chemoreceptorowa strefa wyzwalająca

Chemoreceptorowa strefa wyzwalająca (ang. chemoreceptor trigger zone, CTZ) to wyspecjalizowany obszar w mózgu zlokalizowany w dnie komory IV, w pobliżu obszaru najdalszego (area postrema). Jest to struktura nieposiadająca bariery krew-mózg, co umożliwia jej bezpośredni kontakt z substancjami obecnymi we krwi.

CTZ pełni kluczową rolę w mechanizmie powstawania nudności i wymiotów, reagując na obecność substancji emetycznych w krwioobiegu. Po pobudzeniu chemoreceptorów, sygnały są przekazywane do ośrodka wymiotnego w rdzeniu przedłużonym, co prowadzi do wyzwolenia odruchu wymiotnego. Jest to mechanizm obronny organizmu przed potencjalnie toksycznymi substancjami.

Chemoreceptorowa strefa wyzwalająca posiada liczne receptory dla neurotransmiterów, w tym dopaminowe (D2), serotoninowe (5-HT3), opioidowe, muskarynowe oraz histaminowe (H1). Wiedza o tych receptorach ma kluczowe znaczenie w farmakoterapii nudności i wymiotów. Leki przeciwwymiotne, takie jak antagoniści receptorów dopaminowych (metoklopramid), serotoninowych (ondansetron) czy histaminowych (prometazyna), działają poprzez blokowanie odpowiednich receptorów w CTZ.

W praktyce klinicznej, zrozumienie funkcji CTZ jest istotne w leczeniu nudności i wymiotów różnego pochodzenia, w tym pooperacyjnych, wywołanych chemioterapią, radioterapią, ciążą czy chorobą lokomocyjną. Różne czynniki wywołujące wymioty aktywują specyficzne szlaki receptorowe w CTZ, co wymaga dostosowanego podejścia farmakologicznego.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl