choroba trofoblastyczna
Choroba trofoblastyczna (gestational trophoblastic disease, GTD) to grupa rzadkich nowotworów wywodzących się z tkanki łożyska. Obejmuje zarówno łagodne formy, takie jak zaśniad groniasty całkowity i częściowy, jak i złośliwe postacie – zaśniad inwazyjny, guz miejsca łożyskowego oraz nabłoniak kosmówkowy (choriocarcinoma).
Główne objawy choroby trofoblastycznej to krwawienie z dróg rodnych, nieprawidłowo duża macica w stosunku do wieku ciążowego oraz podwyższony poziom gonadotropiny kosmówkowej (β-hCG). W diagnostyce kluczową rolę odgrywa badanie USG, które może wykazać charakterystyczny obraz „płatków śniegu” lub „plastra miodu”, potwierdzenie histopatologiczne oraz monitoring poziomu β-hCG.
Leczenie zależy od postaci choroby – w przypadku form łagodnych zwykle wystarcza łyżeczkowanie macicy z regularną kontrolą poziomu β-hCG. Formy złośliwe wymagają chemioterapii, czasem w połączeniu z zabiegiem chirurgicznym. Choroba trofoblastyczna jest obecnie jednym z najlepiej rokujących nowotworów złośliwych dzięki wysokiej wrażliwości na chemioterapię oraz czułemu markerowi, jakim jest β-hCG.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ciąża poroniona – Leczenie
Ciąża poroniona (molar pregnancy) to patologiczny rozwój tkanki łożyskowej zamiast prawidłowego zarodka, wymagający natychmiastowego leczenia ze względu na ryzyko powikłań, w tym neoplazji trofoblastycznej ciążowej (GTN). Podstawową metodą terapii jest łyżeczkowanie z próżniowym odsysaniem (DC), wykonywane w znieczuleniu ogólnym, z histopatologicznym potwierdzeniem diagnozy. Histerektomia jest zarezerwowana dla pacjentek nieplanujących dalszych ciąż i zmniejsza ryzyko przetrwałej choroby trofoblastycznej o około 80%. W wybranych przypadkach stosuje się farmakologiczne wywołanie skurczów macicy, jednak wiąże się to z wyższym ryzykiem powikłań. Profilaktyka immunizacji Rh u pacjentek Rh-ujemnych obejmuje podanie immunoglobuliny anty-D. Po zabiegu konieczne jest ścisłe monitorowanie poziomu hCG – cotygodniowo do normalizacji, a następnie comiesięcznie przez 3 miesiące po ciąży całkowitej i 1 miesiąc po częściowej; w przypadku ciąży całkowitej monitorowanie trwa minimum 6 miesięcy.
antykoncepcja, badanie histopatologiczne, badanie ultrasonograficzne, chemioterapia, choriocarcinoma, choroba trofoblastyczna, ciąża poroniona, gonadotropina kosmówkowa, histerektomia, immunoglobulina anty-D, łyżeczkowanie, metotreksat, neoplazja trofoblastyczna ciążowa, nowotwór wtórny, przetrwała choroba trofoblastyczna, radioterapia, skurcze macicy, tkanka łożyskowa, wsparcie psychologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Poranne mdłości – Diagnostyka i diagnoza
Poranne mdłości w ciąży (NVP) dotyczą 70-80% kobiet i manifestują się głównie w pierwszym trymestrze, zwykle między 4. a 16. tygodniem ciąży, choć mogą występować o dowolnej porze dnia. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, ocenie nasilenia objawów (np. za pomocą skali PUQE, gdzie wynik >13 wskazuje na ciężkie objawy) oraz wykluczeniu innych przyczyn nudności i wymiotów. Kluczowe jest rozróżnienie NVP od nadmiernych wymiotów ciężarnych (HG), które dotyczą 0,3-3,6% pacjentek i charakteryzują się odwodnieniem (potwierdzonym ketonurią), utratą masy ciała >5% sprzed ciąży, niemożnością przyjmowania pokarmów i płynów oraz znacznym ograniczeniem aktywności. W przypadku HG konieczne jest rozszerzone badanie laboratoryjne obejmujące morfologię, elektrolity, parametry nerkowe, próby wątrobowe oraz ocenę hormonów tarczycy, a także badania obrazowe (USG położnicze, jamy brzusznej, ewentualnie TK lub MRI).
badanie moczu, choroba trofoblastyczna, ciąża mnoga, ciąża zaśniadowa, diagnostyka różnicowa, elektrolity w surowicy, enzymy wątrobowe, hemokoncentracja, hormon GDF15, hormony tarczycy, infekcja układu moczowego, ketonuria, ketoza, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, niedrożność jelit, nudności i wymioty ciążowe, parametry nerkowe, pierwszy trymestr, poranne mdłości, próby wątrobowe, rezonans magnetyczny, skala PUQE, tomografia komputerowa, USG jamy brzusznej, USG położnicze, utrata masy ciała, wywiad kliniczny, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon substancji czynnych
Lewonorgestrel – Przeciwwskazania stosowania
Lewonorgestrel, syntetyczny progestagen, jest szeroko stosowany w antykoncepcji hormonalnej, w tym w preparatach doustnych, systemach domacicznych (IUS) oraz antykoncepcji awaryjnej (np. Escapelle 1500 µg). Przeciwwskazania do jego stosowania różnią się w zależności od formy farmaceutycznej i obejmują przede wszystkim nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. W przypadku systemów domacicznych (Jaydess, Kyleena, Mirena, Levosert) przeciwwskazania są bardziej rozbudowane i dotyczą m.in. ciąży, stanów zapalnych narządów miednicy mniejszej, nowotworów hormonozależnych, nieprawidłowych krwawień z macicy, anatomicznych nieprawidłowości macicy oraz chorób wątroby. Dla preparatów doustnych złożonych (lewonorgestrel + etynyloestradiol) kluczowe są przeciwwskazania związane z ryzykiem zakrzepowo-zatorowym, w tym aktywna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, predyspozycje genetyczne (np. czynnik V Leiden), choroby tętnicze, migrena z aurą oraz ciężkie choroby wątroby.
antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja hormonalna, choroba trofoblastyczna, choroba zakrzepowo-zatorowa, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, doustna tabletka antykoncepcyjna, dyslipoproteinemia, dziurawiec zwyczajny, hiperhomocysteinemia, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, lewonorgestrel, migrena z ogniskowymi objawami, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór antytrombiny III, nieprawidłowe krwawienie z macicy, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy krwi, oporność na aktywowane białko C, progestagen syntetyczny, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, system terapeutyczny domaciczny, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, transdermalny system terapeutyczny, włókniakomięśniak, zakrzepica żył głębokich, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metotreksat Accord 100 mg/ml
Metotreksat Accord w stężeniu 100 mg/ml jest lekiem cytotoksycznym stosowanym w leczeniu różnych nowotworów, w tym ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), chłoniaków nieziarniczych (NHL), kostniakomięsaka, zaawansowanego raka piersi, raka głowy i szyi, zaawansowanego raka pęcherza moczowego oraz chorób trofoblastycznych, takich jak kosmówczak. Lek jest podawany w ramach schematów wielolekowych, często w wysokich dawkach, szczególnie w terapii konsolidacyjnej i podtrzymującej ALL oraz w profilaktyce zajęcia ośrodkowego układu nerwowego w NHL. Preparat dostępny jest w fiolkach o pojemnościach 5 ml (500 mg), 10 ml (1000 mg) i 50 ml (5000 mg), w postaci żółtego roztworu o pH 7,0-9,0. Ze względu na metabolizm i wydalanie leku, przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena funkcji wątroby i nerek oraz stanu ogólnego pacjenta według skali sprawności (np. ECOG, Karnofsky).
badanie histopatologiczne, chemioterapia paliatywna, chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak nieziarniczy, choroba przerzutowa, choroba trofoblastyczna, kosmówczak, kostniakomięsak, leczenie adjuwantowe, leczenie indukcyjne, leczenie konsolidacyjne, leczenie podtrzymujące, leczenie wielolekowe, lek cytotoksyczny, metotreksat, ostra białaczka limfoblastyczna, radioterapia, rak głowy i szyi, rak pęcherza moczowego, rak piersi, skala sprawności, terapia paliatywna, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon substancji czynnych
Metotreksat – Wskazania do stosowania
Metotreksat jest lekiem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, szczególnie w reumatologii, dermatologii oraz onkologii. W reumatologii stosowany jest głównie w leczeniu aktywnego reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (MIZS) oraz łuszczycowego zapalenia stawów, z preparatami takimi jak Ebetrexat, Methofill i Trexan Neo. W dermatologii metotreksat jest wskazany w ciężkich, opornych na leczenie postaciach łuszczycy, w tym łuszczycy plackowatej, gdzie stosuje się preparaty Methofill, Methotreksat-Ebewe i Trexan Neo. W onkologii metotreksat znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych białaczek limfoblastycznych (ALL) u pacjentów od 3 roku życia, chłoniaków nieziarniczych, mięsaków kości, nowotworów głowy i szyi, raka piersi, nowotworów układu rozrodczego, drobnokomórkowego raka płuc, chorób trofoblastycznych oraz zaawansowanego raka pęcherza moczowego. Preparaty dostępne są w formie tabletek (2,5 mg, 5 mg, 10 mg), roztworów do wstrzykiwań (10 mg/ml, 20 mg/ml) oraz koncentratów do infuzji (100 mg/ml), co pozwala na dostosowanie terapii do wskazań klinicznych i stanu pacjenta.
chemioterapia, chłoniak nieziarniczy, choroba trofoblastyczna, drobnokomórkowy rak płuc, fotochemioterapia, fototerapia, funkcja nerek, funkcja wątroby, kostniakomięsak, leczenie podtrzymujące, łuszczyca plackowata, łuszczyca pospolita, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, mięsak kości, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, nabłoniak kosmówkowy złośliwy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór głowy i szyi, ostra białaczka limfoblastyczna, parametr hematologiczny, rak jądra, rak jajnika, rak pęcherza moczowego, rak piersi, retinoid, reumatoidalne zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Ciąża poroniona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w przypadku ciąży poronionej (molar pregnancy) jest generalnie bardzo dobre, z wysokim wskaźnikiem wyleczenia sięgającym 100% po odpowiednim leczeniu i ewakuacji zmiany. Istotne jest rozróżnienie między całkowitą (CHM) a częściową ciążą poronioną (PHM), gdyż ryzyko rozwoju nowotworu trofoblastycznego (GTN) wynosi odpowiednio około 15-20% i 0,5-1%. Ryzyko rozwoju raka kosmówki po CHM to 23%, a po PHM 1%. Przetrwała choroba trofoblastyczna pojawia się u 0,1-4% kobiet po PHM, najczęściej w ciągu 6-12 miesięcy od ewakuacji. Profilaktyczna chemioterapia (metotreksat, aktynomycyna D, cyklofosfamid) może zmniejszyć ryzyko przetrwałej choroby z 50% do 15%. W przypadku rozwoju GTN, wskaźnik wyleczenia wynosi około 98%, z najlepszymi wynikami w przypadku braku rozprzestrzenienia się tkanki (praktycznie 100%) i niższymi w przypadku wysokiego ryzyka według klasyfikacji FIGO (60-80%).
aktynomycyna D, badanie ultrasonograficzne, całkowita ciąża poroniona, całkowita ciąża zaśniadowa, chemioterapia skojarzona, chemoprofilaktyka, choroba przerzutowa, choroba trofoblastyczna, ciąża poroniona, ciąża zaśniadowa, cyklofosfamid, częściowa ciąża poroniona, częściowa ciąża zaśniadowa, gonadotropina kosmówkowa, histerektomia, klasyfikacja FIGO, metotreksat, nadczynność tarczycy, nowotwór trofoblastyczny, nowotwór trofoblastyczny ciążowy, proliferacja trofoblastu, przetrwała choroba trofoblastyczna, rak kosmówki, rzucawka, torbiel ciałka żółtego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Levosert 52 mg (20 mcg/24 h)
System terapeutyczny domaciczny Levosert zawiera 52 mg lewonorgestrelu z początkowym uwalnianiem około 20 µg/dobę i jest przeciwwskazany u pacjentek z potwierdzoną lub podejrzewaną ciążą, poporodowym zapaleniem błony śluzowej macicy, infekcjami macicy w ciągu ostatnich 3 miesięcy oraz aktywnymi lub nawracającymi stanami zapalnymi narządów miednicy. Przeciwwskazania obejmują także wrodzone i nabyte nieprawidłowości anatomiczne macicy (np. macica jednorożna, dwurożna, przegrodzona, włókniakomięśniaki zniekształcające jamę macicy), niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych, dysplazję nabłonka szyjki macicy, nowotwory złośliwe narządu rodnego i hormonozależne (np. rak piersi), choroby wątroby (w tym niewyrównaną marskość) oraz nadwrażliwość na lewonorgestrel lub substancje pomocnicze. Ze względu na metabolizm lewonorgestrelu w wątrobie, zaburzenia funkcji tego narządu zwiększają ryzyko działań niepożądanych.
białaczka, choroba trofoblastyczna, dysplazja szyjki macicy, hCG, immunosupresja, infekcja dróg rodnych, infekcyjne zapalenie wsierdzia, krwawienie z macicy, lewonorgestrel, macica dwurożna, macica jednorożna, macica przegrodzona, marskość wątroby, nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwór hormonozależny, nowotwór krwi, nowotwór wątroby, perforacja macicy, posocznica, rak piersi, rak szyjki macicy, rak trzonu macicy, reakcja anafilaktyczna, ropień, system domaciczny, wirusowe zapalenie wątroby, włókniakomięśniak, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie narządów miednicy, zapalenie szyjki macicy