mpox
Mpox (dawniej znany jako ospa małpia) to choroba wirusowa wywoływana przez wirusa ospy małpiej (MPXV), należącego do rodziny Poxviridae. Charakteryzuje się wysypką przypominającą ospę prawdziwą, przechodzącą przez stadia plamek, grudek, pęcherzyków, krost i strupów, zwykle rozpoczynającą się na twarzy i rozszerzającą się na inne części ciała.
Okres inkubacji mpox wynosi zwykle 6-13 dni, a objawy prodromalne obejmują gorączkę, bóle głowy, bóle mięśni, powiększenie węzłów chłonnych i zmęczenie. Choroba zazwyczaj przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie po 2-4 tygodniach, jednak u osób z niedoborami odporności, dzieci i kobiet w ciąży może przybierać cięższy przebieg.
Transmisja wirusa zachodzi głównie przez bezpośredni kontakt z wykwitami skórnymi, płynami ustrojowymi osoby zakażonej lub materiałem zakaźnym. Istotną drogą transmisji jest również kontakt z zakażonymi zwierzętami. Od 2022 roku obserwuje się zwiększoną transmisję poprzez bliski kontakt fizyczny, szczególnie seksualny.
W diagnostyce mpox wykorzystuje się głównie metody molekularne (PCR), a leczenie ma charakter objawowy. W profilaktyce można stosować szczepionki przeciwko ospie prawdziwej, które wykazują krzyżową ochronę przeciwko mpox. WHO ogłosiła mpox globalnym zagrożeniem zdrowia publicznego w 2022 roku, a następnie ponownie w 2023 roku w związku z nowymi ogniskami w Afryce.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Objawy
Ospa prawdziwa, wywoływana przez wirusa variola, to wysoce zakaźna choroba wirusowa o okresie inkubacji 7-19 dni (średnio 10-14 dni), charakteryzująca się wysoką gorączką (38,8-40,5°C) i typową, odśrodkową wysypką skórną. Przebieg kliniczny obejmuje stadium prodromalne trwające 2-4 dni z objawami grypopodobnymi, po którym następuje pojawienie się wysypki rozpoczynającej się od błony śluzowej jamy ustnej i języka, a następnie rozprzestrzeniającej się na twarz, kończyny i tułów w ciągu 24-36 godzin. Charakterystyczne dla ospy prawdziwej jest jednolite stadium rozwoju zmian skórnych na danej części ciała oraz głęboko osadzone, twarde krostki z centralnym zagłębieniem (umbilication). Zakaźność pacjenta utrzymuje się od pojawienia się wysypki do odpadnięcia strupów, z najwyższym ryzykiem transmisji w pierwszym tygodniu wysypki.
bioterroryzm, droga kropelkowa, eradykacja, hipotensja, małopłytkowość, mpox, niewydolność wielonarządowa, objawy grypopodobne, odra, okres inkubacji, owrzodzenie rogówki, rozpoznanie różnicowe, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, stadium prodromalne, stan splątania, toksemia, transmisja wirusa, variola major, variola minor, wirus variola, wysoka gorączka, zapalenie kości i szpiku, zapalenie mózgu, zapalenie płuc, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Zapobieganie i profilaktyka
Opoksa (mpox) to choroba wirusowa wywołana przez wirusa ospy małpiej, której profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach ochronnych oraz działaniach zapobiegawczych zmniejszających ryzyko zakażenia. Dostępne szczepionki to JYNNEOS (Imvanex/Imvamune) – szczepionka trzeciej generacji zawierająca nienamnażający się żywy wirus, podawana w schemacie dwudawkowym z odstępem 28 dni, zapewniająca pełną ochronę około 14 dni po drugiej dawce, o skuteczności 36-89% po jednej dawce i 66-89% po dwóch dawkach, oraz ACAM2000 – szczepionka z namnażającym się wirusem krowianki, stosowana w przypadku braku dostępności JYNNEOS, ale obarczona większą liczbą przeciwwskazań. Szczepienia zaleca się osobom po ekspozycji (profilaktyka poekspozycyjna do 14 dni, optymalnie do 4 dni), osobom z grup podwyższonego ryzyka (m.in. MSM, osoby z HIV, personel medyczny i laboratoryjny) oraz podróżującym do rejonów endemicznych Afryki Środkowej i Zachodniej.
dysfagia, gorączka, immunosupresja, leczenie antyretrowirusowe, mpox, MSM, ognisko epidemiczne, ortopokswirus, ospa małpia, powiększony węzeł chłonny, profilaktyka poekspozycyjna, schemat dwudawkowy, środek ochrony osobistej, szczepienie ochronne, szczepionka MVA-BN, tecovirimat, wirus ospy małpiej, wysypka, zakażenie mpox - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Epidemiologia
Ospa prawdziwa (variola vera), wywoływana przez wirusa z rodzaju Orthopoxvirus, była ostrą chorobą zakaźną charakteryzującą się gorączką, wysypką i śmiertelnością sięgającą do 30%. Choroba została całkowicie wyeliminowana w 1980 roku, co czyni ją pierwszą eradykowaną chorobą zakaźną u ludzi. Transmisja wirusa następowała głównie drogą kropelkową podczas bliskiego kontaktu, a pacjenci byli zakaźni od pojawienia się wysypki do odpadnięcia ostatniego strupa. Kluczowe cechy epidemiologiczne, takie jak brak bezobjawowego nosicielstwa i wyłączny rezerwuar ludzki, umożliwiły skuteczną eradykację. Strategia WHO opierała się na aktywnym nadzorze, izolacji chorych oraz szczepieniach pierścieniowych wokół przypadków, co pozwoliło na przerwanie łańcuchów transmisji. Ostatni naturalny przypadek odnotowano w 1977 roku, a od 1978 roku nie zgłoszono żadnych zachorowań.
bezobjawowe nosicielstwo, bezpieczeństwo biologiczne, bioterroryzm, choroba wysypkowa, definicja przypadku, DNA wirusa, droga kropelkowa, endemiczność, endemiczny, epidemia, eradykacja, infekcja, izolacja pacjenta, lek przeciwwirusowy, małpia ospa, metoda PCR, mpox, nadzór epidemiologiczny, odporność zbiorowiskowa, orthopokswirus, Orthopoxvirus, ospa prawdziwa, płyn ustrojowy, poxviridae, rezerwuar wirusa, śledzenie kontaktów, śmiertelność, system nadzoru, szczepienie, szczepienie pierścieniowe, transmisja wirusa, variola virus, wirus ospy prawdziwej, wybuch epidemii, wysypka - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherze – Epidemiologia
Pęcherze stanowią powszechny problem kliniczny, szczególnie w populacjach aktywnych fizycznie, takich jak sportowcy czy żołnierze, z częstością występowania sięgającą 33% wśród amerykańskich żołnierzy podczas wojny w Iraku oraz 29% wśród francuskich biegaczy ultramaratonów. Kluczowymi czynnikami ryzyka są wcześniejsze epizody pęcherzy (OR=15,950; 95% CI: 9,135-29,640; p<0,0001), rodzaj obuwia, dystans pokonywany podczas aktywności, płeć (większe ryzyko u kobiet, p<0,05), wilgotność skóry oraz intensywność wysiłku fizycznego. W kontekście chorób autoimmunologicznych, pemfigoid pęcherzowy dotyka głównie osoby starsze (średni wiek zachorowania 65 lat) z częstością 6,6/milion rocznie we Francji i Niemczech oraz 8/100 000 w Anglii, wykazując istotny wpływ na przeżywalność (trzykrotnie wyższe ryzyko zgonu w ciągu 2 lat od diagnozy). Epidermolysis bullosa, rzadka choroba genetyczna, występuje u około 20/milion żywych urodzeń, z dominującą postacią EBS (92%). Epidemiologia pęcherzy obejmuje także choroby zakaźne, takie jak mpox, gdzie zmiany pęcherzowe są istotnym objawem, a nadzór epidemiologiczny umożliwia monitorowanie i kontrolę rozprzestrzeniania się infekcji.
autoimmunologiczna choroba pęcherzowa, choroba autoimmunologiczna, choroba pęcherzowa, czerniak, epidermolysis bullosa, kantarydyna, mpox, odleżyna, oparzenie słoneczne, opryszczka, ospa małpia, pemfigoid pęcherzowy, pemfigus vulgaris, półpasiec, pryszczyca, seroprewalencja HSV-2, zakażenie HSV, zakażenie okołoporodowe, złamanie