ekspresja PTEN
PTEN (Phosphatase and TENsin homolog) to gen supresorowy nowotworów, kodujący fosfatazę lipidową, która odgrywa kluczową rolę w regulacji szlaku sygnałowego PI3K/AKT/mTOR. Ekspresja PTEN jest istotnym czynnikiem kontrolującym proliferację komórkową, wzrost, metabolizm i przeżycie komórek.
Obniżona ekspresja lub utrata funkcji PTEN prowadzi do niekontrolowanej aktywacji szlaku PI3K/AKT, co sprzyja rozwojowi wielu typów nowotworów, w tym raka prostaty, piersi, endometrium i glejaka. Zjawisko to może być wynikiem mutacji, delecji lub modyfikacji epigenetycznych, takich jak metylacja promotora genu PTEN.
Ocena ekspresji PTEN ma znaczenie diagnostyczne i prognostyczne w onkologii. Służy jako biomarker pozwalający przewidzieć odpowiedź na leczenie ukierunkowane na szlak PI3K/AKT/mTOR. Pacjenci z obniżoną ekspresją PTEN mogą wykazywać oporność na niektóre terapie celowane, ale jednocześnie mogą lepiej odpowiadać na inhibitory PI3K czy AKT.
W praktyce klinicznej ekspresję PTEN ocenia się najczęściej metodami immunohistochemicznymi oraz poprzez analizę molekularną, co pozwala na personalizację terapii przeciwnowotworowej i optymalizację strategii leczenia u poszczególnych pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołów łojowych – Patofizjologia i mechanizm
Rak łojowy (sebaceous carcinoma, SC) to rzadki, agresywny nowotwór skóry wywodzący się z gruczołów łojowych, stanowiący 0,2-4,6% wszystkich złośliwych nowotworów skóry, z 5-10% śmiertelnością. Etiopatogeneza obejmuje ekspozycję na promieniowanie UV, immunosupresję (np. po przeszczepach narządów, AIDS), infekcje HPV i HIV oraz tło genetyczne, zwłaszcza zespół Muira-Torre’a (MTS) – wariant zespołu Lyncha z mutacjami w genach naprawy DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2). Molekularnie wyróżnia się trzy klasy raka łojowego: związany z uszkodzeniem UV, z niestabilnością mikrosatelitarną (MSI) oraz pauci-mutacyjny, co koreluje z lokalizacją i przebiegiem klinicznym. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w patogenezę to Wnt/β-katenina, PI3K/AKT/mTOR, Sonic Hedgehog, TGF-β oraz CASPASE-3/YAP, a także ekspresja HER2 i VEGF, co wskazuje na potencjalne cele terapii celowanej. Histopatologicznie rak łojowy wykazuje zróżnicowane wzorce wzrostu i różnicowania, z dominacją wzorca zrazikowego i obecnością komórek bazaloidalnych oraz sebocytów, a immunohistochemicznie cechuje się ekspresją EMA, BerEp4, AR, CK7, Ki-67 (mediana 35%, zakres 5-80%) i p53 (mediana 10%, zakres 0-80%), gdzie ekspresja p53 ≥10% i Ki-67 ≥25% wspierają rozpoznanie.
choroba Bowena, czynnik transformujący wzrostu beta, ekspresja PTEN, ekspresja VEGF, gen p53, gen PTCH1, HPV, immunosupresja, inwazja naczyniowo-limfatyczna, limfangiogeneza, mismatch repair, naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka, naprawa niesparowanych zasad DNA, niepolipowaty rak jelita grubego, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór skóry, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut odległy, przeszczep narządu, radioterapia głowy i szyi, rak łojowy, receptor androgenowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, retinoblastoma, rogowacenie słoneczne, szlak Hedgehog, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Sonic Hedgehog, szlak sygnałowy, szlak TGF-β, szlak Wnt/β-katenina, zakażenie HPV, zespół Lyncha, zespół Muira-Torre’a, znamię łojowe - Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Patofizjologia i mechanizm
Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% inwazyjnych raków piersi i charakteryzuje się utratą E-kadheryny, białka adhezji komórkowej kodowanego przez gen CDH1 na chromosomie 16q22.1. Mutacje CDH1, często w połączeniu z utratą heterozygotyczności (LOH) w obrębie 16q, występują u 66% pacjentów z ILC (w porównaniu do 3% w IDC). Utrata E-kadheryny prowadzi do rozproszonego wzrostu komórek nowotworowych w charakterystycznym wzorze „pojedynczego sznura”, co utrudnia wykrycie guza. ILC wykazuje wysoką ekspresję receptorów estrogenowych (ER+ w 95%) i progesteronowych (PR+ w 70%), przy braku nadekspresji HER2 w większości przypadków. Molekularnie ILC cechuje aktywacja szlaków PI3K/Akt, IGF, FGF oraz mutacje w genach FOXA1 (7%), AKT1, PTEN, ERBB2 (do 15% amplifikacji) i ERBB3, które wpływają na progresję nowotworu i rozwój oporności na terapię hormonalną.
adhezja międzykomórkowa, anoikis, atypowa hiperplazja zrazikowa, cytokeratyna 7, czynnik wzrostu fibroblastów, ekspresja PTEN, gen CDH1, hipermetylacja promotora, inhibitor PI3K, insulinopodobny czynnik wzrostu, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, mutacja CDH1, mutacja PIK3CA, mutacja TP53, nadekspresja HER2, neoplazja zrazikowa, p120-katenina, przejście epitelialno-mezenchymalne, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, szlak PI3K/AKT, szlak Rho/ROCK, utrata heterozygotyczności