efekt cholinolityczny

Efekt cholinolityczny, znany również jako działanie antycholinergiczne, polega na blokowaniu receptorów muskarynowych dla acetylocholiny, co prowadzi do zahamowania przekaźnictwa cholinergicznego w układzie przywspółczulnym. Mechanizm ten jest wykorzystywany w farmakoterapii, ale może również występować jako niepożądane działanie wielu leków.

Leki o działaniu cholinolitycznym hamują efekty stymulacji nerwu błędnego, powodując tachykardię, zmniejszenie wydzielania gruczołów (śliny, potu), rozszerzenie źrenic (mydriaza), zaburzenia akomodacji, zmniejszenie napięcia mięśni gładkich przewodu pokarmowego i dróg moczowych oraz relaksację mięśni oskrzeli. W praktyce klinicznej stosowane są m.in. w leczeniu choroby Parkinsona, astmy, skurczów przewodu pokarmowego czy nadreaktywnego pęcherza moczowego.

Efekt cholinolityczny może wystąpić jako działanie niepożądane przy stosowaniu leków przeciwhistaminowych pierwszej generacji, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, niektórych neuroleptyków czy leków przeciwwymiotnych. Szczególnie niebezpieczny jest u osób starszych, gdyż może prowadzić do pogorszenia funkcji poznawczych, zaburzeń świadomości, zatrzymania moczu, zaparć czy jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Kumulacja działań cholinolitycznych przy polipragmazji zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu antycholinergicznego.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl