zabieg filtracyjny
Zabieg filtracyjny to procedura chirurgiczna stosowana w okulistyce, której celem jest obniżenie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego u pacjentów z jaskrą. Polega na wytworzeniu alternatywnej drogi odpływu cieczy wodnistej z oka poprzez utworzenie przetoki między komorą przednią oka a przestrzenią podspojówkową.
Najczęściej wykonywanymi zabiegami filtracyjnymi są trabekulektomia oraz głęboka sklerektomia nieperforująca. Trabekulektomia polega na wycięciu fragmentu beleczkowania wraz z częścią twardówki, co umożliwia odpływ cieczy wodnistej pod wytworzoną „poduszkę filtracyjną”. Głęboka sklerektomia nieperforująca jest techniką alternatywną, która nie wymaga pełnej penetracji do komory przedniej oka.
Zabiegi filtracyjne są zazwyczaj wykonywane, gdy leczenie farmakologiczne jaskry jest niewystarczające do kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego. Skuteczność zabiegów filtracyjnych może być zwiększona przez zastosowanie środków antymetabolicznych (mitomycyna C, 5-fluorouracyl), które hamują bliznowacenie i zapobiegają zamknięciu wytworzonej przetoki. Potencjalne powikłania obejmują hipotensję oczną, krwawienie, zaćmę, infekcję i bliznowacenie przetoki filtracyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Nodom 20 mg/ml
Produkt leczniczy Nodom, zawierający dorzolamid w postaci kropli do oczu, był badany klinicznie na ponad 1400 pacjentach, w tym 1108 w długoterminowych badaniach monoterapii lub terapii skojarzonej z beta-adrenolitykami. Około 3% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych miejscowych, głównie zapalenia spojówek i reakcji powiek. Najczęstsze działania niepożądane to pieczenie i kłucie oczu (≥1/10), powierzchniowe punkcikowate zapalenie rogówki, łzawienie, zapalenie spojówek, zapalenie i świąd powiek oraz niewyraźne widzenie (≥1/100). Rzadziej obserwowano zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych, reakcje alergiczne, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Działania ogólnoustrojowe obejmują ból głowy, nudności, gorzki smak w ustach oraz astenia. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko kamicy moczowej.
astenia, chlorek benzalkonium, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, kamica moczowa, kontaktowe zapalenie skóry, lek beta-adrenolityczny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, parestezja, pieczenie oka, podrażnienie gardła, punkcikowate zapalenie rogówki, skurcz oskrzeli, zabieg filtracyjny, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vizidor 20 mg/ml
Lek Vizidor (dorzolamid 20 mg/ml, krople do oczu) wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla miejscowych inhibitorów anhydrazy węglanowej stosowanych w okulistyce. W badaniach klinicznych obejmujących ponad 1400 pacjentów, w tym 1108 w badaniach długoterminowych, około 3% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych dotyczących oczu, głównie zapalenia spojówek i reakcji powiek. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym był ból głowy (≥1/10), a także zawroty głowy i parestezje (≥1/100 do <1/10). Rzadziej obserwowano powierzchniowe punkcikowate zapalenie rogówki, łzawienie, swędzenie i podrażnienie oczu (≥1/10 000 do <1/1000). Poważne powikłania okulistyczne, takie jak zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, obrzęk rogówki, hipotonia wewnątrzgałkowa czy odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych, występują z częstością nieznaną. Nie stwierdzono klinicznie istotnych zaburzeń elektrolitowych podczas terapii.
beta-adrenolityk, częstoskurcz, dorzolamid, hipotonia wewnątrzgałkowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, kamica moczowa, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, krople do oczu, krótkowzroczność, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, pokrzywka, punkcikowate zapalenie rogówki, reakcja miejscowa, skurcz oskrzeli, toksyczna martwica naskórka, zabieg filtracyjny, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Trusopt
Dorzolamid w postaci kropli do oczu (Trusopt 20 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), gdyż lek i jego metabolity są głównie wydalane przez nerki, co wyklucza stosowanie u tej grupy. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u pacjentów z ostrą jaskrą z zamkniętym kątem oraz niewydolnością wątroby, dlatego zaleca się ostrożność. Dorzolamid, będący sulfonamidem, może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co niesie ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości, takich jak zespół Stevensa-Johnsona czy martwica toksyczno-rozpływna naskórka, wymagających natychmiastowego odstawienia leku.
W trakcie długotrwałego stosowania Trusopt obserwowano miejscowe działania niepożądane, w tym zapalenie spojówek i podrażnienie powiek, które mogą mieć charakter alergiczny i ustępować po przerwaniu terapii. Po zabiegach filtracyjnych istnieje ryzyko odwarstwienia naczyniówki, dlatego konieczne jest monitorowanie pacjentów. U osób z niską liczbą komórek śródbłonka rogówki zwiększa się ryzyko obrzęku rogówki, co wymaga regularnej kontroli. Preparat zawiera chlorek benzalkoniowy (0,075 mg/ml, ok. 0,002 mg/kropla), który może powodować podrażnienia, zespół suchego oka oraz wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki, szczególnie u pacjentów z istniejącymi uszkodzeniami. Soczewki kontaktowe należy usunąć przed aplikacją i założyć ponownie po minimum 15 minutach, aby uniknąć ich przebarwienia i podrażnienia.
chlorek benzalkoniowy, ciężka niewydolność nerek, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, klirens kreatyniny, krople do oczu, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miękkie soczewki kontaktowe, niewydolność wątroby, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, ostra jaskra z zamkniętym kątem, podrażnienie powiek, śródbłonek rogówki, sulfonamid, zabieg filtracyjny, zapalenie spojówek, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fixapost 50 mikrogramów/ml + 5 mg/ml
Fixapost to krople do oczu zawierające latanoprost (50 µg/ml) oraz tymololu maleinian (5 mg/ml), stosowane miejscowo w leczeniu jaskry i nadciśnienia wewnątrzgałkowego. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Latanoprost może powodować trwałą pigmentację tęczówki u 16-33% pacjentów oraz przemijające objawy takie jak ból, podrażnienie oczu, zapalenie spojówek czy niewyraźne widzenie. Tymolol, mimo miejscowego podania, może wywoływać działania niepożądane typowe dla beta-adrenolityków, w tym bradykardię, zaburzenia rytmu serca, zastoinową niewydolność serca, skurcz oskrzeli oraz reakcje alergiczne, choć ich częstość jest mniejsza niż przy podaniu ogólnym.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, dławica piersiowa, dławica piersiowa niestabilna, erozja rogówki, hipoglikemia, latanoprost, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, odwarstwienie naczyniówki, opadanie powiek, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezja, pigmentacja tęczówki, podwójne widzenie, przekrwienie spojówki, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, suchość oka, światłowstręt, torbielowaty obrzęk plamki, tymololu maleinian, udar naczyniowy mózgu, wysypka łuszczycopodobna, zabieg filtracyjny, zaburzenia rytmu serca, zaostrzenie łuszczycy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie akcji serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Trusopt 20 mg/ml
Produkt leczniczy Trusopt, zawierający chlorowodorek dorzolamidu 20 mg/ml w postaci kropli do oczu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze dotyczą narządu wzroku. Bardzo często obserwuje się pieczenie i kłucie bezpośrednio po aplikacji, a często powierzchniowe punktowate zapalenie rogówki, łzawienie, zapalenie spojówek i powiek, swędzenie oraz niewyraźne widzenie. Niezbyt często występuje zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, a rzadko podrażnienie powiek, przemijająca krótkowzroczność oraz odwarstwienie naczyniówki po zabiegach filtracyjnych. W zakresie układu nerwowego często zgłaszany jest ból głowy, a rzadziej zawroty głowy i parestezje. Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak kołatanie serca, częstoskurcz i nadciśnienie tętnicze, mają częstość nieznaną. Ponadto, często występują nudności i gorzki smak w ustach, a rzadko podrażnienie gardła i suchość w jamie ustnej.
ból głowy, chlorowodorek dorzolamidu, ciężka skórna reakcja niepożądana, częstoskurcz, duszność, gorzki smak w ustach, kamica moczowa, kołatanie serca, kontaktowe zapalenie skóry, krople do oczu, krwawienie z nosa, lek beta-adrenolityczny, łzawienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, odwarstwienie naczyniówki, parestezje, pieczenie i kłucie, podrażnienie gardła, podrażnienie powiek, pokrzywka, przemijająca krótkowzroczność, skurcz oskrzeli, suchość w jamie ustnej, swędzenie oczu, świąd, zabieg filtracyjny, zabieg przeciwjaskrowy, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona