glikokortykosteryd

Glikokortykosteroidy to grupa hormonów steroidowych, które pochodzą z kory nadnerczy lub są syntetyzowane jako leki. Charakteryzują się silnym działaniem przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Do naturalnych glikokortykosteroidów należy kortyzol, natomiast wśród syntetycznych preparatów wyróżnia się m.in. prednizon, prednizolon, deksametazon, betametazon i hydrokortyzon.

Mechanizm działania glikokortykosteroidów polega na wiązaniu się z wewnątrzkomórkowymi receptorami, co prowadzi do modyfikacji ekspresji genów i zahamowania produkcji mediatorów stanu zapalnego, takich jak cytokiny, prostaglandyny i leukotrieny. Glikokortykosteroidy hamują również migrację komórek zapalnych do miejsca zapalenia oraz aktywność enzymów biorących udział w procesach zapalnych.

W praktyce klinicznej glikokortykosteroidy stosowane są w leczeniu wielu chorób o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym, m.in. astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, chorób reumatycznych, dermatologicznych, alergii oraz w transplantologii. Dostępne są w różnych postaciach: doustnej, dożylnej, wziewnej, donosowej, doodbytniczej oraz do stosowania miejscowego na skórę.

Długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów, zwłaszcza ogólnoustrojowe, wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, m.in. osteoporozy, miopatii steroidowej, zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, hiperlipidemia), nadciśnienia tętniczego, zaćmy, jaskry, zwiększonej podatności na infekcje oraz zaburzeń psychicznych. Z tego względu terapia tymi lekami powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarską.