butyrofenon

Butyrofenony to grupa związków chemicznych o strukturze podobnej do haloperidolu, stosowanych głównie jako leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki). Zostały odkryte w latach 50. XX wieku i stanowią ważną grupę leków w psychiatrii.

Mechanizm działania butyrofenonów polega głównie na blokowaniu receptorów dopaminowych D2 w układzie limbicznym i prążkowiu. Wykazują również powinowactwo do receptorów serotoninowych, adrenergicznych i histaminowych, co tłumaczy ich działania niepożądane. Do najczęściej stosowanych butyrofenonów należą haloperidol, droperidol i benperidol.

Butyrofenony są skuteczne w leczeniu objawów psychotycznych, w tym halucynacji, urojeń i zaburzeń myślenia. Znajdują zastosowanie w terapii schizofrenii, ostrych stanów psychotycznych, psychoz alkoholowych oraz zaburzeń afektywnych z objawami psychotycznymi. Niektóre z nich, jak droperidol, wykorzystywane są również jako środki przeciwwymiotne i do premedykacji w anestezjologii.

Do charakterystycznych działań niepożądanych butyrofenonów należą objawy pozapiramidowe (parkinsonizm polekowy, dystonie, akatyzja), hiperprolaktynemia i zaburzenia hormonalne. Przy długotrwałym stosowaniu mogą powodować późne dyskinezy. W porównaniu do fenotiazyn wykazują mniejsze działanie sedatywne i antycholinergiczne, ale silniejsze działanie przeciwpsychotyczne i więcej objawów pozapiramidowych.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl