ostra białaczka limfocytarna
Ostra białaczka limfocytarna (ALL) to nowotwór hematologiczny charakteryzujący się niekontrolowanym rozrostem niedojrzałych limfocytów, tzw. limfoblastów, w szpiku kostnym, krwi obwodowej i innych narządach. Stanowi najczęstszą postać białaczki u dzieci (ok. 80% wszystkich przypadków białaczek dziecięcych), występuje również u dorosłych, choć ze znacznie gorszym rokowaniem.
Klasyfikacja ALL obejmuje podtypy oparte na kryteriach immunofenotypowych (B-komórkowa, T-komórkowa) oraz cytogenetycznych i molekularnych. Szczególne znaczenie rokownicze mają aberracje chromosomalne, m.in. t(12;21), hiperdiplodia (>50 chromosomów) związane z lepszym rokowaniem oraz t(9;22), t(4;11), hipodiploidia wskazujące na gorsze rokowanie.
Objawy kliniczne ALL wynikają z niewydolności szpiku kostnego i obejmują niedokrwistość (bladość, osłabienie), małopłytkowość (wybroczyny, krwawienia) oraz neutropenię (nawracające infekcje). Mogą również występować bóle kostne, powiększenie węzłów chłonnych, hepatosplenomegalia oraz zajęcie ośrodkowego układu nerwowego.
Diagnostyka obejmuje badanie morfologii krwi obwodowej, mielogram, immunofenotypowanie, badania cytogenetyczne i molekularne. Leczenie ALL opiera się na intensywnej chemioterapii wielolekowej prowadzonej w kilku fazach (indukcja, konsolidacja, reindukcja, leczenie podtrzymujące), której celem jest eradykacja komórek białaczkowych. W wybranych przypadkach stosuje się przeszczepienie komórek krwiotwórczych oraz terapie celowane.
Rokowanie w ALL zależy od wieku pacjenta, podtypu choroby, obecności określonych aberracji genetycznych oraz odpowiedzi na leczenie. Wskaźniki wyleczenia u dzieci sięgają 80-90%, natomiast u dorosłych wynoszą 30-40%. Współczesne strategie terapeutyczne, w tym immunoterapia (przeciwciała bispecyficzne, terapia CAR-T), istotnie poprawiają rokowanie, szczególnie w przypadkach nawrotowych i opornych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Adriblastina PFS 2 mg/ml
Doksorubicyna, zawarta w leku Adriblastina PFS (2 mg/ml), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Do bardzo często występujących (≥10%) należą mielosupresja manifestująca się leukopenią, neutropenią, niedokrwistością i małopłytkowością, co wymaga regularnej kontroli morfologii krwi. Często obserwuje się zakażenia, w tym posocznicę (≥1%, <10%), oraz kardiotoksyczność objawiającą się zastoinową niewydolnością serca i tachykardią zatokową. Typowe działania ze strony przewodu pokarmowego to zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, biegunka, nudności i wymioty (≥10%). Dermatologicznie często występuje erytrodystezja dłoniowo-podeszwowa oraz łysienie. Ponadto, doksorubicyna może powodować reakcje anafilaktyczne, ostre białaczki limfocytarne i szpikowe jako późne powikłania, a także zaburzenia rytmu serca, w tym blok przedsionkowo-komorowy i tachyarytmie o nieznanej częstości.
Adriblastina PFS, amenorrhea, azoospermia, biegunka, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, ból brzucha, chromaturia, cytostatyk, doksorubicyna, dreszcze, elektrokardiogram, erytrodystezja dłoniowo-podeszwowa, fotonadwrażliwość, frakcja wyrzutowa, gorączka, hiperpigmentacja skóry, hiperurykemia, immunosupresja, kardiotoksyczność, krwotok, krwotok z przewodu pokarmowego, leukopenia, łysienie, łzawienie, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, nadżerka błony śluzowej żołądka, neutropenia, niedokrwistość, nudności, odwodnienie, oligospermia, osłabienie, ostra białaczka limfocytarna, ostra białaczka szpikowa, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, posocznica, reakcja anafilaktyczna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, świąd, tachyarytmia, tachykardia zatokowa, uderzenia gorąca, wstrząs, wymioty, wysypka, zakażenie, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie okrężnicy, zapalenie przełyku, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie żyły, zastoinowa niewydolność serca, zator, zespół ręka-stopa, zmniejszenie łaknienia - Leksykon substancji czynnych
Doksorubicyna – Działania niepożądane
Doksorubicyna, antracyklinowy lek przeciwnowotworowy, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to mielotoksyczność i kardiotoksyczność. Mielotoksyczność manifestuje się bardzo często jako leukopenia, neutropenia, niedokrwistość i małopłytkowość, co zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń, posocznicy, wstrząsu septycznego oraz krwawień. Kardiotoksyczność może mieć postać ostrą (tachykardia zatokowa, tachyarytmia, bloki przewodzenia) oraz przewlekłą, najczęściej jako zastoinowa niewydolność serca, zależna od skumulowanej dawki leku. Doksorubicyna bardzo często wywołuje zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, nudności, wymioty, biegunkę oraz łysienie, a także erytrodystezję dłoniowo-podeszwową. Ponadto, może powodować reakcje anafilaktyczne, zaburzenia płodności (brak miesiączki, oligospermia, azoospermia) oraz zwiększać ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów hematologicznych, zwłaszcza ostrej białaczki limfocytarnej i szpikowej.
antracyklina, azoospermia, blok przedsionkowo-komorowy, brak miesiączki, chromaturia, erytrodystezja dłoniowo-podeszwowa, hiperurykemia, kardiotoksyczność, leukopenia, małopłytkowość, mielotoksyczność, neutropenia, niedokrwistość, oligospermia, ostra białaczka limfocytarna, ostra białaczka szpikowa, reakcja anafilaktyczna, tachyarytmia, tachykardia zatokowa, wstrząs septyczny, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie okrężnicy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność serca, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza