zespół rzekomej eksfoliacji

Zespół rzekomej eksfoliacji (PEX, Pseudoexfoliation Syndrome) to zaburzenie związane z wiekiem, charakteryzujące się odkładaniem białkowych włókien przypominających błonę podstawną w narządach przedniego odcinka oka, głównie na przedniej torebce soczewki, brzegu źrenicznym tęczówki oraz beleczkowaniu kąta przesączania.

Patogeneza PEX nie jest w pełni wyjaśniona, jednak uważa się, że kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa produkcja i metabolizm składników macierzy pozakomórkowej. Genetycznie związany jest z polimorfizmami genu LOXL1. Zespół ten występuje częściej u osób starszych, zwłaszcza po 60. roku życia, z wyższą częstością w populacjach skandynawskich.

Klinicznie PEX manifestuje się charakterystycznym białawym materiałem na przedniej powierzchni soczewki, często z centralnym przezroczystym obszarem tworzącym wzór „tarczy z pierścieniem”. Zespół ten stanowi istotny czynnik ryzyka rozwoju jaskry wtórnej (jaskra pseudoeksfoliacyjna), która charakteryzuje się wyższymi wartościami ciśnienia wewnątrzgałkowego i gorszą odpowiedzią na leczenie niż jaskra pierwotna otwartego kąta.

Ponadto, PEX zwiększa ryzyko powikłań operacji zaćmy, takich jak uszkodzenie obwódki rzęskowej, przemieszczenie soczewki i krwawienia śródoperacyjne, ze względu na osłabienie więzadeł rzęskowych oraz zwiększoną kruchość torebki soczewki. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu w lampie szczelinowej, a leczenie skupia się na kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego i zapobieganiu rozwojowi jaskry.