Właściwości farmakodynamiczne leku Adrimax

Adrimax zawierający lewodropropizynę (30 mg/5 ml) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, w podgrupie innych leków przeciwkaszlowych (kod ATC: R05DB27). Ten syrop stanowi preparat o udokumentowanym działaniu przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli, działający głównie na obwodowe mechanizmy powstawania kaszlu.¹

Mechanizm działania

Lewodropropizyna (S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol) jest związkiem uzyskiwanym w procesie stereospecyficznej syntezy. Charakteryzuje się działaniem przeciwkaszlowym o punkcie uchwytu zlokalizowanym głównie obwodowo – w oskrzelach i tchawicy. W badaniach na zwierzętach wykazano również miejscowe działanie znieczulające.²

Obwodowy mechanizm działania lewodropropizyny polega na hamowaniu aktywności włókien C, które odpowiadają za przewodzenie bodźców czuciowych. W badaniach in vitro potwierdzono, że substancja ta hamuje uwalnianie neuropeptydów z włókien C. U znieczulonych kotów znacząco obniża aktywację tych włókien i znosi związane z nią odruchy.³

Badania skuteczności na modelach zwierzęcych

Badania na zwierzętach wykazały, że skuteczność przeciwkaszlowa lewodropropizyny podawanej doustnie jest równa lub wyższa niż skuteczność dropropizyny i kloperastyny. Efektywność działania oceniano dla kaszlu wywołanego bodźcami obwodowymi, takimi jak:

• Drażnienie substancjami chemicznymi – skuteczność leku potwierdzono w testach z kwasem cytrynowym, wodą amoniakalną oraz kwasem siarkowym
• Mechaniczne pobudzanie tchawicy
• Stymulacja elektryczna włókien aferentnych nerwu błędnego

⁴

W przypadku kaszlu wywołanego bodźcami centralnymi, takimi jak elektryczna stymulacja tchawicy u świnki morskiej, aktywność lewodropropizyny jest około dziesięciokrotnie mniejsza od aktywności kodeiny. Natomiast stosunek siły działania tych dwóch leków w testach stymulacji obwodowej (z użyciem kwasu cytrynowego, wody amoniakalnej, kwasu siarkowego) mieści się w przedziale 0,5-2.⁵

Dodatkowym potwierdzeniem obwodowego działania lewodropropizyny jest porównanie skuteczności tego związku z kodeiną przy podaniu doustnym i w postaci aerozolu. W eksperymentach prowadzonych na świnkach morskich lewodropropizyna w aerozolu wykazywała skuteczność równą lub większą niż kodeina, natomiast podana doustnie była około dwukrotnie słabsza od kodeiny.⁶

Istotne jest, że lewodropropizyna nie działa po podaniu do komór mózgu u zwierząt, co dodatkowo potwierdza jej obwodowy mechanizm działania przeciwkaszlowego, w odróżnieniu od działania na ośrodkowy układ nerwowy.⁷

Działanie rozkurczowe na oskrzela

W obrębie drzewa oskrzelowego lewodropropizyna wykazuje działanie przeciwskurczowe wobec skurczu oskrzeli wywołanego przez:

• Histaminę
• Serotoninę
• Bradykininę

⁸

Istotne jest, że lek nie hamuje skurczu oskrzeli indukowanego acetylocholiną, co wskazuje na brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych wartość ED₅₀ (efektywna dawka wymagana do uzyskania 50% maksymalnego efektu) dla działania znoszącego skurcz oskrzeli jest porównywalna do wartości ED₅₀ dla działania przeciwkaszlowego.⁹

Profil bezpieczeństwa i brak działań niepożądanych

Lewodropropizyna charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, wykazując znacznie mniejszą aktywność niż dropropizyna w:

• Opanowywaniu drżenia indukowanego oksotremoryną
• Hamowaniu drgawek indukowanych pentametylenotetrazolem
• Wpływie na spontaniczną ruchliwość u myszy

¹⁰

W przeciwieństwie do opioidowych leków przeciwkaszlowych, lewodropropizyna:

• Nie wypiera naloksonu z receptorów opioidowych w mózgu szczura
• Nie wpływa modyfikująco na zespół abstynencyjny po odstawieniu morfiny
• Nie wywołuje zachowań o typie uzależnienia po przerwaniu podawania

¹¹

W badaniach na zwierzętach wykazano, że lewodropropizyna:

• Nie powoduje depresji oddechowej
• Nie wywołuje istotnych objawów sercowo-naczyniowych
• Nie powoduje zaparć

¹²

Skuteczność kliniczna u ludzi

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność lewodropropizyny u ludzi. U zdrowych ochotników dawka 60 mg zmniejszała natężenie kaszlu indukowanego aerozolem zawierającym kwas cytrynowy na okres co najmniej 6 godzin.¹³

Badania kliniczne wykazały skuteczność lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu o różnej etiologii, w tym:

• Kaszlu w przebiegu raka płuc
• Kaszlu związanego z zakażeniami górnych i dolnych dróg oddechowych
• Kaszlu w krztuścu

¹⁴

Działanie przeciwkaszlowe lewodropropizyny jest porównywalne z lekami o działaniu ośrodkowym, jednak lek charakteryzuje się lepszym profilem tolerancji, szczególnie w odniesieniu do braku ośrodkowego działania uspokajającego.¹⁵

Wpływ na funkcje fizjologiczne

Przy stosowaniu dawek terapeutycznych lewodropropizyna:

• Nie wpływa na kształt krzywej EEG
• Nie zaburza funkcji psychomotorycznych
• Nie powoduje zmian parametrów układu sercowo-naczyniowego (potwierdzono u zdrowych ochotników otrzymujących nawet do 240 mg lewodropropizyny)

¹⁶

U ludzi lewodropropizyna nie wywiera niekorzystnego wpływu na układ oddechowy, co potwierdza jej wysoki profil bezpieczeństwa:

• Nie powoduje depresji oddechowej
• Nie zaburza oczyszczania śluzowo-rzęskowego
• Nie wykazuje działania depresyjnego na ośrodki oddechowe u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową (zarówno w warunkach oddechu spontanicznego, jak i w warunkach hiperkapnii)

¹⁷