chelator metali
Chelator metali to związek chemiczny, który ma zdolność do wiązania jonów metali, tworząc kompleksy zwane chelatami. W medycynie chelatory są wykorzystywane głównie w leczeniu zatruć metalami ciężkimi oraz w przypadkach chorób związanych z nadmiernym gromadzeniem metali w organizmie.
Mechanizm działania chelatorów polega na tworzeniu stabilnych, rozpuszczalnych w wodzie kompleksów z jonami metali, co ułatwia ich wydalanie z organizmu, głównie przez nerki. Do najczęściej stosowanych w praktyce klinicznej chelatorów należą: EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy), BAL (dimerkaprol), D-penicylamina, deferoksamina, deferypron oraz kwas dimerkaptosukscynowy (DMSA).
Wskazania do terapii chelatorami obejmują zatrucia ołowiem, rtęcią, arsenem, miedzią (choroba Wilsona), żelazem (hemochromatoza), glinem oraz innymi metalami ciężkimi. Leczenie to wymaga ścisłego monitorowania, ponieważ chelatory mogą wykazywać działania niepożądane, w tym nefrotoksyczność, zaburzenia hematologiczne czy reakcje alergiczne. Dodatkowo, nieselektywne chelatory mogą usuwać również niezbędne dla organizmu mikroelementy, co wymaga odpowiedniej suplementacji.