kwas 4-metyloaminoantypirynowy
Kwas 4-metyloaminoantypirynowy (4-MAA) jest głównym metabolitem metamizolu (nazywanego również dipyronem), popularnego nieopioidowego leku przeciwbólowego, przeciwgorączkowego i przeciwzapalnego. Powstaje w wyniku pierwszej fazy metabolizmu metamizolu w wątrobie, gdzie dochodzi do demetylacji związku macierzystego.
Po podaniu metamizolu, kwas 4-metyloaminoantypirynowy pojawia się w osoczu stosunkowo szybko i stanowi ważny biomarker stosowania leku. Metabolit ten wykazuje aktywność farmakologiczną, przyczyniając się do działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego metamizolu poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, głównie poprzez blokowanie cyklooksygenazy (COX).
W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie stężenia kwasu 4-metyloaminoantypirynowego może być wykorzystywane do monitorowania stosowania metamizolu lub w badaniach farmakokinetycznych. Jest to szczególnie istotne w kontekście bezpieczeństwa stosowania metamizolu, który w niektórych krajach został wycofany z powodu ryzyka agranulocytozy, choć pozostaje w użyciu w wielu częściach świata.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Metamizol sodowy jednowodny, substancja czynna Pixalziny, wykazuje LD około 2300 mg/kg mc. u myszy i szczurów po podaniu dożylnym, co odpowiada 400 mg kwasu 4-metyloaminoantypirynowego na kg mc. Objawy ostrego zatrucia obejmowały przyspieszony oddech, sedację i drgawki poprzedzające zgon. W badaniach przewlekłych dożylnych dawki 150 mg/kg mc./dobę u szczurów i 50 mg/kg mc./dobę u psów przez 4 tygodnie były dobrze tolerowane. Po podaniu doustnym przez 6 miesięcy dawki 300 mg/kg mc. u szczurów i 100 mg/kg mc. u psów nie wywołały objawów toksyczności, choć wyższe dawki indukowały zmiany w chemii klinicznej, hemosyderozę wątroby i śledziony, anemię oraz toksyczne efekty na szpik kostny.
anemia, dawka śmiertelna, drgawka, działanie teratogenne, działanie toksyczne, hemosyderoza, kwas 4-metyloaminoantypirynowy, metamizol sodowy jednowodny, parametry osocza, podanie doustne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rakotwórczość, sedacja, tachypnoe, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna -
Leksykon substancji czynnych
Metamizol wykazuje stosunkowo niską toksyczność ostrą, z dawkami śmiertelnymi (LD) wynoszącymi około 4000 mg/kg mc. po podaniu doustnym u myszy i szczurów oraz około 2300 mg/kg mc. dożylnie. W badaniach przewlekłych (6 miesięcy) u szczurów dawki do 900 mg/kg mc. doustnie powodowały hematologiczne zmiany, takie jak wzrost liczby retykulocytów i obecność ciałek Heinza, natomiast u psów dawki ≥300 mg/kg mc. indukowały niedokrwistość hemolityczną oraz dysfunkcje nerek i wątroby. W badaniach podostrych (4 tygodnie) dawki do 450 mg/kg mc. dożylnie lub podskórnie wywoływały u psów spadek masy ciała, anemię hemolityczną i wzrost parametrów biochemicznych (bilirubina, azot mocznikowy, fosfataza alkaliczna). Wyniki badań mutagenności są niespójne, natomiast długoterminowe badania rakotwórczości u szczurów nie wykazały potencjału kancerogennego, choć u myszy zaobserwowano zwiększoną częstość gruczolaków komórek wątroby, co przypisuje się mechanizmowi hepatotoksycznemu, a nie genotoksycznemu.
badanie mutagenności, ciałko Heinza, dawka przeciwbólowa, dawka śmiertelna, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fosfataza alkaliczna, gruczolak wątroby, hematokryt, hemosyderoza, kwas 4-metyloaminoantypirynowy, metamizol, niedokrwistość hemolityczna, parametr hematologiczny, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, retykulocyt, S-transferaza glutationowa, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność podprzewlekła, tolerancja krzyżowa
