zespół nadlepkości
Zespół nadlepkości, znany również jako zespół hiperwiskozyjności, to stan kliniczny charakteryzujący się zwiększoną lepkością krwi, co prowadzi do zaburzeń przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. Jest to poważny stan, który może prowadzić do niedokrwienia tkanek i narządów.
Najczęstsze przyczyny zespołu nadlepkości to choroby rozrostowe układu krwiotwórczego, takie jak szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma czy czerwienica prawdziwa. W tych chorobach dochodzi do nadmiernej produkcji białek lub komórek krwi, co zwiększa lepkość osocza. Inne przyczyny obejmują krioglobulinemię, gammapatie monoklonalne oraz poliklonalne.
Objawy zespołu nadlepkości są różnorodne i mogą obejmować zaburzenia neurologiczne (bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, drgawki), krwawienia (zwłaszcza z błon śluzowych), objawy sercowo-naczyniowe (duszność, zastoinowa niewydolność serca) oraz zmiany na dnie oka (poszerzenie żył, krwotoki siatkówkowe).
Diagnostyka zespołu nadlepkości opiera się na badaniach laboratoryjnych, w tym pomiarze lepkości osocza, elektroforezie białek surowicy, morfologii krwi oraz badaniach obrazowych. Leczenie jest ukierunkowane na chorobę podstawową i może obejmować plazmaferezę (w celu szybkiego zmniejszenia lepkości krwi), chemioterapię, leczenie biologiczne lub przeszczepienie komórek macierzystych.
Szybkie rozpoznanie i leczenie zespołu nadlepkości jest kluczowe dla zapobiegania poważnym powikłaniom, takim jak zawał serca, udar mózgu czy niewydolność wielonarządowa. Monitorowanie pacjentów z chorobami predysponującymi do tego zespołu powinno być elementem standardowej opieki medycznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Leczenie
Leczenie krioglobulinemii wymaga indywidualizacji terapii w zależności od typu choroby, nasilenia objawów oraz zajętych narządów. W przypadkach bezobjawowych zaleca się jedynie obserwację, natomiast łagodne postacie leczy się głównie poprzez unikanie zimna i stosowanie NLPZ. W umiarkowanych i ciężkich przypadkach stosuje się leki immunosupresyjne, w tym kortykosteroidy (prednizon, metyloprednizolon) oraz cyklofosfamid, a w stanach zagrażających życiu – plazmaferezę w połączeniu z wysokimi dawkami kortykosteroidów i immunosupresją. Rytuksymab, podawany standardowo w dawce 375 mg/m² raz w tygodniu przez 4 tygodnie, jest lekiem z wyboru w ciężkich, ale nie bezpośrednio zagrażających życiu manifestacjach, takich jak kłębuszkowe zapalenie nerek, neuropatia obwodowa czy owrzodzenia skóry, wykazując efekt oszczędzający steroidy i bezpieczeństwo nawet u pacjentów z infekcją HCV. W krioglobulinemii związanej z HCV kluczowa jest terapia przeciwwirusowa z zastosowaniem bezinterferonowych DAA, które osiągają skuteczność bliską 100%, prowadząc do ustąpienia krioglobulin u około 50% pacjentów w ciągu 12 miesięcy.
azatiopryna, bezpośrednio działające leki przeciwwirusowe, choroba podstawowa, choroby autoimmunologiczne, cyklofosfamid, gammapatia monoklonalna, kortykosteroidy, krioglobulinemia, krioglobulinemia mieszana, krioglobulinemia typu I, kriokryt, leki immunosupresyjne, leki przeciwwirusowe, makroglobulinemia Waldenströma, medycyna precyzyjna, metyloprednizolon, mykofenolan mofetylu, nasilenie objawów, neuropatia obwodowa, niesteroidowe leki przeciwzapalne, plazmafereza, prednizon, rytuksymab, szpiczak mnogi, terapia immunosupresyjna, terapia przeciwwirusowa, zapalenie kłębuszków nerkowych, zespół nadlepkości - Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina ludzka – Przedawkowanie
Przedawkowanie immunoglobuliny ludzkiej, zwłaszcza preparatu Hepatect CP (50 j.m./ml, 50 g/l białka, ≥96% IgG), wiąże się z ryzykiem przeciążenia płynem oraz wzrostem lepkości krwi, co może prowadzić do poważnych powikłań hemodynamicznych i mikrokrążeniowych. Szczególnie narażone są grupy pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami kardiologicznymi oraz z upośledzoną funkcją nerek, u których mechanizmy patofizjologiczne obejmują przeciążenie układu krążenia i zaburzenia filtracji nerkowej. W przypadku preparatu GAMMA anty-HBs 200 (200 j.m./ml, ≥100 mg białka/ml, ≥85% IgG) nie odnotowano objawów przedawkowania, jednak brak szczegółowych danych wymaga ostrożności klinicznej.
diuretyk, GAMMA anty-HBs, Hepatect CP, immunoglobulina G, immunoglobulina ludzka przeciw WZW typu B, lepkość krwi, lepkość osocza, parametry hemodynamiczne, parametry reologiczne krwi, przeciążenie płynem, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia kardiologiczne, zaburzenia przepływu krwi, zespół nadlepkości - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Patofizjologia i mechanizm
Chłoniak Waldenströma (WM) to indolentny chłoniak limfoplazmocytowy charakteryzujący się klonalną proliferacją limfocytów B z obecnością monoklonalnej gammapatii IgM. Kluczowe w patogenezie są mutacje somatyczne w genie MYD88 (L265P, obecne u >90% pacjentów) oraz mutacje w genie CXCR4 (30-40%), które wpływają na sygnalizację NF-κB, przeżycie komórek nowotworowych i odpowiedź na terapię. Delecja 6q21-22.1 występuje u 40-50% chorych i koreluje z gorszym rokowaniem. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak nadekspresja miRNA-155, oraz interakcje z mikrośrodowiskiem szpiku, w tym cytokiny (np. IL-6, IL-21) i komórki podścieliska, odgrywają istotną rolę w progresji choroby. Heterogenność komórek nowotworowych i immunosupresyjne mikrośrodowisko, m.in. poprzez ekspresję CD47, sprzyjają ucieczce immunologicznej i progresji WM.
acetylacja histonów, beta2-mikroglobulina, chłoniak limfoplazmocytowy, chłoniak Waldenströma, choroba von Willebranda, czynnik jądrowy kappa-B, gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu, hipoalbuminemia, ibrutynib, inhibitor BTK, interleukina-6, kinaza tyrozynowa Brutona, komórka limfoplazmocytowa, komórka pamięci immunologicznej, metylacja DNA, mikrośrodowisko guza, mutacja CXCR4, naciek limfoplazmocytowy, niedokrwistość, paraproteina IgM, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przewlekła białaczka limfocytowa, punkt kontrolny immunologiczny, somatyczna hipermutacja, szlak JAK-STAT, szlak PI3K/AKT, zanubrutynib, zespół nadlepkości, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki, wolno rosnący chłoniak limfoplazmocytowy charakteryzujący się obecnością monoklonalnej immunoglobuliny M (IgM) w surowicy oraz naciekaniem szpiku kostnego przez komórki limfoplazmocytowe. Rocznie diagnozuje się około 1000-1500 przypadków w USA. Objawy wynikają z zaburzeń hematopoezy (niedokrwistość, leukopenia), hiperwiskozji (lepkość surowicy ≥4, stężenie IgM ≥4000 mg/dl) oraz powiększenia węzłów chłonnych i śledziony. Diagnostyka opiera się na badaniach krwi i biopsji szpiku. Leczenie jest zindywidualizowane, obejmuje immunochemioterapię (schematy DRC, BoRD, BR) z rytuksymabem oraz leki celowane (ibrutynib, akalabrutynib, zanubrutynib). W przypadku zespołu nadlepkości stosuje się plazmaferezę. Przeszczep autologiczny komórek macierzystych rozważa się w chorobie opornej lub nawrotowej.
akalabrutynib, badanie szpiku kostnego, bendamustyna, białe krwinki, bortezomib, chłoniak limfoplazmocytowy, chłoniak Waldenströma, chlorambucyl, choroba oporna, cyklofosfamid, cytopenia, fludarabina, hepatosplenomegalia, hiperwiskozja, ibrutynib, IgM, immunoglobulina M, inhibitor BTK, kladrybina, komórka limfoplazmocytowa, kortykosteroidy, krwotok siatkówkowy, lenalidomid, limfadenopatia, limfocyt B, naciekanie szpiku kostnego, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, paraproteina IgM, plazmafereza, Pneumocystis jirovecii, poty nocne, przeszczep komórek macierzystych, rytuksymab, wymiana osocza, zanubrutynib, zespół nadlepkości - Leksykon chorób i schorzeń
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (mgus) – Patofizjologia i mechanizm
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (MGUS) to przednowotworowe zaburzenie plazmocytowe charakteryzujące się obecnością białka monoklonalnego w surowicy <30 g/L, klonalnymi plazmocytami w szpiku <10% oraz brakiem uszkodzeń narządowych typowych dla szpiczaka plazmocytowego (hiperkalcemia, niewydolność nerek, niedokrwistość, zmiany kostne). MGUS występuje u około 4% populacji kaukaskiej powyżej 50. roku życia, z rocznym ryzykiem progresji do MM około 1%. Wyróżnia się trzy typy MGUS: non-IgM (80-85%, ryzyko progresji do MM, amyloidozy AL), IgM (15-20%, ryzyko progresji do makroglobulinemii Waldenströma, chłoniaka) oraz MGUS łańcuchów lekkich. Patogeneza obejmuje pierwotne translokacje IgH (50% przypadków), aneuploidię (hyperdiploidalną i nie-hyperdiploidalną), delecję chromosomu 13 (25-50%) oraz dysregulację genu cykliny D. Progresja do MM wiąże się z mutacjami RAS, zwiększoną ekspresją MYC, mutacjami p53 i zmianami mikrośrodowiska szpiku kostnego.
amyloidoza AL, białko monoklonalne, biomarker, chłoniak B-komórkowy, choroba depozytowa łańcuchów lekkich, hiperdiploidia, hiperkalcemia, kardiomiopatia restrykcyjna, klonalne komórki plazmatyczne, makroglobulinemia Waldenströma, metylacja p16, mikroangiopatia zakrzepowa, monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu, mutacja K-ras, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność nerek, osteoporoza, plazmocytoma, receptor Toll-podobny, szpik kostny, trisomia chromosomów, wolne łańcuchy lekkie, zakrzepica, zapalenie naczyń, zespół antyfosfolipidowy, zespół nadlepkości - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Etiologia i przyczyny
Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki podtyp chłoniaka limfoplazmocytowego, charakteryzujący się naciekiem limfoplazmocytów w szpiku kostnym oraz nadprodukcją monoklonalnego białka IgM. Kluczowe mutacje somatyczne w WM obejmują MYD88 L265P (obecna u 90-95% pacjentów) oraz mutacje CXCR4 (30-40%), które aktywują szlaki sygnałowe NF-κB i sprzyjają przeżyciu komórek nowotworowych. Mutacje te mają znaczenie diagnostyczne, prognostyczne i terapeutyczne. Etiologia WM jest wieloczynnikowa, obejmująca predyspozycje genetyczne (w tym rodzinne występowanie w 20-25% przypadków) oraz czynniki immunologiczne, takie jak choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna) i przewlekłe zakażenia (np. HCV). Ryzyko rozwoju WM wzrasta z wiekiem (średni wiek diagnozy 65-70 lat), jest wyższe u mężczyzn i osób rasy białej, a także związane z ekspozycją na czynniki środowiskowe, takie jak pestycydy czy pył drzewny.
apoptoza, białko monoklonalne IgM, chłoniak limfoplazmocytowy, chłoniak Waldenströma, choroba autoimmunologiczna, czynnik NF-κB, IgM MGUS, interleukina-6, komórka plazmatyczna, komórki dendrytyczne, krioglobulina, mutacja CXCR4, mutacja MYD88, naciek limfoplazmocytowy, neuropatia obwodowa, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, nowotwór złośliwy, patogeneza, przewlekła białaczka limfocytowa, szpiczak mnogi, szpik kostny, transformacja nowotworowa, układ chłonny, układ krwiotwórczy, WZW typu C, zespół nadlepkości, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Szpiczak mnogi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Szpiczak mnogi jest złośliwym nowotworem komórek plazmatycznych szpiku kostnego, stanowiącym około 10% nowotworów hematologicznych, z medianą wieku rozpoznania 69 lat i wyższą częstością u osób rasy czarnej. Charakterystyczne objawy kliniczne obejmują ból kości (80-90% pacjentów), złamania patologiczne (40%), anemię, niewydolność nerek oraz hiperkalcemię. Diagnostyka opiera się na wykryciu zwiększonej liczby nieprawidłowych komórek plazmatycznych w szpiku, obecności białka monoklonalnego w surowicy lub moczu oraz zmianach kostnych widocznych w badaniach obrazowych (RTG, MRI, PET/CT). Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w monitorowaniu parametrów hematologicznych i biochemicznych, przygotowaniu pacjentów do badań oraz edukacji dotyczącej choroby i leczenia.
anemia, badanie obrazowe, bisfosfoniany, ból kości, chemioterapia wysokodawkowa, choroba kostna, daratumumab, elektroforeza białek surowicy, elementy morfotyczne krwi, funkcja nerek, hiperkalcemia, inhibitor proteasomu, komórki krwi, komórki plazmatyczne, kortykosteroidy, leczenie objawowe, lek immunomodulujący, lek nefrotoksyczny, lek przeciwbólowy, lek przeciwzakrzepowy, leki immunomodulujące, morfologia krwi, nawracająca infekcja, neuropatia obwodowa, niewydolność nerek, nowotwór hematologiczny, opieka hospicyjna, opieka paliatywna, plazmafereza, proces diagnostyczny, profilaktyka przeciwwirusowa, przeciwciało monoklonalne, przeszczepienie komórek macierzystych, szpiczak mnogi, szpik kostny, terapia CAR-T, ucisk rdzenia kręgowego, układ odpornościowy, zakrzepica żył głębokich, zespół nadlepkości, zespół uwalniania cytokin, złamanie patologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół eisenmengera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Eisenmengera (ZE) jest zaawansowaną postacią nadciśnienia płucnego wtórnego do nieskorygowanych wrodzonych wad serca, takich jak ubytek przegrody międzykomorowej (VSD), międzyprzedsionkowej (ASD) oraz przetrwały przewód tętniczy (PDA). Patofizjologia obejmuje początkowy przeciek lewo-prawy, prowadzący do wzmożonego przepływu i ciśnienia w łożysku naczyniowym płuc, co skutkuje uszkodzeniem śródbłonka, przebudową naczyń (przerost media, pogrubienie intima, proliferacja mięśni gładkich) oraz wzrostem oporu naczyniowego płuc (PVR). W efekcie dochodzi do odwrócenia przecieku na prawo-lewy, co wywołuje sinicę, hipoksemię i wtórną erytrocytozę. Kluczowe mediatory molekularne to endotelina-1, tlenek azotu, prostacyklina i tromboksan A2, których zaburzenia równowagi prowadzą do wazokonstrykcji i progresji choroby. Mutacje w genie BMPR2 występują u około 6% pacjentów, co wskazuje na rolę czynników genetycznych w patogenezie. Przerost prawej komory jest mechanizmem adaptacyjnym, jednak z czasem może prowadzić do jej niewydolności, co pogarsza rokowanie.
analog prostacykliny, antagonista receptora endoteliny, czerwienica wtórna, dna moczanowa, dysfunkcja śródbłonka, endotelina-1, flebotomia, hiperurykemia, hipoksemia, inhibitor fosfodiesterazy 5, krwinka czerwona, krwioplucie, martwicze zapalenie tętnic, mutacja missense, nadciśnienie płucne, nadciśnienie płucne tętnicze, niedobór żelaza, opór naczyniowy płuc, proliferacja mięśni gładkich, prostacyklina, przebudowa naczyń, przerost mięśnia sercowego, przerost prawej komory, przeszczep serca i płuc, przetrwały przewód tętniczy, sinica centralna, tlenek azotu, tromboksan A2, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wazokonstrykcja, wrodzona wada serca, zakrzepica, zespół Eisenmengera, zespół nadlepkości - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Diagnostyka i diagnoza
Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki, indolentny nowotwór limfoproliferacyjny charakteryzujący się obecnością monoklonalnego białka IgM w surowicy oraz naciekiem limfoplazmocytowym w szpiku kostnym (≥10%). Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie: morfologii krwi (często niedokrwistość, małopłytkowość), elektroforezie białek z immunofiksacją, ilościowym oznaczeniu IgM (podwyższone stężenia), badaniu lepkości osocza, stężeniu β2-mikroglobuliny oraz biopsji szpiku kostnego z immunofenotypowaniem (typowy fenotyp: IgM+, CD19+, CD20+, CD22+dim, CD25+, CD27+, brak CD5, CD10, CD23). Kluczowym markerem molekularnym jest mutacja MYD88 L265P, obecna u 90-97% pacjentów, która wspomaga różnicowanie WM od innych limfoproliferacji. Dodatkowo badania mutacji CXCR4 (30-40% pacjentów) i TP53 dostarczają informacji prognostycznych i terapeutycznych. Badania obrazowe (CT, PET-CT, USG) służą ocenie zaawansowania i wykluczeniu transformacji histologicznej.
amyloidoza, beta2-mikroglobulina, białko monoklonalne IgM, biopsja szpiku kostnego, chłoniak strefy brzeżnej, chłoniak Waldenströma, choroba limfoproliferacyjna, dehydrogenaza mleczanowa, elektroforeza białek surowicy, gammapatia monoklonalna, ibrutynib, immunofiksacja, inhibitor BTK, komórki limfoplazmocytowe, krioglobulina, małopłytkowość, Międzynarodowy System Prognostyczny, morfologia krwi obwodowej, mutacja CXCR4, mutacja MYD88, mutacja TP53, naciek limfoplazmocytowy, niedokrwistość, pozytonowa tomografia emisyjna, przewlekła białaczka limfocytowa, szpik kostny, tlący się chłoniak Waldenströma, tomografia komputerowa, transformacja histologiczna, wolne łańcuchy lekkie, zespół Binga-Neela, zespół nadlepkości - Leksykon chorób i schorzeń
Chłoniak waldenströma – Objawy
Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki, indolentny chłoniak limfoplazmocytowy charakteryzujący się obecnością monoklonalnej immunoglobuliny M (IgM) w surowicy oraz naciekiem limfoplazmocytarnym w szpiku kostnym. Około 25% pacjentów jest bezobjawowych w momencie diagnozy (SWM), a choroba może pozostawać utajona przez wiele lat. Objawy kliniczne obejmują objawy B (gorączka, nocne poty, utrata masy ciała), niedokrwistość, neutropenię, małopłytkowość, zespół nadlepkości krwi (przy stężeniu IgM >40 g/L) manifestujący się bólami głowy, zaburzeniami widzenia i krwawieniami, neuropatię obwodową, limfadenopatię, splenomegalię, hepatomegalię oraz objawy krioglobulinemii i amyloidozy. Wczesna progresja choroby (POD24) wiąże się z gorszym rokowaniem (mediana przeżycia 40 miesięcy vs. 156 miesięcy bez POD24). Transformacja do agresywnego chłoniaka (DLBCL) występuje u 4-6% pacjentów.
amyloidoza, ból neuropatyczny, chłoniak limfoplazmocytowy, chłoniak rozlany z dużych komórek B, chłoniak Waldenströma, choroba zimnych aglutynin, gammapatia monoklonalna, hepatomegalia, immunoglobulina M, inhibitor kinazy tyrozynowej Brutona, krioglobulinemia, limfadenopatia, makroglobulinemia Waldenströma, małopłytkowość, naciek limfoplazmocytarny, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, objaw Raynauda, plazmafereza, przeszczep komórek macierzystych, splenomegalia, szpik kostny, tlący się chłoniak Waldenströma, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego, zespół Binga-Neela, zespół nadlepkości, zespół nadlepkości krwi, zespół von Willebranda nabyty - Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Patofizjologia i mechanizm
Krioglobulinemia to schorzenie charakteryzujące się obecnością krioglobulin – nieprawidłowych białek (monoklonalnych lub poliklonalnych immunoglobulin IgM, IgG, IgA oraz wolnych łańcuchów lekkich i składników dopełniacza, zwłaszcza C4), które wytrącają się w niskich temperaturach i rozpuszczają w 37°C. Patogeneza obejmuje tworzenie kompleksów immunologicznych, aktywację układu dopełniacza i uszkodzenie naczyń, prowadząc do zapalenia naczyń i okluzji małych i średnich naczyń krwionośnych. W krioglobulinemii mieszanej (typ II i III) kluczową rolę odgrywa czynnik reumatoidalny (RF) – monoklonalne IgM wiążą się z poliklonalnymi IgG, aktywując dopełniacz i powodując powstawanie precypitatów. Częstość występowania krioglobulinemii jest szczególnie wysoka u pacjentów z zakażeniem HCV (54%), a także w zakażeniach HBV i HIV oraz w chorobach autoimmunologicznych (np. zespół Sjögrena, SLE, RZS). Krioglobulinemia typu I jest związana z nowotworami układu krwiotwórczego, takimi jak szpiczak mnogi czy makroglobulinemia Waldenströma, gdzie monoklonalne limfocyty B produkują krioglobuliny prowadzące do nadlepkości i uszkodzenia naczyń.
białko Fas, chłoniak nieziarniczy, czynnik aktywujący limfocyty B, czynnik reumatoidalny, immunoglobulina IgM, kłębuszkowe zapalenie nerek, komórka śródbłonka, kompleks immunologiczny, krioglobulina, krioglobulinemia, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, limfocyt B, makroglobulinemia Waldenströma, mieszana krioglobulinemia, neuropatia obwodowa, okluzja naczyń, przewlekła białaczka limfocytowa, reumatoidalne zapalenie stawów, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, układ chłonny, układ dopełniacza, uszkodzenie naczyniowe, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń krioglobulinemiczne, zespół nadlepkości, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Patofizjologia i mechanizm
Erytrocytoza to hematologiczne zaburzenie charakteryzujące się podwyższoną masą erytrocytów, manifestujące się wzrostem stężenia hemoglobiny i/lub hematokrytu powyżej norm referencyjnych, z uwzględnieniem wieku, płci i wysokości nad poziomem morza. Wyróżnia się erytrocytozę względną (spowodowaną zmniejszeniem objętości osocza) oraz bezwzględną, dzieloną na pierwotną i wtórną. Pierwotna erytrocytoza, jak w czerwienicy prawdziwej (PV), jest wynikiem mutacji JAK2V617F (>95% przypadków), prowadzącej do konstytutywnej aktywacji szlaku JAK-STAT i niezależnej od erytropoetyny proliferacji erytrocytów. Wtórna erytrocytoza jest reakcją na podwyższone stężenie erytropoetyny (EPO), najczęściej w wyniku hipoksji tkankowej (np. POChP, przebywanie na dużych wysokościach, wady serca) lub nieprawidłowej produkcji EPO (nowotwory, stosowanie androgenów). Rodzinna erytrocytoza wtórna wiąże się z mutacjami w genach szlaku HIF-EPO (VHL, EGLN1, EPAS1) lub genach hemoglobiny, które zwiększają stabilność HIF i produkcję EPO.
białaczka, czerwienica prawdziwa, czynnik indukowany hipoksją, erytrocytoza idiopatyczna, erytrocytoza względna, erytropoeza, hematokryt, hipoksja tkankowa, hydroksylaza prolilowa, karboksyhemoglobina, mutacja JAK2, mutacja JAK2V617F, mutacja VHL, nowotwór mieloproliferacyjny, przewlekła choroba płuc, receptor erytropoetyny, stężenie hemoglobiny, świąd wodny, szlak JAK-STAT, szlak sygnałowy, zaburzenie szpiku kostnego, zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego, zespół nadlepkości, zwłóknienie szpiku