czynniki IX i X

Czynniki IX i X to kluczowe białka kaskady krzepnięcia krwi, odgrywające istotną rolę w procesie hemostazy. Czynnik IX, znany również jako czynnik Christmasa, jest zymogenem proteazy serynowej aktywowanym przez czynnik XIa lub VIIa w szlaku wewnątrzpochodnym. Dziedziczny niedobór czynnika IX powoduje hemofilię B (chorobę Christmasa), rzadsze niż hemofilia A schorzenie dziedziczone recesywnie w sprzężeniu z chromosomem X.

Czynnik X (czynnik Stuarta-Prowera) stanowi punkt wspólny szlaku wewnątrz- i zewnątrzpochodnego krzepnięcia. Jest aktywowany przez kompleks czynnika IXa i VIIIa w szlaku wewnątrzpochodnym lub przez kompleks czynnika VIIa i czynnika tkankowego w szlaku zewnątrzpochodnym. Aktywny czynnik Xa, w kompleksie z czynnikiem Va, przekształca protrombinę (czynnik II) w trombinę, kluczowy enzym procesu krzepnięcia.

Oba czynniki są zależne od witaminy K, co ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż antagoniści witaminy K (np. warfaryna) hamują ich syntezę. Koncentraty czynników IX i X są stosowane w leczeniu hemofilii B oraz w przypadkach nabytych niedoborów czynników krzepnięcia. Monitorowanie aktywności tych czynników jest istotne w diagnostyce zaburzeń hemostazy oraz w terapii przeciwzakrzepowej.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl