układ oskrzelowo-płucny

Układ oskrzelowo-płucny stanowi kluczowy element układu oddechowego, odpowiedzialny za wymianę gazową między organizmem a środowiskiem zewnętrznym. Strukturalnie składa się z oskrzeli (głównych, płatowych, segmentowych i subsegmentowych), oskrzelików (oddechowych i końcowych) oraz pęcherzyków płucnych, gdzie zachodzi właściwa dyfuzja tlenu i dwutlenku węgla.

Anatomicznie układ oskrzelowo-płucny rozpoczyna się od tchawicy, która dzieli się na oskrzela główne prawe i lewe. Prawe oskrzele główne jest krótsze, szersze i bardziej pionowe niż lewe, co tłumaczy częstsze aspiracje ciał obcych do płuca prawego. Oskrzela główne dzielą się następnie na oskrzela płatowe, a te na segmentowe, tworząc tzw. drzewo oskrzelowe.

Funkcjonalnie układ oskrzelowo-płucny nie tylko zapewnia wymianę gazową, ale również pełni funkcje oczyszczania wdychanego powietrza, regulacji pH organizmu, uczestniczy w metabolizmie niektórych substancji oraz stanowi barierę immunologiczną. Zaburzenia tego układu mogą prowadzić do różnorodnych schorzeń, takich jak astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zapalenie płuc czy nowotwory płuc.

Diagnostyka układu oskrzelowo-płucnego obejmuje badania obrazowe (RTG klatki piersiowej, tomografię komputerową), badania czynnościowe (spirometrię, pletyzmografię), bronchoskopię oraz badania laboratoryjne. W leczeniu schorzeń tego układu stosuje się metody farmakologiczne, fizjoterapię oddechową, a w niektórych przypadkach interwencje chirurgiczne.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Ipratropium – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Bromek ipratropium wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony szerokim zakresem badań przedklinicznych obejmujących różne drogi podania (wziewną, doustną, dożylną) i gatunki zwierząt. Wartości LD50 po podaniu doustnym wynosiły 1585 mg/kg u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, natomiast po podaniu dożylnym były znacznie niższe: 13,6 mg/kg u myszy, 15,8 mg/kg u szczurów i około 18,2 mg/kg u psów. W badaniach toksyczności wielokrotnej dawki NOAEL dla szczurów wynosił 0,38 mg/kg/dobę (wziewnie), dla psów 0,18 mg/kg/dobę, a dla małp Rhesus 0,8 mg/kg/dobę. Objawy toksyczności obejmowały typowe efekty antycholinergiczne, takie jak rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, tachykardię i drżenia. Nie stwierdzono histopatologicznych zmian w układzie oddechowym ani innych narządach, a profil toksyczności preparatów z różnymi formułami (w tym z propelentem HFA) był porównywalny. Badania immunogenności i genotoksyczności nie wykazały potencjału alergizującego ani mutagennego, a długotrwałe badania na myszach i szczurach nie potwierdziły działania rakotwórczego.
Ocena wpływu bromku ipratropium na rozród i rozwój wykazała toksyczność przy wysokich dawkach doustnych (do 1000 mg/kg/dobę u szczurów i 125 mg/kg/dobę u królików), obejmującą toksyczność matczyną i embriotoksyczność (zmniejszenie masy płodu), jednak bez obserwacji wad rozwojowych. Dawkowanie wziewne do 1,5 mg/kg/dobę u szczurów i 1,8 mg/kg/dobę u królików nie wykazało negatywnego wpływu na rozmnażanie. Badania toksyczności skojarzeń bromku ipratropium z bromowodorkiem fenoterolu (w proporcji 1:2,5) oraz z salbutamolem potwierdziły brak synergizmu toksycznego i wykazały jedynie niewielkie działania niepożądane przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi. W badaniach dożylnego podania u psów odnotowano pojedyncze zmiany w mięśniu sercowym przy najwyższych dawkach. Ogólnie, dane przedkliniczne potwierdzają bezpieczeństwo stosowania bromku ipratropium zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej.
aerozol do nosa, bromek ipratropium, bromowodorek fenoterolu, dawka śmiertelna, duszność, działanie antycholinergiczne, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, ksylometazolina, lek antycholinergiczny, potencjał alergizujący, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, salbutamol, suchość błony śluzowej, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotnej dawki, toksyczny wpływ na reprodukcję, układ oskrzelowo-płucny
Leksykon substancji czynnych
Ipratropiowy bromek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Bezpieczeństwo stosowania ipratropiowego bromku zostało potwierdzone w licznych badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, obejmujących różne drogi podania: wziewną, doustną i dożylną. W badaniach toksyczności ostrej dawki śmiertelne (LD50) po podaniu doustnym wynosiły 1585 mg/kg m.c. u myszy, 1925 mg/kg u szczurów oraz 1920 mg/kg u królików, natomiast po podaniu dożylnym były znacznie niższe: 13,6 mg/kg u myszy, 15,8 mg/kg u szczurów i około 18,2 mg/kg u psów. Po podaniu wziewnym minimalna dawka śmiertelna u samców świnek morskich wynosiła 199 mg/kg m.c., a u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy najwyższych technicznie możliwych dawkach (0,05 mg/kg m.c. przez 4 godziny lub 160 rozpyleń po 0,02 mg). Obserwowano typowe objawy antycholinergiczne, takie jak rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, tachykardia, drżenia i skurcze mięśniowe.
bromek ipratropiowy, duszność, działanie antycholinergiczne, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, LD50, NOAEL, płodność, podanie donosowe, podanie doustne, podanie wziewne, poziom dawkowania, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, skurcz mięśniowy, suchość błony śluzowej, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność zarodka, układ oskrzelowo-płucny
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atrodil 20 mcg/dawkę inh.

Bromek ipratropiowy, substancja czynna leku Atrodil, został poddany szerokim badaniom bezpieczeństwa przedklinicznego na różnych gatunkach zwierząt, obejmującym toksyczność ostrą, wielokrotną, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na rozrodczość. Toksyczność ostra po podaniu wziewnym wykazała minimalną dawkę śmiertelną u samców świnek morskich na poziomie 199 mg/kg m.c., natomiast u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy maksymalnych dawkach (0,05 mg/kg m.c. przez 4 godziny lub 160 rozpyleń po 0,02 mg/rozpylenie). Po podaniu doustnym LD50 wynosiło 1585 mg/kg m.c. u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, a po dożylnym 13,6 mg/kg u myszy, 15,8 mg/kg u szczurów i około 18,2 mg/kg u psów. Objawy toksyczności ostrej odpowiadały profilowi przeciwcholinergicznemu i obejmowały m.in. rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia i tachykardię.
aerozol inhalacyjny, bromek ipratropiowy, dawka śmiertelna, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie przeciwcholinergiczne, działanie rakotwórcze, LD50, NOAEL, podanie wziewne, poziom dawkowania, reakcja anafilaktyczna, substancja przeciwcholinergiczna, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowa, tolerancja miejscowa, układ oskrzelowo-płucny, wada rozwojowa, wpływ na rozrodczość
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levofree 60 mg

Lewodropropizyna, substancja czynna leku Levofree w dawce 60 mg, należy do grupy innych leków przeciwkaszlowych (kod ATC: R05DB27). Jej działanie przeciwkaszlowe jest głównie obwodowe i wynika z hamowania włókien C w obrębie drzewa tchawiczo-oskrzelowego. Lewodropropizyna wykazuje również właściwości przeciwalergiczne i przeciwskurczowe, co potwierdzają badania in vitro wskazujące na zahamowanie uwalniania neuropeptydów oraz skuteczne hamowanie skurczu oskrzeli indukowanego przez mediatory prozapalne, takie jak histamina, serotonina i bradykinina.
bradykinina, drzewo tchawiczo-oskrzelowe, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie przeciwskurczowe, histamina, lek przeciwkaszlowy, lewodropropizyna, mediatory prozapalne, neuropeptydy, serotonina, skurcz oskrzeli, tabletka powlekana, układ oskrzelowo-płucny, włókna C
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atrovent 0,25 mg/ml

Bromek ipratropiowy wykazuje szeroki profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, z zastosowaniem dróg podania wziewnej, doustnej i dożylnej. Wartości LD50 po podaniu wziewnym u samców świnek morskich wynosiły 199 mg/kg, natomiast u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy dawkach do 0,05 mg/kg (4-godzinna ekspozycja) lub 160 rozpyleniach po 0,02 mg/rozpylenie. Doustne LD50 wynosiły 1585 mg/kg u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, a dożylne odpowiednio 13,6 mg/kg, 15,8 mg/kg i około 18,2 mg/kg u psów. Objawy toksyczności ostrej obejmowały rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia, skurcze i tachykardię, zgodne z działaniem antagonistycznym wobec receptorów muskarynowych. W badaniach przewlekłych NOAEL dla podania wziewnego wynosiły 0,38 mg/kg/dobę u szczurów, 0,18 mg/kg/dobę u psów oraz 0,8 mg/kg/dobę u małp Rhesus, bez histopatologicznych zmian w układzie oddechowym i innych narządach. Badania donosowe u psów potwierdziły brak toksyczności przy dawkach >0,20 mg/kg/dobę, a profil toksykologiczny był podobny dla preparatów z HFA i CFC.
aerozol inhalacyjny, bromek ipratropiowy, dawka śmiertelna, duszność, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, LD50, NOAEL, podanie donosowe, potencjał genotoksyczny, poziom bez obserwowanego działania niepożądanego, poziom dawkowania, proszek do inhalacji, reakcja anafilaktyczna, receptor muskarynowy, rozszerzenie źrenic, roztwór do nebulizacji, ryzyko onkogenne, suchość błony śluzowej jamy ustnej, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test cytogenetyczny, test mikrojądrowy, toksyczność dla zarodka, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, układ oskrzelowo-płucny
Leksykon substancji czynnych
Bromek ipratropiowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Bromek ipratropiowy wykazuje niski profil toksyczności ostrej i przewlekłej w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, z zastosowaniem podania wziewnego, doustnego i dożylnego. LD50 po podaniu doustnym wynosiła 1585 mg/kg u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, natomiast po podaniu dożylnym odpowiednio 13,6 mg/kg, 15,8 mg/kg i około 18,2 mg/kg. Po podaniu wziewnym minimalna dawka śmiertelna u świnek morskich wynosiła 199 mg/kg, a u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy najwyższych dawkach. Objawy toksyczności obejmowały rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia, skurcze i tachykardię. W badaniach przewlekłych ustalono NOAEL na poziomie 0,38 mg/kg/dobę u szczurów, 0,18 mg/kg/dobę u psów i 0,8 mg/kg/dobę u małp Rhesus przy podaniu wziewnym do 6 miesięcy, bez istotnych zmian histopatologicznych w układzie oddechowym i innych narządach. Badania immunogenności, genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały działania niepożądanego, a badania reprodukcyjne potwierdziły brak teratogenności bromku ipratropiowego nawet przy dawkach wziewnych do 1,8 mg/kg/dobę u królików i 1,5 mg/kg/dobę u szczurów.
aerozol inhalacyjny, beta-agonista, bromek ipratropiowy, bromowodorek fenoterolu, CFC, duszność, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, immunogenność, LD50, minimalna dawka śmiertelna, mydriaza, NOAEL, potencjał genotoksyczny, reakcja anafilaktyczna, reprodukcja i rozwój płodu, salbutamol, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność zarodkowa, tolerancja miejscowa, układ oskrzelowo-płucny, wada rozwojowa, zmiany histopatologiczne
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atrovent N 20 mcg/dawkę inh.

Bromek ipratropiowy przeszedł szerokie badania toksykologiczne przedkliniczne obejmujące różne drogi podania (wziewną, doustną, dożylną) i gatunki zwierząt laboratoryjnych. W badaniach ostrej toksyczności po podaniu wziewnym LD50 u samców świnek morskich wynosiła 199 mg/kg, natomiast u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy dawkach do 0,05 mg/kg przez 4 godziny lub 160 rozpyleniach (każde 0,02 mg). Po podaniu doustnym LD50 wynosiły: myszy 1585 mg/kg, szczury 1925 mg/kg, króliki 1920 mg/kg, a po dożylnym: myszy 13,6 mg/kg, szczury 15,8 mg/kg, psy około 18,2 mg/kg. Objawy toksyczności ostrej obejmowały mydriazę, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia, skurcze i tachykardię, typowe dla działania przeciwcholinergicznego. W badaniach wielokrotnego podawania wziewnego NOAEL wynosiły odpowiednio 0,38 mg/kg/dobę u szczurów, 0,18 mg/kg/dobę u psów oraz 0,8 mg/kg/dobę u małp Rhesus, bez istotnych zmian histopatologicznych w układzie oddechowym i innych narządach, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa przy długotrwałym stosowaniu.
aerozol inhalacyjny, bromek ipratropiowy, CFC, drżenie, duszność, działanie genotoksyczne, działanie przeciwcholinergiczne, HFA-134a, LD50, lek przeciwcholinergiczny, mydriaza, NOAEL, potencjał guzotwórczy, potencjał rakotwórczy, proszek do inhalacji, skurcz, suchość błony śluzowej, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność zarodkowa, układ oskrzelowo-płucny, zmiana histopatologiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levofree 6 mg/ml

Lewodropropizyna, substancja czynna leku Levofree w stężeniu 6 mg/ml, jest przeciwkaszlowym środkiem o obwodowym mechanizmie działania, klasyfikowanym w grupie ATC jako R05DB27. Lek działa bezpośrednio na drzewo tchawiczo-oskrzelowe, hamując skurcze oskrzeli indukowane przez kluczowe mediatory biochemiczne, takie jak histamina, serotonina oraz bradykinina. Dzięki temu mechanizmowi lewodropropizyna skutecznie redukuje odruch kaszlowy poprzez blokadę dróg doprowadzających, które pośredniczą w generowaniu tego odruchu, bez wpływu na ośrodkowy układ nerwowy.
bradykinina, depresja ośrodka oddechowego, drzewo tchawiczo-oskrzelowe, działanie przeciwkaszlowe, histamina, lek przeciwkaszlowy, lek wykrztuśny, leki przeciwkaszlowe, lewodropropizyna, mediator biochemiczny, neuroprzekaźnik, odruch kaszlowy, ośrodkowy układ nerwowy, peptyd prozapalny, reakcja alergiczna, sedacja, serotonina, skurcz mięśni gładkich, skurcz oskrzeli, układ oskrzelowo-płucny