pozaszpikowa hematopoeza
Pozaszpikowa hematopoeza (EMH, extramedullary hematopoiesis) to proces tworzenia komórek krwi poza szpikiem kostnym. W warunkach fizjologicznych hematopoeza u dorosłych zachodzi głównie w szpiku kostnym, jednak w pewnych stanach patologicznych może dochodzić do jej aktywacji w innych organach.
Najczęstszymi lokalizacjami pozaszpikowej hematopoezy są wątroba i śledziona, które są naturalnymi miejscami krwiotworzenia w okresie płodowym. Proces ten może również wystąpić w węzłach chłonnych, grasicy, nerkach, nadnerczach, opłucnej, otrzewnej, przewodzie pokarmowym i tkankach miękkich.
Pozaszpikowa hematopoeza występuje najczęściej w przebiegu przewlekłych zespołów mieloproliferacyjnych (np. mielofibroza), hemoglobinopatii (talasemie), przewlekłych niedokrwistości hemolitycznych oraz w stanach prowadzących do niewydolności szpiku kostnego. Jest to mechanizm kompensacyjny, mający na celu uzupełnienie niedoboru komórek krwi.
Diagnostyka pozaszpikowej hematopoezy opiera się na badaniach obrazowych (USG, TK, MRI), które mogą uwidocznić powiększenie narządów lub obecność mas tkankowych, oraz na badaniu histopatologicznym, potwierdzającym obecność prekursorów komórek krwi w nietypowych lokalizacjach. Leczenie jest ukierunkowane na chorobę podstawową, a w niektórych przypadkach stosuje się radioterapię lub interwencje chirurgiczne w celu zmniejszenia masy tkankowej powodującej ucisk na okoliczne struktury.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Powiększenie śledziony (splenomegalia) – Patofizjologia i mechanizm
Splenomegalia definiowana jest jako powiększenie śledziony powyżej 12-20 cm długości lub masy przekraczającej 400 g, a masywna splenomegalia to narząd >20 cm lub >1000 g. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują zastój krwi (np. nadciśnienie wrotne), naciekanie przez komórki obce (nowotwory mieloproliferacyjne, choroby spichrzeniowe), nadmierną aktywność immunologiczną (infekcje, choroby autoimmunologiczne) oraz nowotworzenie (chłoniaki). Hiperplazja układu siateczkowo-śródbłonkowego jest najczęstszą przyczyną splenomegalii, szczególnie w infekcjach i stanach immunologicznych. Hipersplenizm, będący skutkiem nadmiernej funkcji śledziony, prowadzi do cytopenii poprzez sekwestrację i destrukcję erytrocytów, leukocytów i płytek krwi, co może skutkować niedokrwistością, zwiększonym ryzykiem infekcji i krwawień. W chorobach wątroby i nadciśnieniu wrotnym zastój żylny powoduje przekrwienie i powiększenie śledziony, a w nowotworach mieloproliferacyjnych dochodzi do pozaszpikowej hematopoezy i naciekania śledziony przez nieprawidłowe komórki. Powiększona śledziona jest podatna na pęknięcie, co stanowi zagrożenie życia z powodu krwawienia wewnętrznego.
białaczka szpikowa, chłoniak strefy brzeżnej śledziony, choroba Gauchera, choroba Niemanna-Picka, choroba spichrzeniowa lipidów, czerwienica prawdziwa, hipersplenizm, inhibitor JAK, leiszmanioza trzewna, masywna splenomegalia, mielofibroza, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pozaszpikowa hematopoeza, proces nowotworowy, przełom sekwestracyjny, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja immunologiczna, ruksolitynib, splenektomia, splenomegalia, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie wsierdzia, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Epidemiologia
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny BCR-ABL-ujemny, charakteryzujący się włóknieniem szpiku, niedokrwistością, pozaszpikową hematopoezą i splenomegalią. Roczna zapadalność waha się od 0,1 do 1,5 na 100 000 osób, z wyższymi wartościami w krajach rozwiniętych (do 1,9 na 100 000 w UE, 1,6 na 100 000 w Niemczech w 2021 r.). Chorobowość globalnie wynosi około 1 na 100 000, z wyższymi wskaźnikami w USA i Europie (do 11,0 na 100 000 w Niemczech). Mediana wieku diagnozy to 65-68 lat, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,5:1) i częstszym występowaniem u osób białych. Pierwotna mielofibroza (PMF) stanowi około 75% przypadków, a mutacje JAK2 występują u 50-60% pacjentów, co podkreśla znaczenie genetycznej stratyfikacji ryzyka. Przeżycie mediana wynosi 3-7 lat w stadium włóknienia, a 5-letnie przeżycie to 50-58%. Powikłania obejmują zakrzepicę (do 10%), nadciśnienie wrotne (7%) oraz ryzyko progresji do ostrej białaczki szpikowej.
cytopenia, czerwienica prawdziwa, hydroksykarbamid, hydroksymocznik, leczenie cytoredukcyjne, mutacja JAK2, nadciśnienie wrotne, nadpłytkowość samoistna, niedokrwistość, nowotwór mieloproliferacyjny, ostra białaczka szpikowa, pierwotna mielofibroza, pozaszpikowa hematopoeza, splenomegalia, stadium włóknienia, terapia cytoredukcyjna, włóknienie szpiku kostnego, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył trzewnych, zawał śledziony, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa