spongioza
Spongioza to termin medyczny określający stan patologiczny tkanki nerwowej, charakteryzujący się powstawaniem małych, gąbczastych przestrzeni w obrębie istoty szarej mózgu. Zmiany te są typowe dla encefalopatii gąbczastych, do których należą choroba Creutzfeldta-Jakoba, choroba kuru czy encefalopatia gąbczasta bydła (BSE).
Mechanizm powstawania spongiozy wiąże się z akumulacją nieprawidłowo sfałdowanych białek prionowych (PrPSc), które prowadzą do degeneracji neuronów i powstawania wakuoli śródkomórkowych. W obrazie mikroskopowym widoczne są liczne przestrzenie przypominające gąbkę, co dało nazwę temu zjawisku.
Diagnostyka spongiozy opiera się głównie na badaniach neuropatologicznych, obrazowaniu MRI (charakterystyczny obraz hiperintensywności w sekwencji FLAIR i DWI), badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego (obecność białka 14-3-3) oraz badaniach genetycznych w przypadkach rodzinnych. Zmiany spongiozowe są nieodwracalne i prowadzą do postępującej neurodegeneracji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wyprysk potowy (świerzb potowy) – Diagnostyka i diagnoza
Wyprysk potowy (miliaria) to dermatoza wynikająca z zablokowania gruczołów potowych i przewodów wyprowadzających pot, prowadząca do cofania się potu do naskórka lub skóry właściwej. Klinicznie manifestuje się jako małe, czerwone grudki o średnicy 2-4 mm, lokalizujące się w obszarach narażonych na pocenie, często z towarzyszącym świądem i uczuciem kłucia. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym i wywiadzie, uwzględniającym ekspozycję na wysoką temperaturę i wilgotność, noszenie obcisłej odzieży oraz nadmierne pocenie. W przypadkach trudnych do rozpoznania lub podejrzenia powikłań stosuje się dodatkowe metody, takie jak dermoskopia (obserwacja białych globuli otoczonych ciemniejszymi obwódkami), biopsja skóry z oceną histopatologiczną (miliaria crystallina – pęcherzyki w warstwie rogowej naskórka, miliaria rubra – spongioza i pęcherzyki spongiotyczne), badanie Tzancka, HR-OCT oraz posiewy w przypadku podejrzenia infekcji bakteryjnej.
badanie histopatologiczne, biopsja skóry, dermatolog, dermoskop, dermoskopia, gruczoł potowy, infekcja grzybicza, lampa Wooda, miliaria, miliaria crystallina, miliaria rubra, obraz histopatologiczny, opryszczka zwykła, optyczna tomografia koherencyjna, reakcja polekowa, spongioza, świerzb potowy, trądzik, wyprysk kontaktowy, wyprysk potowy, zakażenie bakteryjne, zapalenie mieszków włosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Patofizjologia i mechanizm
Wirus opoksy (MPXV), należący do rodzaju Orthopoxvirus, charakteryzuje się liniowym, dwuniciowym DNA o długości około 197 kb i średnicy 200-250 nm. Patogeneza zależy od szczepu (klad I i II z podkladami Ia, Ib, IIa, IIb), statusu immunologicznego pacjenta oraz powikłań. Klad I, szczególnie podklad Ib wykazujący wyższą transmisyjność, powoduje cięższe postacie choroby. Inkubacja trwa do 14 dni, po czym pojawiają się objawy prodromalne: gorączka, ból, powiększenie węzłów chłonnych (szczególnie pachwinowych), a następnie wysypka ewoluująca od grudek do krost i strupów, trwająca 2-4 tygodnie. W fazie pęcherzykowej obserwuje się charakterystyczne zmiany histopatologiczne z akantozą, spongiozą i naciekiem zapalnym. Wirus replikuje się w komórkach nabłonkowych, dendrytycznych i makrofagach, wykorzystując mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, m.in. hamując ekspresję interferonów i MHC klasy I. W zakażeniu występują dwie formy wirionów: IMV (jednobłonowe) i EEV (dwubłonowe), różniące się mechanizmem wnikania i uwalniania z komórki. Kluczowe enzymy wirusa to kinaza B1R i fosfopilaza F13, z mutacjami w F13 związanymi z opornością na tekowirimat.
akantoza naskórka, apoptoza, błona śluzowa, burza cytokinowa, choroba krwotoczna, ciałko wtrętowe, cytokina zapalna, dysfagia, główny kompleks zgodności tkankowej, inflamasom, komórka NK, MSM, nefrotoksyczność, Orthopoxvirus, płyn ustrojowy, posocznica, powiększenie węzłów chłonnych, poxviridae, przeciwciało neutralizujące, pyroptoza, retikulum endoplazmatyczne, spongioza, stan zapalny, zwyrodnienie balonowate - Leksykon chorób i schorzeń
Dyshydroza – Epidemiologia
Dyshydroza, znana również jako wyprysk dyshidrotyczny lub pompholyx, to pęcherzykowate zapalenie skóry lokalizujące się głównie na dłoniach i bocznych częściach palców. Stanowi około 5-20% wszystkich przypadków wyprysku rąk, z częstością występowania w populacji ogólnej szacowaną na 0,05-0,5%, co odpowiada 20 przypadkom na 100 000 osób. Choroba najczęściej dotyka osoby w wieku 20-40 lat (średnia 35-40 lat), z nieznaczną przewagą kobiet. Epidemiologicznie dyshydroza występuje częściej w cieplejszych klimatach oraz w okresie wiosenno-letnim, a także w środowiskach miejskich, co sugeruje wpływ czynników środowiskowych i stresu. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, a w trudnych przypadkach stosuje się testy RPR, preparaty z KOH, biopsję skóry oraz testy płatkowe w celu wykluczenia innych przyczyn. Biopsja wykazuje spongiozę z naciekiem limfocytarnym naskórka i jest zarezerwowana dla przypadków opornych na leczenie lub podejrzenia wtórnego zakażenia.
atopia, beksaroten, biopsja sztancowa, choroba oporna na leczenie, diagnostyka różnicowa, dyshydroza, HTLV-1, inhibitor kalcyneuryny, kortykosteroid, kortykosteroid ogólnoustrojowy, pompholyx, pompholyx sezonowy, posiew bakteriologiczny, spongioza, test płatkowy, test RPR, wtórne zakażenie, wyprysk dyshidrotyczny, wyprysk rąk, zapalenie skóry rąk, zapalenie skóry z kontaktu - Leksykon chorób i schorzeń
Dermografizm – Patofizjologia i mechanizm
Dermografizm, znany również jako pokrzywka dermograficzna, jest jedną z najczęstszych postaci pokrzywki fizykalnej, dotykającą 2-5% populacji. Charakteryzuje się powstawaniem bąbli pokrzywkowych i rumienia w miejscach urazu mechanicznego skóry, co jest wynikiem nieprawidłowej aktywacji komórek tucznych i uwalniania histaminy oraz innych mediatorów zapalnych, takich jak leukotrieny, bradykinina, heparyna, kalikreina i peptydy (np. substancja P). Mechanizm ten prowadzi do tzw. potrójnej odpowiedzi Lewisa: początkowej linii czerwonej, rumienia i liniowego bąbla. Dermografizm wykazuje podobieństwo do reakcji alergicznej typu I, jednak wyzwalany jest przez uraz mechaniczny, a nie przez klasyczne alergeny. Wyróżnia się także odmianę białego dermografizmu, gdzie po zadrapaniu pojawia się zblednięcie skóry spowodowane wazokonstrykcją naczyń włosowatych. Ponadto istnieją odmiany fałszywego dermografizmu, takie jak żółty (związany z cholestazą) i czarny (powodowany przez kontakt z metalem). Czynniki nasilające objawy to m.in. alergie, wysiłek fizyczny, ekspozycja na temperaturę, leki (np. penicylina), stres, tarcie i infekcje.
bąbel pokrzywkowy, badanie histopatologiczne, biały dermografizm, bradykinina, cholestaza, cyklosporyna, degranulacja, dermografizm, dermografometr, heparyna, histamina, immunoglobulina E, kalikreina, komórka tuczna, lek przeciwhistaminowy, leukotrien, mastocytoza, mechanoreceptor, mediator wazoaktywny, mediator zapalny, naciek limfocytarny, naczynie włosowate, objaw Dariera, omalizumab, pokrzywka fizykalna, reakcja alergiczna typu I, rumień, spongioza, substancja P, tętniczka, wazokonstrykcja, wyprysk atopowy, zespół aktywacji komórek tucznych - Leksykon chorób i schorzeń
Neurodermatitis – Diagnostyka i diagnoza
Neurodermatitis (lichen simplex chronicus) to przewlekła dermatoza charakteryzująca się intensywnym świądem i cyklem drapania, prowadzącym do lichenifikacji skóry. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu klinicznym, obejmującym ocenę charakterystycznych, dobrze odgraniczonych, zliszajowaconych blaszek z hiperpigmentacją, lokalizujących się najczęściej na karku, kostkach, owłosionej skórze głowy, okolicy łonowej, sromie, mosznie oraz wyprostnych powierzchniach przedramion. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić wyprysk, łuszczycę, liszaj płaski, prurigo nodularis oraz chłoniaka skóry. W razie wątpliwości wskazane są badania dodatkowe, takie jak biopsja skóry (w celu potwierdzenia histopatologicznego: hiperkeratoza, parakeratoza, hipergranuloza, akantoza, spongioza, papilomatoza), wymaz, testy płatkowe, badania mykologiczne oraz oznaczenie poziomu IgE, często podwyższonego u pacjentów atopowych.
akantoza, alergia kontaktowa, atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne skóry, badanie histopatologiczne, badanie kliniczne, badanie mykologiczne, biopsja skóry, chłoniak skóry, choroba atopowa, dermoskopia, hipergranuloza, hiperkeratoza, hiperpigmentacja, immunoglobulina E, intensywny świąd, lichen simplex chronicus, lichenifikacja skóry, liszaj amyloidowy, liszaj płaski, liszaj prosty przewlekły, liszaj twardzinowy, łuszczyca, neurodermatitis, parakeratoza, poziom IgE, prurigo nodularis, rak brodawkujący, rak płaskonabłonkowy, spongioza, świerzbiączka guzkowa, teledermatologia, test płatkowy, wyprysk, wyprysk kontaktowy, wyprysk pieniążkowaty, wywiad medyczny, zakażenie grzybicze - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Diagnostyka i diagnoza
Świerzb (scabies) to zakaźna dermatoza wywołana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis, której diagnostyka kliniczna opiera się na charakterystycznym wywiadzie (intensywny świąd nasilający się nocą i po ciepłych kąpielach) oraz obecności typowych zmian skórnych, takich jak nory świerzbowcowe (2-10 mm, serpiginowate linie), grudkowo-wysiękowa osutka w lokalizacjach typowych (między palcami, nadgarstki, zgięcia łokciowe, pachy, pośladki, narządy płciowe). Diagnostyka potwierdzająca obejmuje mikroskopię zeskrobin skóry z olejem mineralnym (czułość około 46%), dermatoskopię (czułość ~83%) z identyfikacją znaku delta oraz konfokalną mikroskopię refleksyjną (czułość 92%, swoistość 100%). W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. egzemy, atopowe zapalenie skóry, grzybice, kiłę oraz reakcje alergiczne. W przypadku świerzbu norweskiego, charakteryzującego się masywną hiperkeratozą i wysoką zakaźnością, potwierdzenie obecności roztoczy jest obligatoryjne ze względu na epidemiologiczne implikacje.
atopowe zapalenie skóry, biopsja skóry, dermatoskop, dermatoskopia, dermatoza, hiperkeratoza naskórka, kortykosteroidy, limfocyty, nora świerzbowcowa, obraz histopatologiczny, obraz kliniczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, refleksyjna mikroskopia konfokalna, rumień wielopostaciowy, spongioza, suchość skóry, świąd, świerzb, świerzb norweski, świerzbowiec ludzki, test ELISA, tetracyklina, wykwity skórne, wyprysk, wywiad medyczny, zapalenie skóry kontaktowe, zeskrobiny, zeskrobiny skóry, zmiany skórne - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Diagnostyka i diagnoza
Łupież różowy (pityriasis rosea) to samoograniczająca się dermatoza, charakteryzująca się początkowo pojawieniem się blaszki macierzystej o średnicy 2-5 cm, z rumieniowym, łuszczącym się obwodem i jaśniejszym środkiem, lokalizującej się głównie na tułowiu (w 90% przypadków). Po 1-2 tygodniach rozwija się uogólniona wysypka plamisto-grudkowa, z mniejszymi zmianami ułożonymi wzdłuż linii Langera, przypominającymi choinkę, obejmująca tułów i proksymalne części kończyn. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i badaniu fizykalnym, wspomagana dermatoskopią, która wykazuje żółtawe tło, obwodowe łuszczenie typu „collarette” oraz nieregularne rozmieszczenie punktowych naczyń. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. kiłę wtórną (testy RPR/VDRL), grzybicę (test KOH, posiew), łuszczycę kropelkową, liszaj płaski oraz inne dermatozy o podobnym obrazie klinicznym.
badanie dermatoskopowe, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, blaszka macierzysta, chłoniak skórny z komórek T, dermatolog, diagnostyka różnicowa, grzybica skóry gładkiej, kiła wtórna, linie Langera, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy, łuszczenie skóry, łuszczyca kropelkowa, morfologia krwi, odczyn Biernackiego, parakeratoza, posiew grzybniczy, spongioza, test HIV, test KOH, test RPR, toczeń rumieniowaty podostry skórny, wyprysk pieniążkowaty, wysypka plamisto-grudkowa