Pneumococcus

Pneumococcus (Streptococcus pneumoniae) to Gram-dodatnia bakteria o kształcie lancetowatym, występująca w postaci diplococcus. Jest jednym z najważniejszych patogenów człowieka, kolonizującym górne drogi oddechowe, szczególnie nosogardziel. Szacuje się, że od 5% do 70% populacji (w zależności od wieku i regionu) może być bezobjawowymi nosicielami tych bakterii.

Pneumokoki są odpowiedzialne za szereg poważnych zakażeń inwazyjnych, w tym zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicę, a także za zakażenia nieinwazyjne jak ostre zapalenie ucha środkowego czy zapalenie zatok. Szczególnie narażone na ciężki przebieg zakażeń pneumokokowych są dzieci poniżej 2. roku życia, osoby powyżej 65. roku życia oraz pacjenci z niedoborami odporności.

Bakteria ta posiada otoczkę polisacharydową, która stanowi główny czynnik wirulencji, chroniąc pneumokoki przed fagocytozą. Zidentyfikowano ponad 90 serotypów pneumokoków różniących się strukturą otoczki, jednak tylko około 20 z nich odpowiada za większość zakażeń inwazyjnych. Pneumokoki wytwarzają również inne czynniki wirulencji, jak pneumolizyna – cytotoksyna uszkadzająca błony komórkowe.

Leczenie zakażeń pneumokokowych opiera się głównie na antybiotykoterapii, jednak narastająca oporność na antybiotyki, w tym penicyliny, makrolidy i cefalosporyny, stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne. Szczepienia przeciwko pneumokokom (szczepionki skoniugowane PCV10, PCV13 oraz polisacharydowa PPSV23) są skuteczną metodą profilaktyki, redukującą zapadalność na inwazyjną chorobę pneumokokową oraz zmniejszającą nosicielstwo.