rak łojowy
Rak łojowy (carcinoma sebaceum) to rzadki, agresywny nowotwór złośliwy wywodzący się z gruczołów łojowych skóry. Stanowi mniej niż 1% wszystkich nowotworów skóry. Najczęściej lokalizuje się w obrębie głowy i szyi, szczególnie na powiekach, gdzie gruczoły łojowe występują licznie.
W obrazie klinicznym rak łojowy prezentuje się jako wolno rosnący, żółtawy lub różowo-czerwony guzek z owrzodzeniem lub bez. Diagnostyka opiera się na badaniu histopatologicznym, które wykazuje charakterystyczne komórki z wakuolizacją cytoplazmy i atypią jądrową. Rak łojowy może stanowić składową zespołu Muira-Torre’a, rzadkiego zespołu genetycznego predysponującego również do nowotworów narządów wewnętrznych.
Leczenie raka łojowego polega na szerokim wycięciu chirurgicznym zmiany z zachowaniem odpowiedniego marginesu tkanek zdrowych. W przypadkach zaawansowanych lub nawrotowych można zastosować radioterapię. Rokowanie zależy od stadium zaawansowania, lokalizacji i wielkości guza, a także od obecności przerzutów. Charakterystyczną cechą tego nowotworu jest skłonność do nawrotów miejscowych i przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołów łojowych – Patofizjologia i mechanizm
Rak łojowy (sebaceous carcinoma, SC) to rzadki, agresywny nowotwór skóry wywodzący się z gruczołów łojowych, stanowiący 0,2-4,6% wszystkich złośliwych nowotworów skóry, z 5-10% śmiertelnością. Etiopatogeneza obejmuje ekspozycję na promieniowanie UV, immunosupresję (np. po przeszczepach narządów, AIDS), infekcje HPV i HIV oraz tło genetyczne, zwłaszcza zespół Muira-Torre’a (MTS) – wariant zespołu Lyncha z mutacjami w genach naprawy DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2). Molekularnie wyróżnia się trzy klasy raka łojowego: związany z uszkodzeniem UV, z niestabilnością mikrosatelitarną (MSI) oraz pauci-mutacyjny, co koreluje z lokalizacją i przebiegiem klinicznym. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w patogenezę to Wnt/β-katenina, PI3K/AKT/mTOR, Sonic Hedgehog, TGF-β oraz CASPASE-3/YAP, a także ekspresja HER2 i VEGF, co wskazuje na potencjalne cele terapii celowanej. Histopatologicznie rak łojowy wykazuje zróżnicowane wzorce wzrostu i różnicowania, z dominacją wzorca zrazikowego i obecnością komórek bazaloidalnych oraz sebocytów, a immunohistochemicznie cechuje się ekspresją EMA, BerEp4, AR, CK7, Ki-67 (mediana 35%, zakres 5-80%) i p53 (mediana 10%, zakres 0-80%), gdzie ekspresja p53 ≥10% i Ki-67 ≥25% wspierają rozpoznanie.
choroba Bowena, czynnik transformujący wzrostu beta, ekspresja PTEN, ekspresja VEGF, gen p53, gen PTCH1, HPV, immunosupresja, inwazja naczyniowo-limfatyczna, limfangiogeneza, mismatch repair, naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka, naprawa niesparowanych zasad DNA, niepolipowaty rak jelita grubego, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór skóry, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut odległy, przeszczep narządu, radioterapia głowy i szyi, rak łojowy, receptor androgenowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, retinoblastoma, rogowacenie słoneczne, szlak Hedgehog, szlak PI3K/AKT/mTOR, szlak Sonic Hedgehog, szlak sygnałowy, szlak TGF-β, szlak Wnt/β-katenina, zakażenie HPV, zespół Lyncha, zespół Muira-Torre’a, znamię łojowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół lyncha – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Lyncha, czyli dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego (HNPCC), odpowiada za 2-4% przypadków raka jelita grubego i 2-3% raka endometrium. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie rodzinnym, badaniach przesiewowych guza (MSI, IHC) oraz testach genetycznych ukierunkowanych na mutacje w genach MMR (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM). Kryteria kliniczne (Amsterdam I i II, zrewidowane Bethesda) oraz modele predykcyjne (PREMM5, MMRpro, MMRpredict) pomagają identyfikować pacjentów z podejrzeniem zespołu. Badania MSI wykazują niestabilność mikrosatelitarną (MSI-H), a IHC pozwala ocenić ekspresję białek MMR; utrata ekspresji MLH1 wymaga dalszej analizy mutacji BRAF V600E i hipermetylacji promotora MLH1 w celu wykluczenia sporadycznych przypadków. Potwierdzenie rozpoznania następuje poprzez badania genetyczne obejmujące sekwencjonowanie i analizę rearanżacji genów MMR.
badanie genetyczne, badanie immunohistochemiczne, biopsja endometrium, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczny niepolipowaty rak jelita grubego, ekspresja białka, gastroskopia, glejak, histerektomia profilaktyczna, HNPCC, kolonoskopia, marker CA-125, MMR, mutacja BRAF V600E, naprawa niesparowanych zasad DNA, niestabilność mikrosatelitarna, owariektomia, poradnictwo genetyczne, rak endometrium, rak jelita grubego, rak łojowy, rogowiak kolczystokomórkowy, testowanie kaskadowe, ultrasonografia przezpochwowa, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołów łojowych – Epidemiologia
Rak łojowy (sebaceous carcinoma, SC) to rzadki, ale agresywny nowotwór gruczołów łojowych, najczęściej lokalizujący się w obrębie głowy i szyi, zwłaszcza powiek (~75% przypadków). Częstość występowania w USA wynosi 2,4 przypadków na milion osób (około 800 rocznie), z wyższą zapadalnością u mężczyzn (3,5/milion) niż u kobiet (1,7/milion) oraz u osób powyżej 80 roku życia (22,7/milion). Rak łojowy wykazuje zróżnicowanie geograficzne i rasowe, z wyższą częstością w populacjach azjatyckich i hinduskich oraz u osób rasy białej. Immunosupresja (np. u biorców przeszczepów narządów, pacjentów z AIDS) zwiększa ryzyko zachorowania nawet 25-krotnie (SIR 24,8; 95% CI 20,2-30,1). Charakterystyczne jest opóźnienie diagnozy (średnio do 13 lat), co negatywnie wpływa na rokowanie (śmiertelność wzrasta z 14% do 38% przy opóźnieniu >6 miesięcy). Związek z zespołem Muira-Torre’a/Lyncha (18,8-33,3% przypadków) podkreśla konieczność badań przesiewowych immunohistochemicznych białek MMR, które wykazują niedobór u 32% badanych guzów.
badanie immunohistochemiczne, chemoprewencja, gradówka, gruczoł łojowy, immunoterapia, lek immunosupresyjny, mutacja genu, nawrót miejscowy, nawrót nowotworu, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór przerzutowy, nowotwór złośliwy, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut odległy, przeszczep narządu, rak jelita grubego, rak kolczystokomórkowy, rak łojowy, rak podstawnokomórkowy, resekcja guza, rogowiak kolczystokomórkowy, układ pokarmowy, węzeł chłonny, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zespół Lyncha, zespół Muira-Torre’a, zespół nabytego niedoboru odporności