanie mitochondrialnej dehydrogenazy dihydroorotanowej (DHO-DH), co prowadzi do zmniejszenia proliferacji limfocytów zależnych od syntezy pirymidyny de novo. W badaniach klinicznych dawka 14 mg/dobę powodowała łagodne obniżenie liczby limfocytów poniżej 0,3 x 10⁹/L w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, z utrzymaniem stabilnego poziomu przez dalszy czas leczenia. Teriflunomid nie wykazywał istotnego wpływu na wydłużenie odstępu QTcF. Ponadto obserwowano spadek stężenia kwasu moczowego w surowicy o 20-30% oraz fosforu o około 10%, co wiązano ze zwiększonym wydalaniem nerkowym. Skuteczność teriflunomidu w rzutowej postaci stwardnienia rozsianego (RMS) potwierdzono w badaniach TEMSO i TOWER, gdzie dawka 14 mg/dobę istotnie zmniejszała roczną częstość rzutów (0,37 vs 0,54 i 0,32 vs 0,50) oraz ryzyko progresji niepełnosprawności utrzymującej się przez 3 miesiące (20,2% vs 27,3% i 15,8% vs 19,7%). W badaniu TEMSO odnotowano także istotne zmniejszenie całkowitej objętości zmian w MRI (BOD) o 67% oraz liczby zmian gadolinowych o 69% w porównaniu z placebo.
aktywność choroby w MRI, badanie kontrastowe z gadolinem, badanie QT, dehydrogenaza dihydroorotanowa, immunomodulacja, lek immunosupresyjny, odstęp QT, postępująco-rzutowa postać stwardnienia rozsianego, rozszerzona skala niewydolności ruchowej, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, rzutowo-ustępująca postać stwardnienia rozsianego, skala EDSS, stwardnienie rozsiane, synteza pirymidyny, teriflunomid, wtórnie postępująca postać stwardnienia rozsianego