definicja przypadku
Definicja przypadku to formalne kryterium stosowane w epidemiologii i badaniach klinicznych do jednoznacznego określenia, czy dana osoba jest klasyfikowana jako przypadek choroby lub stanu zdrowia. Jest to podstawowe narzędzie umożliwiające identyfikację, monitorowanie i badanie zjawisk zdrowotnych w populacji.
Dobrze skonstruowana definicja przypadku zawiera precyzyjne kryteria diagnostyczne, które mogą obejmować objawy kliniczne, wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych oraz dane epidemiologiczne. W zależności od celu badania lub nadzoru epidemiologicznego, definicje przypadku mogą być klasyfikowane jako potwierdzone, prawdopodobne lub podejrzane.
W kontekście chorób zakaźnych i epidemii, definicje przypadku są kluczowym elementem systemu nadzoru zdrowotnego, umożliwiając szybką identyfikację ognisk chorobowych, monitorowanie rozprzestrzeniania się patogenów oraz ocenę skuteczności interwencji zdrowotnych. Właściwie opracowane definicje przypadku zapewniają porównywalność danych między różnymi regionami i okresami.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze – Epidemiologia
Kleszczowe zapalenie mózgu (TBE) jest wirusową infekcją ośrodkowego układu nerwowego przenoszoną przez kleszcze, stanowiącą istotne zagrożenie zdrowotne w Europie i Azji. Rocznie zgłasza się około 10 000-12 000 przypadków klinicznych, przy czym w UE/EOG w 2022 roku odnotowano 3650 przypadków (współczynnik 0,81/100 000 mieszkańców), co stanowi wzrost o 14% względem 2021 roku. Choroba wykazuje sezonowość z największą liczbą zachorowań od czerwca do listopada, szczególnie w lipcu (n=800). Epidemiologia TBE jest zróżnicowana regionalnie, z wysoką zapadalnością w krajach bałtyckich, Czechach, Słowenii oraz Niemczech (głównie Badenia-Wirtembergia i Bawaria). W ostatnich latach obserwuje się ekspansję geograficzną wirusa na nowe obszary, w tym na wyższe wysokości (do 2100 m n.p.m.) oraz do krajów wcześniej wolnych od TBE, takich jak Holandia, Belgia i Wielka Brytania. Czynniki klimatyczne, zmiany w zachowaniach ludzkich oraz migracje ptaków przyczyniają się do rozprzestrzeniania wirusa. Nadzór epidemiologiczny jest niejednolity, a niedostateczne testowanie i raportowanie prowadzi do niedoszacowania rzeczywistego obciążenia chorobą. W Szwajcarii szacowana roczna zapadalność na zakażenie (objawowe i bezobjawowe) u nieszczepionych wynosi 735/100 000, co jest znacznie wyższe niż liczba zgłoszonych przypadków klinicznych.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, borelioza mózgu, choroba endemiczna, choroba współistniejąca, definicja przypadku, diagnostyka różnicowa, diagnostyka wirusologiczna, ekspozycja na patogen, genotyp wirusa, infekcja ośrodkowego układu nerwowego, kleszczowe zapalenie mózgu, nadzór epidemiologiczny, niedodiagnozowanie, odpowiedź immunologiczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, podtyp wirusa, populacja wysokiego ryzyka, przebieg jednofazowy, przypadek autochtoniczny, serokonwersja, skuteczność szczepionki, śmiertelność, tomografia komputerowa, transmisja wirusa, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wyszczepialność, zakażenie OUN, zapadalność, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Błonica – Epidemiologia
Błonica jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez toksynotwórcze szczepy Corynebacterium diphtheriae, rzadziej C. ulcerans i C. pseudotuberculosis. Pomimo znacznego spadku zachorowań dzięki powszechnym szczepieniom (globalna liczba przypadków spadła z około 100 000 w 1980 roku do 4 500 w 2015 roku), choroba pozostaje endemiczna w wielu regionach, zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej, Afryce i Indonezji. Współczynnik śmiertelności w ostatnich epidemiach waha się od 2,36% do 23%, z wyższą śmiertelnością u dzieci poniżej 5 roku życia i dorosłych powyżej 40 lat. Nosicielstwo i transmisja odbywają się głównie drogą kropelkową, a zakaźność utrzymuje się zwykle do 2 tygodni bez leczenia antybiotykami. Definicja przypadku obejmuje obecnie choroby wywołane przez toksynotwórcze szczepy z dowolnego miejsca, w tym błonicę skórną, co jest istotne w kontekście rosnącej liczby przypadków nieukładu oddechowego, zwłaszcza w krajach rozwiniętych.
antytoksyna błonicza, błona rzekoma, błonica skórna, Corynebacterium pseudotuberculosis, Corynebacterium ulcerans, dawka przypominająca, definicja przypadku, maczugowiec błonicy, nadzór epidemiologiczny, ognisko epidemiczne, przeciwciała neutralizujące, szczep toksynotwórczy, szczepionka DTP, transmisja międzyludzka, współczynnik śmiertelności, zapadalność, zapalenie gardła, zapalenie mięśnia sercowego, zdrowie publiczne, zoonoza - Leksykon chorób i schorzeń
Wirus hiv (ludzki wirus niedoboru odporności) i aids (zespół nabytego niedoboru odporności) – Epidemiologia
Wirus HIV i zespół AIDS stanowią globalne wyzwanie zdrowia publicznego, wymagające systematycznego nadzoru epidemiologicznego. Na koniec 2023 roku na świecie żyło około 39,9 mln osób zakażonych HIV, w tym 1,4 mln dzieci (0-14 lat) i 38,6 mln dorosłych (15+ lat). W 2023 roku odnotowano 1,3 mln nowych zakażeń HIV, co stanowi spadek o 39% względem 2010 roku (2,1 mln). Liczba zgonów z powodu chorób związanych z HIV wyniosła 630 000, co oznacza spadek o 51% w porównaniu z 2010 rokiem. Wskaźniki opieki nad HIV globalnie wskazują, że 86% osób zakażonych zna swój status, 77% otrzymuje terapię antyretrowirusową, a 72% osiągnęło supresję wirusa. W USA żyje około 1,2 mln osób z HIV, z czego 13% nie jest świadomych zakażenia; w 2022 roku odnotowano 31 800 nowych zakażeń, z dominacją wśród mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (67%) oraz osób kolorowych, szczególnie Afroamerykanów (41,6/100 000).
AIDS, choroba przenoszona drogą płciową, definicja przypadku, gruźlica, kombinowana terapia antyretrowirusowa, leczenie antyretrowirusowe, liczba CD4, ludzki wirus niedoboru odporności, monitorowanie medyczne, ognisko zakażenia, profilaktyka HIV, przeciwciało przeciwko HIV, seroprewalencja HIV, status serologiczny, supresja wirusa, terapia antyretrowirusowa, test na HIV, transmisja HIV, wiremia, wirus HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakażenie HIV, zakażenie oportunistyczne, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza – Epidemiologia
Borelioza, wywoływana przez bakterie Borrelia burgdorferi i Borrelia mayonii, jest najczęstszą chorobą odkleszczową w Ameryce Północnej i Europie, przenoszoną przez kleszcze z rodzaju Ixodes (Ixodes scapularis i Ixodes pacificus w USA, Ixodes ricinus w Europie, Ixodes persulcatus w Azji). Rocznie w USA diagnozuje się i leczy około 476 000 przypadków, a w Europie ponad 200 000. Choroba wykazuje sezonowość z szczytem zachorowań od czerwca do sierpnia, a największe ryzyko dotyczy dzieci 5-15 lat oraz osób powyżej 50 roku życia. W USA 15 stanów i Dystrykt Kolumbii to obszary o wysokiej zachorowalności, z rosnącą liczbą przypadków, co jest częściowo związane z rozszerzaniem zasięgu kleszczy pod wpływem zmian klimatycznych. Nowa definicja przypadku boreliozy wprowadzona w 2022 roku umożliwia zgłaszanie przypadków na podstawie samych wyników laboratoryjnych, co spowodowało wzrost zgłoszeń o 68,5% w porównaniu do lat 2017-2019, jednak dane te nie są bezpośrednio porównywalne z wcześniejszymi latami. W Kanadzie i Europie obserwuje się podobne trendy wzrostowe, choć systemy nadzoru różnią się pod względem metodologii i zakresu zgłaszania, co utrudnia porównania epidemiologiczne.
algorytm diagnostyczny, Borrelia burgdorferi, centrum kontroli i prewencji chorób, choroba odkleszczowa, definicja przypadku, elektroniczna dokumentacja medyczna, elektroniczny rejestr zdrowotny, Ixodes pacificus, Ixodes ricinus, Ixodes scapularis, kleszcz czarnogłowy, kleszcz Ixodes, kleszcz jeleni, kleszcz tajgowy, lek przeciwgrzybiczny, nadzór epidemiologiczny, neuroborelioza, objaw kliniczny, rumień wędrujący, system nadzoru - Leksykon chorób i schorzeń
Gorączki krwotoczne – Epidemiologia
Gorączki krwotoczne (VHFs) to grupa ostrych chorób wirusowych wywoływanych przez wirusy z rodzin Arenaviridae, Bunyaviridae, Filoviridae i Flaviviridae, charakteryzujących się wysoką gorączką, zaburzeniami naczyniowymi i krwawieniami wewnętrznymi oraz zewnętrznymi. Występują głównie w tropikalnych rejonach Afryki, Azji, Ameryki Południowej i Bliskiego Wschodu, gdzie naturalne rezerwuarowe zwierzęta i wektory (nietoperze, gryzonie, kleszcze, komary) sprzyjają transmisji. Przykładowo, wirus Ebola w Demokratycznej Republice Konga wykazuje wskaźnik śmiertelności 80-90%, a gorączka Lassa w Afryce Zachodniej do 50%. Sezonowość zachorowań jest związana z aktywnością wektorów, np. krymsko-kongijska gorączka krwotoczna ma szczyt zachorowań w czerwcu-lipcu na półkuli północnej. Transmisja może zachodzić zarówno ze zwierząt na ludzi, jak i między ludźmi, co wymaga ścisłych środków kontroli zakażeń, zwłaszcza w placówkach medycznych. Diagnostyka opiera się na testach molekularnych RT-PCR, a szybkie laboratoria terenowe poprawiają wykrywalność i nadzór epidemiologiczny.
arenawirus, bioterroryzm, choroba układowa, definicja przypadku, dysfunkcja nerek, filowirus, flawiwirus, gorączka denga, gorączka Ebola, gorączka krwotoczna, gorączka krwotoczna wirusowa, gorączka Marburg, hantawirus, komar Aedes, kontrola zakażeń, nadzór epidemiologiczny, nietoperz, ognisko epidemiczne, One Health, płyn ustrojowy, przepuszczalność naczyń, wektor stawonogowy, wirus Ebola, wirus Lassa, zaburzenie naczyniowe, żółta gorączka - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Epidemiologia
Ospa prawdziwa (variola vera), wywoływana przez wirusa z rodzaju Orthopoxvirus, była ostrą chorobą zakaźną charakteryzującą się gorączką, wysypką i śmiertelnością sięgającą do 30%. Choroba została całkowicie wyeliminowana w 1980 roku, co czyni ją pierwszą eradykowaną chorobą zakaźną u ludzi. Transmisja wirusa następowała głównie drogą kropelkową podczas bliskiego kontaktu, a pacjenci byli zakaźni od pojawienia się wysypki do odpadnięcia ostatniego strupa. Kluczowe cechy epidemiologiczne, takie jak brak bezobjawowego nosicielstwa i wyłączny rezerwuar ludzki, umożliwiły skuteczną eradykację. Strategia WHO opierała się na aktywnym nadzorze, izolacji chorych oraz szczepieniach pierścieniowych wokół przypadków, co pozwoliło na przerwanie łańcuchów transmisji. Ostatni naturalny przypadek odnotowano w 1977 roku, a od 1978 roku nie zgłoszono żadnych zachorowań.
bezobjawowe nosicielstwo, bezpieczeństwo biologiczne, bioterroryzm, choroba wysypkowa, definicja przypadku, DNA wirusa, droga kropelkowa, endemiczność, endemiczny, epidemia, eradykacja, infekcja, izolacja pacjenta, lek przeciwwirusowy, małpia ospa, metoda PCR, mpox, nadzór epidemiologiczny, odporność zbiorowiskowa, orthopokswirus, Orthopoxvirus, ospa prawdziwa, płyn ustrojowy, poxviridae, rezerwuar wirusa, śledzenie kontaktów, śmiertelność, system nadzoru, szczepienie, szczepienie pierścieniowe, transmisja wirusa, variola virus, wirus ospy prawdziwej, wybuch epidemii, wysypka - Leksykon chorób i schorzeń
Wgłobienie jelita – Epidemiologia
Wgłobienie jelita (intussusceptio) jest jedną z najczęstszych przyczyn niedrożności przewodu pokarmowego u niemowląt i małych dzieci, z częstością występowania globalnie szacowaną na około 74 przypadki na 100 000 niemowląt rocznie, choć wartości te wykazują znaczne zróżnicowanie geograficzne (np. 30-38/100 000 w USA, 1,6-4/1000 żywych urodzeń w Wielkiej Brytanii, 56/100 000 w Ghanie). Najwięcej przypadków dotyczy dzieci poniżej 2 roku życia, ze szczytem zachorowań między 5 a 7 miesiącem życia. Wgłobienie jelita występuje częściej u chłopców (stosunek 3:2 do 3:1), a w około 90-95% przypadków etiologia jest idiopatyczna. W pozostałych przypadkach czynnikiem predysponującym mogą być m.in. przerost tkanki limfatycznej, uchyłek Meckla czy polipy jelitowe. Obserwuje się także sezonowość zachorowań, choć wzorce te różnią się regionalnie, co sugeruje możliwe podłoże wirusowe.
Wprowadzenie szczepionek przeciwko rotawirusom (Rotarix, RotaTeq) wymusiło intensywny nadzór epidemiologiczny nad wgłobieniem jelita ze względu na historyczne ryzyko związane ze szczepionką RotaShield. Obecne dane wskazują na niewielkie, ale statystycznie istotne zwiększenie ryzyka wgłobienia jelita po szczepieniu, szacowane na 1,1-7,3 dodatkowych przypadków na 100 000 zaszczepionych niemowląt, głównie w ciągu pierwszych 7 dni po pierwszej dawce. Jednak w krajach o niskich dochodach nie zaobserwowano istotnego wzrostu ryzyka. Systemy nadzoru, takie jak Afrykańska Sieć Nadzoru czy sentinelne szpitale w Indiach, nie wykazały wzrostu częstości wgłobienia jelita po wprowadzeniu szczepień. Korzyści zdrowotne wynikające ze szczepień, w tym redukcja ciężkich biegunek i zgonów, zdecydowanie przewyższają potencjalne ryzyko. Wyzwania pozostają w zakresie standaryzacji definicji przypadków, rozszerzenia nadzoru na obszary o ograniczonych zasobach oraz dalszych badań nad patofizjologią i czynnikami ryzyka wgłobienia jelita, zwłaszcza w kontekście szczepień.
biegunka, chłoniak, choroba idiopatyczna, czynnik ryzyka, definicja przypadku, infekcja, infekcja górnych dróg oddechowych, jelito cienkie, jelito grube, monitoring epidemiologiczny, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, patologiczny punkt wiodący, polip jelitowy, przerost tkanki limfatycznej, sezonowość chorób, system nadzoru epidemiologicznego, szczepionka przeciwko rotawirusom, szczepionka Rotarix, szczepionka RotaTeq, torbiel duplikacyjna, uchyłek Meckla, wgłobienie jelita