nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy
Nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy (hiperkortyzolaemia) to stan, w którym dochodzi do zwiększonej produkcji i sekrecji hormonów steroidowych przez korę nadnerczy. Najczęściej dotyczy to kortyzolu, powodując zespół Cushinga, lub aldosteronu, prowadząc do hiperaldosteronizmu.
Zespół Cushinga charakteryzuje się typowymi objawami klinicznymi, takimi jak otyłość centralna, twarz księżycowata, bawoli kark, rozstępy skórne, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia tolerancji glukozy i osteoporoza. Hiperaldosteronizm natomiast objawia się głównie nadciśnieniem tętniczym oraz zaburzeniami elektrolitowymi (hipokaliemia, hipernatremia).
Przyczyny nadmiernego wydzielania hormonów kory nadnerczy mogą być ACTH-zależne (najczęściej gruczolak przysadki wydzielający ACTH, czyli choroba Cushinga) lub ACTH-niezależne (gruczolak nadnercza, rak nadnercza, hiperplazja kory nadnerczy). Jatrogenny zespół Cushinga wynika z długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów egzogennych.
Diagnostyka obejmuje badania biochemiczne (test hamowania deksametazonem, dobowe wydalanie wolnego kortyzolu z moczem, pomiar ACTH, aldosteronu i reniny), badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz specjalistyczne testy dynamiczne. Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować interwencję chirurgiczną, farmakoterapię lub radioterapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Tafen Nasal 50 mcg/dawkę donosową
Budezonid w postaci aerozolu do nosa może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Do najczęstszych należą miejscowe objawy ze strony błony śluzowej nosa, takie jak podrażnienie, krwawienia (często), a także suchość błon śluzowych jamy ustnej i gardła. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywkę, wysypkę, a nawet reakcję anafilaktyczną wymagającą natychmiastowej interwencji. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do ogólnoustrojowych efektów ubocznych, takich jak zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrastania u dzieci i młodzieży, zmniejszenie gęstości mineralnej kości oraz objawy zespołu Cushinga. Wpływ na narząd wzroku obejmuje rzadkie przypadki nieostrego widzenia oraz potencjalnie poważne powikłania, takie jak jaskra i zaćma, szczególnie przy długotrwałym leczeniu.
agresja, budezonid, cechy cushingoidalne, depresja, dysfonia, działanie ogólnoustrojowe kortykosteroidów, glikokortykosteroid donosowy, jaskra, krwawienie z nosa, lęk, nadmierna aktywność psychoruchowa, nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrastania, osteoporoza, owrzodzenie błony śluzowej nosa, perforacja przegrody nosa, podrażnienie błony śluzowej nosa, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz mięśni, suchość błony śluzowej gardła, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenie snu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie skóry, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Budezonid LEK-AM
Budezonid wziewny, stosowany jako kortykosteroid zapobiegawczy w leczeniu astmy oskrzelowej, wymaga regularnego podawania, także w okresach bezobjawowych, i nie jest lekiem pierwszego wyboru w ostrych napadach astmy. W przypadku zaostrzenia objawów możliwe jest zwiększenie dawki lub dodanie kortykosteroidów doustnych i/lub antybiotyków. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z utajoną gruźlicą, zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych, rozstrzeniem oskrzeli oraz pylicą płuc. Paradoksalny skurcz oskrzeli, choć rzadki, wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i zastosowania leków rozszerzających oskrzela. Długotrwałe stosowanie dużych dawek może prowadzić do działań ogólnoustrojowych, takich jak zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, opóźnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma, jaskra oraz zaburzenia psychiczne, dlatego zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, budezonid wziewny, centralna chorioretinopatia surowicza, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, kandydoza jamy ustnej, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid doustny, kortykosteroid wziewny, lek przeciwgrzybiczny, nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry napad astmy, ostry skurcz oskrzeli, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pylica płuc, rozstrzenie oskrzeli, stan astmatyczny, wziewny lek rozszerzający oskrzela, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zaostrzenie astmy, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmniejszenie gęstości mineralnej kości