okołooperacyjny przełom nadciśnieniowy
Okołooperacyjny przełom nadciśnieniowy to nagły, znaczący wzrost ciśnienia tętniczego w okresie przed, w trakcie lub po zabiegu operacyjnym, stanowiący zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Stan ten definiuje się jako nagły wzrost ciśnienia tętniczego ≥180/120 mmHg, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej ze względu na ryzyko powikłań narządowych.
W patofizjologii okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego kluczową rolę odgrywają: nadmierna aktywacja układu współczulnego, zwiększone wydzielanie katecholamin, aktywacja układu renina-angiotensyna-aldosteron oraz dysfunkcja śródbłonka naczyniowego. Czynniki ryzyka obejmują nieleczone lub źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze w okresie przedoperacyjnym, nagłe odstawienie leków hipotensyjnych, ból pooperacyjny, hipoksję, hiperwolemia oraz leki stosowane podczas znieczulenia.
Leczenie okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego wymaga szybkiego podania dożylnych leków hipotensyjnych o krótkim okresie półtrwania, takich jak labetalol, nitrogliceryna, nitroprusydek sodu, urapidyl czy klewidypina. Celem terapii jest obniżenie ciśnienia tętniczego o 20-25% w ciągu pierwszej godziny, a następnie dążenie do wartości docelowych w ciągu kolejnych 24-48 godzin. Kluczowym elementem postępowania jest również identyfikacja i leczenie przyczyny wywołującej przełom nadciśnieniowy.
Profilaktyka obejmuje odpowiednie przygotowanie pacjentów z nadciśnieniem tętniczym do zabiegu operacyjnego, w tym optymalizację farmakoterapii hipotensyjnej, kontynuację większości leków przeciwnadciśnieniowych w dniu zabiegu (z wyjątkiem diuretyków i inhibitorów ACE/ARB w wybranych przypadkach) oraz dokładne monitorowanie hemodynamiczne w okresie okołooperacyjnym u pacjentów wysokiego ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Efedryna – Interakcje
Efedryna, jako sympatykomimetyk, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do poważnych powikłań kardiologicznych i neurologicznych. Przeciwwskazane jest łączne stosowanie efedryny z nieselektywnymi inhibitorami MAO (np. nialamid, selegilina, furazolidon) ze względu na ryzyko napadowego nadciśnienia tętniczego i hipertermii, a także z pośrednimi lekami sympatykomimetycznymi (pseudoefedryna, fenylefryna, metylofenidat, fenylopropanolamina) oraz alfa-sympatykomimetykami, które nasilają zwężenie naczyń i epizody nadciśnienia. Interakcje z antydepresantami trójcyklicznymi i SNRI (np. imipramina, wenlafaksyna) mogą wywołać napadowe nadciśnienie z ryzykiem arytmii. Efedryna osłabia działanie leków hipotensyjnych, zwłaszcza guanetydyny, metylodopy i rezerpiny, co może skutkować znacznym wzrostem ciśnienia tętniczego. Dodatkowo, efedryna zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów nasercowych (np. digoksyna) oraz halogenowych anestetyków wziewnych (halotan, cyklopropan), co może prowadzić do okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego i poważnych arytmii.
alfa-sympatykomimetyk, alkaloid sporyszu, antydepresant noradrenergiczno-serotoninergiczny, antydepresant trójcykliczny, glikozyd nasercowy, halogenowy anestetyk wziewny, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, lek anestezjologiczny, lek hipotensyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, lek sympatykomimetyczny, napadowe nadciśnienie tętnicze, nieselektywny inhibitor MAO, okołooperacyjny przełom nadciśnieniowy, ośrodkowy układ nerwowy, selektywny inhibitor MAO-A, środek alkalizujący mocz, terapia hipotensyjna, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Interakcje leku – Phenylephrine Unimedic 0,05 mg/ml
Fenylefryna, substancja czynna preparatu Phenylephrine Unimedic, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, zwłaszcza z lekami wpływającymi na układ współczulny i metabolizm amin katecholowych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest łączne stosowanie fenylefryny z nieselektywnymi inhibitorami MAO (np. iproniazyd, nialamid), które może prowadzić do napadowego nadciśnienia tętniczego i hipertermii, z ryzykiem zgonu, utrzymującym się nawet do 15 dni po odstawieniu inhibitorów. Interakcje z dopaminergicznymi i zwężającymi naczynia alkaloidami sporyszu (np. bromokryptyna, ergotamina) oraz trójpierścieniowymi i noradrenergiczno-serotoninergicznymi lekami przeciwdepresyjnymi (np. imipramina, wenlafaksyna) mogą skutkować przełomem nadciśnieniowym i zaburzeniami rytmu serca. Ponadto, fenylefryna w połączeniu z guanetydyną, glikozydami nasercowymi, chinidyną czy halogenowymi wziewnymi środkami znieczulającymi (np. desfluran, sewofluran) zwiększa ryzyko arytmii i okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz w okresie poporodowym, gdyż leki pobudzające skurcze macicy mogą nasilać działanie fenylefryny, prowadząc do ciężkiego, trwałego nadciśnienia i ryzyka udaru.
alkaloid sporyszu, amina sympatykomimetyczna, anestezjolog, arytmia serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, działanie niepożądane, fenylefryna, glikozyd nasercowy, inhibitor MAO, inhibitor MAO-A, interakcja z alkoholem, lek noradrenergiczno-serotoninergiczny, lek pobudzający skurcze macicy, lek trójpierścieniowy, nadciśnienie tętnicze, napadowe nadciśnienie tętnicze, nieselektywny inhibitor MAO, okołooperacyjny przełom nadciśnieniowy, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hemodynamiczny, przełom nadciśnieniowy, udar mózgu, wziewny środek znieczulający, zaburzenie psychomotoryczne, zaburzenie rytmu serca, zwężenie naczyń krwionośnych