ostre wirusowe zapalenie zatok
Ostre wirusowe zapalenie zatok (rhinosinusitis virosa acuta) to stan zapalny błony śluzowej jamy nosowej i zatok przynosowych wywołany przez czynniki wirusowe. Stanowi najczęstszą przyczynę ostrego zapalenia zatok, odpowiadając za około 90-98% wszystkich przypadków. Głównymi patogenami są rhinowirusy, koronawirusy, wirusy grypy i paragrypy.
Patofizjologia obejmuje obrzęk błony śluzowej, zwiększoną produkcję śluzu oraz upośledzenie transportu śluzowo-rzęskowego, co prowadzi do blokady kompleksów ujściowo-przewodowych zatok. Objawy kliniczne to nieżyt nosa, uczucie zatkania nosa, wyciek wydzieliny z nosa (początkowo wodnistej, później śluzowej), ból lub uczucie rozpierania twarzy, zaburzenia węchu oraz czasem gorączka i bóle głowy.
Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie i badaniu przedmiotowym. Badania obrazowe zazwyczaj nie są konieczne w niepowikłanym ostrym wirusowym zapaleniu zatok. Leczenie ma charakter objawowy i obejmuje stosowanie leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych, donosowych środków obkurczających naczynia krwionośne (maksymalnie przez 5-7 dni) oraz irygację jam nosa solą fizjologiczną. Antybiotykoterapia jest niewskazana w niepowikłanych przypadkach.
Przebieg schorzenia jest zwykle samoograniczający się, a objawy ustępują w ciągu 7-10 dni. Ważna jest obserwacja pacjenta pod kątem potencjalnych powikłań oraz wtórnego nadkażenia bakteryjnego, które może wymagać modyfikacji postępowania terapeutycznego. Prawidłowe rozpoznanie wirusowej etiologii zapalenia zatok ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia niepotrzebnej antybiotykoterapii i narastania antybiotykooporności.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie zatok – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie zatok przynosowych (sinusitis) to złożony proces zapalny błony śluzowej zatok, którego patogeneza opiera się na niedrożności ujść zatok, dysfunkcji mechanizmu oczyszczania śluzowo-rzęskowego oraz zmianach w składzie i lepkości śluzu. Kluczowe jest upośledzenie funkcji rzęsek (normalnie ok. 700 uderzeń/min, w zapaleniu spada poniżej 300/min) oraz metaplazja nabłonka walcowatego rzęskowego do komórek kubkowych, co pogarsza drenaż zatok. Etiologia obejmuje głównie infekcje wirusowe (98-99,8% przypadków ostrego zapalenia zatok), z możliwym wtórnym zakażeniem bakteryjnym (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis). Przewlekłe zapalenie zatok (>12 tygodni) charakteryzuje się dysbiozą mikrobioty, zaburzeniami bariery nabłonkowej i odpowiedzi immunologicznej, z podziałem na fenotypy z polipami nosowymi (Th2) i bez polipów (Th1), a także obecnością endotypu Th17. Biofilmy bakteryjne oraz grzybicze infekcje (alergiczne i inwazyjne) odgrywają istotną rolę w przewlekłości i powikłaniach choroby.
adenowirus, alergiczne grzybicze zapalenie zatok, biofilm bakteryjny, funkcjonalna endoskopowa chirurgia zatok, inwazyjne grzybicze zapalenie zatok, kompleks ujściowo-przewodowy, kwasica ketonowa, mechanizm oczyszczania śluzowo-rzęskowy, mukowiscydoza, nabłonek walcowaty rzęskowy, niedrożność dróg odpływu zatok, obrzęk błony śluzowej nosa, ostre bakteryjne zapalenie zatok, ostre wirusowe zapalenie zatok, ostre zapalenie zatok, polip nosowy, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przewlekłe zapalenie zatok, rhinowirus, ropień mózgu, ropień oczodołu, ropień zewnątrzoponowy, skrzywienie przegrody nosowej, transmembranowa proteaza serynowa, wirus RS, zaburzenie funkcji rzęsek, zakrzepica zatoki jamistej, zapalenie błony śluzowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie zatok, zatoka przynosowa, zespół Kartagenera - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie zatok – Epidemiologia
Ostre zapalenie zatok (OZZ) jest powszechną jednostką kliniczną, dotykającą około 10-16% populacji dorosłych rocznie, z zapadalnością sięgającą 15-40 epizodów na 1000 pacjentów rocznie. Choroba wykazuje wyraźną sezonowość, z największą częstością występowania od jesieni do wiosny, co koreluje z infekcjami wirusowymi górnych dróg oddechowych, głównie rhinowirusami i koronawirusami. OZZ częściej dotyka kobiety (20,3%) niż mężczyzn (11,5%), a ryzyko zmniejsza się z wiekiem. Etiologia obejmuje głównie ostre wirusowe zapalenie zatok (90-98% przypadków u dorosłych), z niewielkim odsetkiem przejścia do bakteryjnego zapalenia zatok (0,5-2% u dorosłych, 5-10% u dzieci). Najczęstszymi patogenami bakteryjnymi są Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae, zwłaszcza w zakażeniach pozaszpitalnych. Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu, starszy wiek, astmę, czynniki odontogenne i jatrogenne, niedobory odporności oraz przeszkody anatomiczne.
alergiczny nieżyt nosa, antybiotykoterapia, bakterie Gram-ujemne, dysfagia, glikokortykosteroid, Haemophilus influenzae, infekcja górnych dróg oddechowych, koronawirus, kwasica ketonowa, mukowiscydoza, niedobór immunoglobulin, nieżyt nosa, ostre bakteryjne zapalenie zatok, ostre wirusowe zapalenie zatok, ostre zapalenie zatok, pierwotna dyskineza rzęsek, polipy nosa, rhinowirus, skrzywienie przegrody nosowej, Streptococcus pneumoniae, szczepionka PCV13, tamponada nosa, wentylacja mechaniczna, zakażenie szpitalne, zespół Kartagenera, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń