elektrolity i pierwiastki śladowe

Elektrolity to jony nieorganiczne, które w roztworach wodnych ulegają dysocjacji elektrolitycznej i mają zdolność przewodzenia prądu elektrycznego. Najważniejsze elektrolity w organizmie to sód (Na+), potas (K+), wapń (Ca2+), magnez (Mg2+), chlor (Cl-), fosfor (w postaci fosforanów) i wodorowęglany (HCO3-). Odpowiadają za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, prawidłowe nawodnienie, przewodnictwo nerwowe, kurczliwość mięśni oraz uczestniczą w wielu reakcjach biochemicznych.

Pierwiastki śladowe (mikroelementy) to niezbędne składniki odżywcze potrzebne organizmowi w niewielkich ilościach (poniżej 100 mg/dobę). Do najważniejszych należą żelazo, cynk, miedź, mangan, jod, selen, chrom, molibden i kobalt. Pełnią funkcje katalityczne w wielu procesach enzymatycznych, są kofaktorami enzymów, uczestniczą w procesach antyoksydacyjnych oraz w syntezie hormonów i innych związków biologicznie czynnych.

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej i niedobory pierwiastków śladowych mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Dysbalans elektrolitowy często występuje w przebiegu chorób przewlekłych, zaburzeń funkcji nerek, wymiotów, biegunek, odwodnienia, a także jako skutek uboczny farmakoterapii, zwłaszcza diuretykami. Niedobory mikroelementów obserwuje się w niedożywieniu, chorobach przewodu pokarmowego upośledzających wchłanianie, a także w wyniku zwiększonego zapotrzebowania (np. w ciąży, okresie wzrostu).

Diagnostyka obejmuje oznaczanie stężeń elektrolitów w surowicy krwi i moczu, a w przypadku pierwiastków śladowych – specjalistyczne badania laboratoryjne. Leczenie zaburzeń polega na suplementacji doustnej lub pozajelitowej, z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb pacjenta i przyczyn niedoboru. W stanach ostrych niedoborów elektrolitowych stosuje się uzupełnianie drogą dożylną.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl