hiperglikemia stresowa
Hiperglikemia stresowa to stan podwyższonego poziomu glukozy we krwi, który występuje w odpowiedzi na ostry stres fizjologiczny, taki jak ciężka choroba, uraz, zabieg chirurgiczny czy infekcja. W przeciwieństwie do cukrzycy, hiperglikemia stresowa pojawia się u pacjentów bez wcześniejszej historii zaburzeń metabolizmu glukozy.
Mechanizm rozwoju hiperglikemii stresowej wiąże się z uwalnianiem hormonów stresu (kortyzol, adrenalina, glukagon, hormon wzrostu), które zwiększają glukoneogenezę wątrobową i obniżają wrażliwość tkanek na insulinę. Dodatkowo stan zapalny powoduje uwalnianie cytokin prozapalnych, które również przyczyniają się do insulinooporności.
Diagnostyka hiperglikemii stresowej opiera się na pomiarze glikemii (>140 mg/dl lub >7,8 mmol/l) u hospitalizowanych pacjentów bez wcześniejszego rozpoznania cukrzycy. Ważne jest różnicowanie z cukrzycą poprzez ocenę HbA1c i wywiad dotyczący glikemii przed hospitalizacją.
Leczenie hiperglikemii stresowej zależy od nasilenia zaburzeń i stanu klinicznego pacjenta. Przy wartościach >180 mg/dl zaleca się insulinoterapię, zazwyczaj w schemacie baza-bolus lub wlew ciągły u pacjentów krytycznie chorych. Cele glikemiczne są mniej restrykcyjne niż w standardowym leczeniu cukrzycy (140-180 mg/dl).
Hiperglikemia stresowa stanowi niezależny czynnik ryzyka powikłań i zwiększonej śmiertelności u pacjentów hospitalizowanych, szczególnie na oddziałach intensywnej terapii. U około 30-60% pacjentów z hiperglikemią stresową w ciągu 5 lat rozwija się cukrzyca, co uzasadnia długoterminową obserwację tych osób po wypisie ze szpitala.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperglikemia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Hiperglikemia, definiowana jako podwyższony poziom glukozy we krwi, jest istotnym czynnikiem ryzyka pogorszenia rokowania u pacjentów zarówno z rozpoznaną, jak i nierozpoznaną cukrzycą, zwłaszcza w kontekście ostrych stanów kardiologicznych i neurologicznych. Wartości glukozy na czczo (FBG) powyżej 5,60 mmol/L u pacjentów bez cukrzycy oraz powyżej 10,60 mmol/L u pacjentów z cukrzycą są związane z niekorzystnymi wynikami klinicznymi, w tym zwiększonym ryzykiem niewydolności serca, złośliwych zaburzeń rytmu i zgonów. Wskaźnik hiperglikemii stresowej (Stress Hyperglycemia Ratio, SHR) stanowi niezależny predyktor ciężkich powikłań i śmiertelności, szczególnie u pacjentów z udarem mózgu oraz STEMI ściany przedniej (OR: 3,53; 95% CI: 2,02-6,15; p<0,001). Hiperglikemia stresowa jest również silnym markerem złego rokowania po dożylnej trombolizie u chorych z ostrym udarem niedokrwiennym oraz zwiększa ryzyko krwotoku śródczaszkowego.
choroby sercowo-naczyniowe, gastropareza, glukoza na czczo, hiperglikemia, hiperglikemia stresowa, kontrola glikemii, krwotok śródczaszkowy, krwotok śródmózgowy, kwasica ketonowa, nefropatia cukrzycowa, neuropatia cukrzycowa, niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy, powikłania hiperglikemii, retinopatia cukrzycowa, śpiączka cukrzycowa, STEMI, udar mózgu, udar niedokrwienny, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zawał mięśnia sercowego, zespół hiperosmolarny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Glucosum 5% Fresenius 50 mg/ml
Roztwór do infuzji Glucosum 5% Fresenius zawiera 50 mg/ml glukozy (w postaci glukozy jednowodnej 55 g/l) i jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperglikemią, hipokaliemią, kwasicą, przewodnieniem oraz odwodnieniem hipotonicznym. Podanie leku w tych stanach może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nasilenie hiperglikemii, kwasicy metabolicznej, obrzęków czy zaburzeń elektrolitowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na osmolarność roztworu wynoszącą 278 mOsmol/l, która jest niższa niż fizjologiczna osmolarność osocza, co może pogłębiać zaburzenia u pacjentów z odwodnieniem hipotonicznym.
cukrzyca, glukoza jednowodna, gospodarka węglowodanowa, hiperglikemia, hiperglikemia stresowa, hipokaliemia, hormon antydiuretyczny, insulina, kwas mlekowy, kwasica, kwasica ketonowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, osmolarność osocza, przewodnienie, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór glukozy, stan przedcukrzycowy, zaburzenia elektrolitowe