kwas karbolowy
Kwas karbolowy, znany również jako fenol, to organiczny związek chemiczny o wzorze C₆H₅OH, składający się z pierścienia benzenowego z przyłączoną grupą hydroksylową. W przeszłości był szeroko stosowany jako środek dezynfekcyjny w medycynie, zwłaszcza po wprowadzeniu przez Josepha Listera w latach 60. XIX wieku jako pierwszego skutecznego środka antyseptycznego w chirurgii.
Właściwości bakteriobójcze kwasu karbolowego przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby powikłań septycznych po zabiegach chirurgicznych, co stanowiło przełom w ówczesnej medycynie. Związek ten działa poprzez denaturację białek drobnoustrojów, prowadząc do ich inaktywacji i śmierci. Jednak ze względu na wysoką toksyczność dla tkanek ludzkich, działanie drażniące na skórę i błony śluzowe oraz potencjalne działanie kancerogenne, jego zastosowanie w czystej postaci zostało współcześnie znacznie ograniczone.
W dzisiejszej praktyce medycznej fenol wykorzystuje się głównie w znacznie niższych stężeniach jako składnik niektórych preparatów do dezynfekcji, leków przeciwbólowych miejscowych, preparatów przeciwświądowych oraz w zabiegach chemicznej ablacji paznokci. W dermatologii stosowany jest również w procedurach peelingów chemicznych. Zastąpiony został przez nowocześniejsze i bezpieczniejsze środki dezynfekcyjne, które nie wykazują tak silnego działania toksycznego na tkanki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fenol – Przeciwwskazania stosowania
Fenol, stosowany jako środek antyseptyczny i konserwant w preparatach proktologicznych takich jak Posterisan i Posterisan H, występuje w stężeniach 3,3 mg/g maści (Posterisan i Posterisan H) oraz 6,6 mg w czopkach Posterisan. Preparaty te zawierają zawiesinę bakteryjną Escherichia coli w ilościach od 330 do 660 mln bakterii. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania fenolu jest nadwrażliwość na tę substancję lub inne składniki preparatu. W przypadku Posterisan H, zawierającego dodatkowo hydrokortyzon (2,5 mg/g), przeciwwskazania są rozszerzone o określone patologie skórne (gruźlica, kiła, rzeżączka), infekcje wirusowe (np. ospa wietrzna), zakażenia grzybicze, zapalenie skóry okolicy ust, trądzik różowaty oraz przeciwwskazanie wiekowe – preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12. roku życia.
choroba proktologiczna, choroba skóry, ciąża, długotrwała terapia, Escherichia coli, fenol, glikokortykosteroid, gruźlica, hydrokortyzon, hydroksystearynian makrogologlicerolu, infekcja wirusowa, interakcja lekowa, kiła, kontaktowe zapalenie skóry, kwas karbolowy, lanolina, nadwrażliwość, ospa wietrzna, reakcja poszczepienna, rzeżączka, środek antyseptyczny, trądzik różowaty, zakażenie grzybicze, zapalenie skóry, zmiana skórna - Leksykon substancji czynnych
Fenol – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fenol, stosowany jako substancja konserwująca w preparatach zawierających zawiesinę bakteryjną Escherichia coli (Posterisan i Posterisan H), występuje w dawkach 3,3 mg/g w maści Posterisan oraz 6,6 mg w czopkach, konserwując odpowiednio 330 mln i 660 mln bakterii. W preparacie Posterisan H fenol (3,3 mg/g) współistnieje z hydrokortyzonem (2,5 mg/g). Analiza charakterystyk produktów leczniczych nie wykazała przeciwwskazań do stosowania fenolu w okresie ciąży i laktacji, a także nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność. Preparat Posterisan może być bezpiecznie stosowany u kobiet ciężarnych i karmiących piersią, bez konieczności przerywania laktacji czy szczególnych środków ostrożności, gdyż fenol w tych dawkach nie wykazuje toksyczności ani teratogenności.
charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, czopek Posterisan, dawka terapeutyczna, Escherichia coli, fenol, hydrokortyzon, karmienie piersią, kwas karbolowy, laktacja, maść Posterisan, maść Posterisan H, płodność, produkt leczniczy, przeciwwskazanie, środek konserwujący, stosunek korzyści do ryzyka, substancja czynna, właściwości immunomodulujące, wskazanie kliniczne, zawiesina bakteryjna