substancje goryczkowe
Substancje goryczkowe (gorzkie) to grupa związków chemicznych o charakterystycznym gorzkim smaku, które są wykorzystywane w medycynie ze względu na swoje właściwości lecznicze. Występują naturalnie w wielu roślinach, takich jak goryczka żółta, piołun, chmiel, mniszek lekarski czy centuria.
Pod względem chemicznym substancje goryczkowe stanowią niejednorodną grupę – mogą to być glikozydy, laktony seskwiterpenowe, alkaloidy czy terpenoidy. Ich działanie farmakologiczne obejmuje przede wszystkim stymulację wydzielania soków trawiennych, zwiększenie łaknienia oraz poprawę procesów trawienia. Dzieje się to głównie poprzez pobudzenie receptorów smaku gorzkiego w jamie ustnej, co na drodze odruchu nerwowego zwiększa wydzielanie śliny, soku żołądkowego i trzustkowego.
W praktyce klinicznej preparaty zawierające substancje goryczkowe znajdują zastosowanie w leczeniu zaburzeń trawienia, braku łaknienia, dyspepsji czynnościowej oraz wspomagająco w rekonwalescencji. Stosowane są najczęściej w formie naparów, nalewek (tzw. gorzkie nalewki) lub wyciągów. Dawkowanie powinno być kontrolowane, gdyż niektóre substancje goryczkowe w większych ilościach mogą wykazywać działanie toksyczne.
Współczesne badania wskazują również na dodatkowe właściwości niektórych substancji goryczkowych, takie jak działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające czy potencjalne działanie przeciwnowotworowe, co czyni je obiektem zainteresowania nowoczesnej farmakologii i fitoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Amara – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Preparat leczniczy Krople żołądkowe Aflofarm zawiera substancję Amara w postaci Amara tinctura o stosunku surowiec:ekstrakt (DER) 1:3,8-4,5, ekstraktowany w 70% etanolu (V/V). Każda dawka 15 kropli (0,6 mL) zawiera 356 mg etanolu, co odpowiada stężeniu 59,33% (V/V) i jest równoważne spożyciu mniej niż 9 mL piwa lub 4 mL wina. Pomimo wysokiego stężenia procentowego alkoholu, niska objętość dawki powoduje, że jednorazowa ilość etanolu nie powinna wywoływać istotnych skutków klinicznych. Preparat jest złożony, zawierając również nalewki z korzenia kozłka (Valerianae tinctura), liści mięty pieprzowej (Menthae piperitae tinctura cum Menthae piperitae aetheroleo) oraz intrakt z ziela dziurawca (Hyperici intractum), a całkowita zawartość etanolu w produkcie wynosi 65-72% (V/V).
Amara tinctura, charakterystyka produktu leczniczego, choroba alkoholowa, choroba wątroby, ekstrahent, etanol, Hyperici intractum, interakcje lekowe, karmienie piersią, krople żołądkowe, Menthae piperitae tinctura, produkt leczniczy, stężenie etanolu, substancja amara, substancje goryczkowe, Valerianae tinctura - Leksykon substancji czynnych
Waleriana – Właściwości farmakodynamiczne
Waleriana (Valeriana officinalis) jest stosowana głównie jako środek uspokajający o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, łagodząc stany napięcia emocjonalnego, niepokoju oraz ułatwiając zasypianie. W preparatach leczniczych występuje najczęściej w formie nalewki (Valerianae tinctura) z etanolem 70% V/V jako ekstrahentem, w stężeniach DER 1:4-4,5. Przykładowo, w syropie Antinervinum nalewka stanowi 20,0 g/100 g, a w Kroplach żołądkowych Aflofarm 25,0 g/100 g. Waleriana wykazuje synergistyczne działanie z innymi roślinnymi składnikami, szczególnie z nalewką z chmielu (Lupuli strobili tinctura) i głogu (Crataegi tinctura), co potęguje efekt uspokajający i kojący na układ nerwowy.
bezsenność, błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczowe, działanie synergistyczne, działanie uspokajające, efekt terapeutyczny, intrakt z dziurawca, kozłek lekarski, kubki smakowe, łaknienie, nalewka, nalewka gorzka, nalewka miętowa, nalewka z głogu, nalewka z kozłka, napięcie emocjonalne, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, owocostan chmielu, postać farmaceutyczna, sok żołądkowy, substancje goryczkowe, układ pokarmowy, waleriana, wydzielanie śliny - Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec – Właściwości farmakodynamiczne
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem preparatów ziołowych takich jak Hepatosan fix oraz Krople żołądkowe Aflofarm, występując w formie ziela (Hyperici herba) lub intraktum (Hyperici intractum). W Kroplach żołądkowych Aflofarm intraktum z dziurawca stanowi 25% składu (25 g/100 g produktu) i jest przygotowany z DER 1:1, z użyciem etanolu 70° lub 96% (V/V). Dziurawiec współdziała synergistycznie z innymi składnikami, m.in. nalewką walerianową, miętową i gorzką, co wpływa na pobudzenie łaknienia oraz wydzielania soku żołądkowego i śliny poprzez drażnienie zakończeń nerwowych kubków smakowych i stymulację nerwów wydzielniczych błony śluzowej żołądka. Działanie to jest wspomagane przez obecność substancji goryczkowych i olejków eterycznych, a także wykazuje łagodne działanie rozkurczające, głównie dzięki nalewce miętowej, z możliwym udziałem dziurawca.
błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczające, działanie wiatropędne, dziurawiec zwyczajny, intraktum dziurawca, klasyfikacja ATC, kod ATC, kubki smakowe, nerw wydzielniczy, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, sok żołądkowy, substancje goryczkowe, współczynnik DER, wydzielanie śliny, zakończenia nerwowe, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Goryczka żółta – Wskazania do stosowania
Korzeń goryczki żółtej (Gentiana lutea) jest składnikiem preparatów roślinnych stosowanych w leczeniu zaburzeń czynnościowych układu pokarmowego, takich jak brak łaknienia (anoreksja), niestrawność (dyspepsja), wzdęcia oraz uczucie pełności w jamie brzusznej. Preparaty te, w tym Nalewka gorzka oraz Krople żołądkowe forte, zawierają korzeń goryczki w połączeniu z innymi ekstraktami roślinnymi (np. korzeń kozłka, liść mięty pieprzowej, ziele dziurawca, liść bobrka, owocnia pomarańczy gorzkiej), co zapewnia efekt synergistyczny. Oba preparaty są dostępne w formie płynu doustnego o wysokiej zawartości etanolu: Krople żołądkowe forte zawierają 65-75% V/V, a Nalewka gorzka 63-70% V/V. Mechanizm działania opiera się na stymulacji wydzielania soków trawiennych oraz poprawie motoryki przewodu pokarmowego, co sprzyja zwiększeniu apetytu i łagodzeniu objawów dyspeptycznych.
anoreksja, bobrek trójlistkowy, dolegliwości układu pokarmowego, dyspepsja, dziurawiec zwyczajny, goryczka żółta, korzeń goryczki, kozłek lekarski, krople żołądkowe, mięta pieprzowa, nalewka gorzka, niestrawność czynnościowa, opróżnianie żołądka, pomarańcza gorzka, soki trawienne, substancje goryczkowe, wzdęcia, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenia trawienne