neuropeptydy
Neuropeptydy to endogenne związki peptydowe, które działają jako przekaźniki sygnałów w układzie nerwowym. Stanowią one liczną i zróżnicowaną grupę biologicznie aktywnych cząsteczek, które mogą pełnić funkcję neuroprzekaźników, neuromodulatorów lub neurohormonów.
Synteza neuropeptydów zachodzi głównie w ciałach komórek nerwowych, skąd są transportowane do zakończeń nerwowych. W przeciwieństwie do klasycznych neuroprzekaźników, takich jak acetylocholina czy dopamina, neuropeptydy są kodowane przez geny i wytwarzane jako większe prekursory białkowe, które następnie podlegają obróbce potranslacyjnej.
Neuropeptydy pełnią kluczową rolę w regulacji wielu funkcji fizjologicznych, w tym odczuwania bólu, reakcji na stres, homeostazy energetycznej, zachowań związanych z odżywianiem, regulacji nastroju, pamięci i uczenia się. Do ważnych grup neuropeptydów należą endorfiny, enkefaliny, substancja P, wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP), neuropeptyd Y oraz oksytocyna i wazopresyna.
Zaburzenia w funkcjonowaniu układów neuropeptydowych wiązane są z wieloma schorzeniami neurologicznymi i psychiatrycznymi, takimi jak depresja, zaburzenia lękowe, uzależnienia, choroba Alzheimera czy zaburzenia odżywiania. Coraz lepsze poznanie mechanizmów działania neuropeptydów otwiera nowe możliwości terapeutyczne w leczeniu tych schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levopront 60 mg
Lewodropropizyna, substancja czynna leku Levopront, jest stereospecyficznym związkiem o obwodowym mechanizmie działania przeciwkaszlowego, hamującym aktywację włókien C w oskrzelach i tchawicy. W badaniach in vitro i na modelach zwierzęcych wykazano, że lewodropropizyna hamuje uwalnianie neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych, co przekłada się na skuteczne znoszenie kaszlu indukowanego bodźcami obwodowymi (np. kwasem cytrynowym, wodą amoniakalną). W porównaniu z kodeiną, lek wykazuje podobną lub wyższą skuteczność po podaniu w aerozolu, natomiast doustnie jest dwukrotnie mniej aktywny. Działanie leku nie obejmuje ośrodkowego układu nerwowego, co potwierdza brak aktywności po podaniu do komór mózgu oraz brak wpływu na receptory opioidowe i zespół abstynencyjny. W dawkach terapeutycznych nie obserwuje się wpływu na EEG ani funkcje psychomotoryczne u ludzi.
depresja oddechowa, drzewo oskrzelowe, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe obwodowe, hiperkapnia, kaszel i przeziębienie, kaszel indukowany, krztusiec, lek przeciwkaszlowy, lewodropropizyna, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, ośrodkowy układ nerwowy, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptory opioidowe, rozkurcz oskrzeli, skurcz oskrzeli, stymulacja elektryczna, stymulacja tchawicy, włókna C, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół abstynencyjny, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Solvetusan 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, substancja czynna leku Solvetusan (kod ATC: R05DB27), wykazuje obwodowy mechanizm działania przeciwkaszlowego, głównie poprzez hamowanie aktywności włókien C w oskrzelach i tchawicy oraz blokowanie uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych. Dodatkowo wykazuje działanie rozkurczające oskrzela, hamując skurcze indukowane histaminą, serotoniną i bradykininą, bez wpływu antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych dawka efektywna (ED50) dla działania rozkurczającego oskrzela jest zbliżona do dawki przeciwkaszlowej. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną lub wyższą skuteczność w kaszlu wywołanym bodźcami obwodowymi, natomiast jej aktywność w kaszlu centralnym jest około dziesięciokrotnie mniejsza. W badaniach klinicznych u zdrowych ochotników dawka 60 mg leku skutecznie zmniejszała natężenie kaszlu indukowanego kwasem cytrynowym przez co najmniej 6 godzin.
acetylocholina, bodźce czuciowe, bradykinina, depresja oddechowa, dropropizyna, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, kloperastyna, kodeina, krztusiec, leki działające ośrodkowo, lewodropropizyna, mechanizm działania przeciwkaszlowego, nalokson, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oksotremoryna, przewlekła niewydolność oddechowa, receptory opioidowe, serotonina, skurcz oskrzeli, stymulacja obwodowa, włókna C, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół abstynencyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Osobowość borderline – Patofizjologia i mechanizm
Osobowość borderline (BPD) to złożone zaburzenie psychiczne charakteryzujące się niestabilnością obrazu siebie, emocji i relacji interpersonalnych, którego patogeneza obejmuje interakcję czynników genetycznych (dziedziczność 40-60%) oraz środowiskowych, zwłaszcza traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa. Neurobiologiczne podstawy BPD obejmują dysfunkcje osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) z podwyższonym poziomem kortyzolu, zmiany w systemach neuroprzekaźnikowych (serotonina, dopamina, GABA, glutaminian) oraz genetyczne i epigenetyczne modyfikacje, m.in. w genie receptora oksytocyny (OXTR) i haplotypie TPH2. Badania neuroobrazowe wykazały zmniejszenie objętości istoty szarej w hipokampie, korze oczodołowo-czołowej, przedniej korze obręczy i ciele migdałowatym, a także dysfunkcje kory przedczołowej, co koreluje z impulsywnością, niestabilnością emocjonalną i zaburzeniami regulacji afektu. W BPD obserwuje się hiperaktywność ciała migdałowatego oraz upośledzenie kontroli „z góry na dół”, co prowadzi do dominacji reakcji emocjonalnych nad funkcjami poznawczymi.
ADHD, ciało migdałowate, czynnik uwalniający kortykotropinę, dopamina, dziedziczność zaburzeń osobowości, elektroencefalografia, endogenne opioidy, glutaminian, hipokamp, identyfikacja projekcyjna, kontrola poznawcza, kora oczodołowo-czołowa, kora przedczołowa, kortyzol, kwas gamma-aminomasłowy, mechanizm obronny, medytacja uważności, neuropeptyd Y, neuropeptydy, noradrenalina, oksytocyna, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osobowość borderline, proces zapalny, schizofrenia, serotonina, stres oksydacyjny, trauma dziecięca, układ limbiczny, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie osobowości, zaburzenie osobowości borderline, zaburzenie schizoafektywne, zaburzenie stresu pourazowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levofree 60 mg
Lewodropropizyna, substancja czynna leku Levofree w dawce 60 mg, należy do grupy innych leków przeciwkaszlowych (kod ATC: R05DB27). Jej działanie przeciwkaszlowe jest głównie obwodowe i wynika z hamowania włókien C w obrębie drzewa tchawiczo-oskrzelowego. Lewodropropizyna wykazuje również właściwości przeciwalergiczne i przeciwskurczowe, co potwierdzają badania in vitro wskazujące na zahamowanie uwalniania neuropeptydów oraz skuteczne hamowanie skurczu oskrzeli indukowanego przez mediatory prozapalne, takie jak histamina, serotonina i bradykinina.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Adrimax 30 mg/5 ml
Lewodropropizyna, substancja czynna syropu Adrimax (30 mg/5 ml), wykazuje działanie przeciwkaszlowe oparte na obwodowym mechanizmie hamowania aktywności włókien C w oskrzelach i tchawicy, co potwierdzają badania in vitro i na zwierzętach. Lek skutecznie redukuje kaszel wywołany bodźcami obwodowymi, takimi jak drażnienie chemiczne (kwas cytrynowy, woda amoniakalna, kwas siarkowy), mechaniczne pobudzenie tchawicy oraz stymulacja elektryczna włókien aferentnych nerwu błędnego. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje około dziesięciokrotnie mniejszą aktywność w kaszlu centralnym, natomiast w kaszlu obwodowym jej skuteczność jest porównywalna (stosunek siły działania 0,5-2). Dodatkowo, lek wykazuje działanie przeciwskurczowe na oskrzela indukowane histaminą, serotoniną i bradykininą, bez efektu antycholinergicznego, z wartością ED50 dla działania przeciwskurczowego zbliżoną do ED50 działania przeciwkaszlowego.
bodźce czuciowe, depresja oddechowa, działanie antycholinergiczne, działanie ośrodkowe, działanie przeciwkaszlowe, etiologia kaszlu, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, kaszel indukowany, lek przeciwkaszlowy, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, objawy sercowo-naczyniowe, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, ośrodkowy układ nerwowy, pentametylenotetrazolem, przewlekła niewydolność oddechowa, receptory opioidowe, rozkurcz oskrzeli, skurcz oskrzeli, stymulacja tchawicy, substancje chemiczne drażniące, układ oddechowy, włókna C, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – LevoDril 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, substancja czynna leku LevoDril (kod ATC: R05DB27), wykazuje obwodowe działanie przeciwkaszlowe, głównie poprzez hamowanie uwalniania neuropeptydów z włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia przewodzenia bodźców czuciowych. Lek ten wykazuje również działanie rozkurczające oskrzela, hamując skurcze wywołane histaminą, serotoniną i bradykininą, bez działania antycholinergicznego. W badaniach na zwierzętach i ludziach dawka 60 mg lewodropropizyny skutecznie zmniejszała natężenie kaszlu przez co najmniej 6 godzin. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna ma podobną lub wyższą skuteczność w kaszlu o podłożu obwodowym, jednak jej działanie na kaszel centralny jest około dziesięciokrotnie słabsze.
acetylocholina, bodźce czuciowe, bradykinina, depresja oddechowa, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, hiperkapnia, histamina, kaszel, kodeina, krztusiec, kwas cytrynowy, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptory opioidowe, serotonina, skurcz oskrzeli, substancje chemiczne drażniące, włókna C, zakażenie dróg oddechowych, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Unituss Junior 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol, jest lekiem przeciwkaszlowym o działaniu obwodowym, stosowanym w terapii kaszlu i przeziębienia (kod ATC: R05DB27). Mechanizm jej działania polega na hamowaniu włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych oraz znoszenia skurczu oskrzeli indukowanego histaminą, serotoniną i bradykininą, przy braku działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych skuteczność przeciwkaszlowa lewodropropizyny jest porównywalna lub wyższa niż dropropizyny i kloperastyny, a jej aktywność wobec kaszlu wywołanego bodźcami obwodowymi jest zbliżona do kodeiny (stosunek siły działania 0,5-2), natomiast wobec bodźców centralnych jest około 10-krotnie mniejsza. Dawka 60 mg u zdrowych ochotników redukowała natężenie kaszlu indukowanego kwasem cytrynowym przez co najmniej 6 godzin.
acetylocholina, bradykinina, depresja oddechowa, dropropizyna, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, kloperastyna, kodeina, krztusiec, lewodropropizyna, mechanizm działania przeciwkaszlowego, neuropeptydy, niewydolność oddechowa, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, rak płuca, receptor opioidowy, serotonina, skurcz oskrzeli, włókna C, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół abstynencyjny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Contril 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, substancja czynna leku Contril (syrop 60 mg/10 mL), wykazuje obwodowe działanie przeciwkaszlowe poprzez hamowanie aktywności włókien C w oskrzelach i tchawicy, co potwierdzają badania in vitro i eksperymenty na zwierzętach. Mechanizm ten obejmuje zahamowanie uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych oraz zniesienie skurczu oskrzeli indukowanego histaminą, serotoniną i bradykininą, bez działania antycholinergicznego. Wartość ED50 dla działania rozkurczającego oskrzela jest zbliżona do dawki przeciwkaszlowej. Skuteczność lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu wywołanego bodźcami obwodowymi jest porównywalna lub wyższa niż dropropizyny i kloperastyny, natomiast jej aktywność wobec kaszlu centralnego jest około dziesięciokrotnie niższa niż kodeiny. Brak efektów po podaniu do ośrodkowego układu nerwowego potwierdza obwodowy mechanizm działania.
bodźce centralne, depresja oddechowa, dolne drogi oddechowe, drzewo oskrzelowe, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, EEG, etiologia kaszlu, funkcje psychomotoryczne, górne drogi oddechowe, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, kloperastyna, kodeina, krztusiec, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oksotremoryna, ośrodkowy układ nerwowy, pentametylenotetrazolem, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptory opioidowe, serotonina, skurcz oskrzeli, włókna aferentne, włókna C, zespół abstynencyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Zaczerwienienie oka – Patofizjologia i mechanizm
Zaczerwienienie oka (hyperemia) jest wynikiem rozszerzenia naczyń krwionośnych w przedniej części gałki ocznej i stanowi kardynalny objaw zapalenia oka, wywołany przez różnorodne procesy patologiczne miejscowe i ogólnoustrojowe. Mechanizmy patogenetyczne obejmują uwalnianie mediatorów wazoaktywnych, takich jak histamina (około 4,6 pg/komórkę w 5000-6000 komórkach tucznych/mm³ w spojówce), cytokiny (TNF-α, IL-1, IL-6) oraz neuropeptydy, które indukują rozszerzenie naczyń poprzez prostaglandyny i tlenek azotu. Diagnostycznie istotne jest rozróżnienie przekrwienia rzęskowego (okołorąbkowego, wskazującego na zapalenie rogówki, tęczówki lub ciała rzęskowego) od przekrwienia spojówkowego (powierzchownego i bardziej dramatycznego). Najczęstszą przyczyną zaczerwienienia jest zapalenie spojówki o etiologii wirusowej, bakteryjnej, chlamydiowej lub alergicznej, natomiast poważniejsze stany to keratitis, iritis, zapalenie nadtwardówki i twardówki, a także ostra jaskra zamkniętego kąta, które mogą prowadzić do utraty wzroku.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, cytokiny, czynnik martwicy nowotworów, histamina, hyperemia, interleukiny, jaskra zamkniętego kąta, kortykosteroidy, mediator wazoaktywny, mediatory zapalne, neuropeptydy, obwodowe wrzodziejące zapalenie rogówki, przekrwienie rzęskowe, przekrwienie spojówkowe, receptor alfa-2 adrenergiczny, receptor insulinopodobnego czynnika wzrostu, rozszerzenie naczyń krwionośnych, wylew podspojówkowy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki, zapalenie twardówki, zapalenie wnętrza gałki ocznej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levosol 6 mg/ml
Lewodropropizyna, substancja czynna syropu Levosol (6 mg/ml), jest lekiem przeciwkaszlowym o obwodowym mechanizmie działania, selektywnie hamującym włókna C w oskrzelach i tchawicy. Działa poprzez blokowanie uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych, co potwierdzono w badaniach in vitro oraz na modelach zwierzęcych. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną lub wyższą skuteczność w kaszlu indukowanym bodźcami obwodowymi (np. kwas cytrynowy, woda amoniakalna), jednak jej aktywność w kaszlu wywołanym bodźcami centralnymi jest około dziesięciokrotnie niższa. Lek nie wykazuje działania narkotycznego, nie powoduje depresji oddechowej, zaparć ani istotnych objawów sercowo-naczyniowych, co stanowi istotną przewagę nad opioidowymi lekami przeciwkaszlowymi.
bodźce centralne, bradykinina, depresja oddechowa, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, krztusiec, lek przeciwkaszlowy, Levosol, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, rozkurcz oskrzeli, serotonina, skurcz oskrzeli, substancje chemiczne drażniące, tchawica, układ sercowo-naczyniowy, włókna aferentne, włókna C, zakażenia dróg oddechowych, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levopront 60 mg/10 ml
Lewodropropizyna, będąca S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol, to lek przeciwkaszlowy o działaniu obwodowym, hamujący aktywność włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych. W modelach zwierzęcych wykazano, że jej skuteczność przeciwkaszlowa jest porównywalna lub wyższa niż dropropizyny i kloperastyny, a w testach stymulacji obwodowej jej działanie mieści się w zakresie 0,5-2 w stosunku do kodeiny. Lewodropropizyna wykazuje również działanie rozkurczające mięśniówkę gładką oskrzeli, hamując skurcze wywołane histaminą, serotoniną i bradykininą, przy braku działania antycholinergicznego. Dawka efektywna (ED50) dla działania rozkurczającego jest zbliżona do dawki przeciwkaszlowej. U zdrowych ochotników pojedyncza dawka 60 mg leku redukuje natężenie kaszlu indukowanego kwasem cytrynowym na co najmniej 6 godzin, bez wpływu na EEG, funkcje psychomotoryczne oraz parametry sercowo-naczyniowe przy dawkach do 240 mg.
bradykinina, depresja oddechowa, drażnienie substancjami chemicznymi, działanie antycholinergiczne, działanie miejscowo znieczulające, działanie opioidopodobne, funkcje psychomotoryczne, hamowanie kaszlu, hiperkapnia, histamina, kaszel o różnej etiologii, kaszel wywołany bodźcami centralnymi, krztusiec, krzywa EEG, lek przeciwkaszlowy, mechanizm działania przeciwkaszlowego, mięśniówka gładka oskrzeli, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptor opioidowy, serotonina, skurcz oskrzeli, stymulacja obwodowa, stymulacja tchawicy, włókna C, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zakażenie dróg oddechowych, zespół abstynencyjny - Leksykon substancji czynnych
Lewodropropizyna – Właściwości farmakodynamiczne
Lewodropropizyna (S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol) jest lekiem przeciwkaszlowym o obwodowym mechanizmie działania, hamującym aktywację włókien C w oskrzelach i tchawicy, co prowadzi do zmniejszenia odruchu kaszlu. Substancja ta wykazuje także działanie bronchodylatacyjne, hamując skurcz oskrzeli indukowany histaminą, serotoniną i bradykininą, bez wpływu na skurcz wywołany acetylocholiną, co potwierdza brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych dawka efektywna (ED50) dla działania przeciwkaszlowego i bronchodylatacyjnego jest porównywalna. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną skuteczność w kaszlu wywołanym bodźcami obwodowymi (stosunek siły działania 0,5-2), natomiast jej aktywność w kaszlu centralnym jest około 10-krotnie niższa. Po podaniu doustnym działanie lewodropropizyny jest dwukrotnie słabsze niż kodeiny, natomiast w formie aerozolu jest równe lub wyższe. Substancja nie wykazuje działania depresyjnego na ośrodek oddechowy, nie wpływa na funkcje psychomotoryczne ani na kształt krzywej EEG, co stanowi istotną przewagę nad lekami o działaniu ośrodkowym.
acetylocholina, aktywność bronchodylatacyjna, bradykinina, depresja oddechowa, dropropizyna, działanie antycholinergiczne, działanie obwodowe, działanie przeciwkaszlowe, EEG, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, kloperastyna, kodeina, krztusiec, lewodropropizyna, nalokson, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, oksotremoryna, ośrodkowy układ nerwowy, pentametylenotetrazolem, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, receptory opioidowe, skurcz oskrzeli, stymulacja elektryczna, włókna C, zespół abstynencyjny