tchawica
Tchawica (trachea) to rurkowaty narząd układu oddechowego łączący krtań z oskrzelami głównymi. Ma długość około 10-12 cm u dorosłego człowieka i średnicę około 2,5 cm. Zbudowana jest z 16-20 półkolistych chrząstek tchawiczych połączonych więzadłami pierścieniowatymi, co zapewnia jej sztywność i jednocześnie elastyczność.
Anatomicznie tchawica rozpoczyna się na wysokości VI-VII kręgu szyjnego i biegnie ku dołowi przez dolną część szyi i górną część klatki piersiowej, kończąc się rozwidleniem (bifurcatio tracheae) na wysokości IV-V kręgu piersiowego. W tym miejscu dzieli się na prawy i lewy oskrzele główne. Ściana tchawicy składa się z błony śluzowej wyścielonej nabłonkiem wielorzędowym urzęsionym, warstwy podśluzowej, chrząstek i błony mięśniowo-sprężystej.
Klinicznie tchawica jest istotna w kontekście intubacji dotchawiczej, tracheostomii oraz jako miejsce występowania chorób takich jak zwężenie tchawicy, tchawica olbrzymia (tracheomegalia) czy nowotwory tchawicy. Badania diagnostyczne obejmują bronchoskopię, tomografię komputerową oraz badania czynnościowe układu oddechowego. Zabiegi chirurgiczne na tchawicy wymagają szczególnej ostrożności ze względu na jej bliskie sąsiedztwo z dużymi naczyniami i nerwami w śródpiersiu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Objawy
Rak komórek Hürthle (HCC) to rzadki, ale agresywny nowotwór tarczycy, charakteryzujący się początkowo bezobjawowym przebiegiem, co często prowadzi do późnego rozpoznania przy znacznych rozmiarach guza lub obecności przerzutów. Klinicznie manifestuje się wyczuwalnym guzkiem na szyi, bólem, chrypką, dysfagią, dusznością oraz powiększeniem węzłów chłonnych. HCC cechuje się wysokim ryzykiem inwazji naczyniowej (angioinwazji) i przerzutów hematogennych, najczęściej do węzłów chłonnych szyi (około 20% przypadków), płuc, kości i śródpiersia. Wskaźniki przeżycia są uzależnione od stopnia zaawansowania, wieku (>45-55 lat), płci (gorsze rokowanie u mężczyzn), wielkości guza (>4 cm) oraz obecności przerzutów i inwazji naczyniowej. 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 75%, a 10-letni dla guzów ograniczonych do tarczycy około 90%. Wysoki jest także odsetek nawrotów (12-33%), szczególnie przy rozległej angioinwazji, przerzutach do węzłów chłonnych i dużych guzach.
angioinwazja, badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie palpacyjne, ból szyi, czynnik prognostyczny, droga limfatyczna, duszność, dysfagia, eutyreoza, guz wieloogniskowy, inwazja naczyniowa, nerw krtaniowy wsteczny, niedoczynność tarczycy, nowotwór tarczycy, powiększone węzły chłonne, przełyk, rak brodawkowaty tarczycy, rak komórek Hürthle, rozprzestrzenianie hematogenne, szeroko inwazyjny rak, tchawica, terapia radioaktywnym jodem, tyreotoksykoza, wole, zapalenie tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Krup – Objawy
Krup (laryngotracheobronchitis) to wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 6 miesięcy do 5 lat, ze szczytem zachorowań około 2 roku życia. Etiologia najczęściej obejmuje wirusa paragrypy. Choroba charakteryzuje się początkowo objawami nieżytu górnych dróg oddechowych (nieżyt nosa, kaszel, gorączka 37,3-38,3°C, ból gardła), które po 12-48 godzinach przechodzą w typowy obraz kliniczny: szczekający kaszel, stridor wdechowy, chrypka i zmienny stopień duszności. Objawy nasilają się nocą, osiągając szczyt w 2-3 dobie, a ustępują zwykle w ciągu 3-7 dni, choć kaszel może utrzymywać się do 2 tygodni. Ciężkość choroby ocenia się m.in. za pomocą skali Westleya, uwzględniającej stridor, retrakcje międzyżebrowe, sinicę, stan świadomości i przepływ powietrza. Około 85% przypadków ma przebieg łagodny, umiarkowany krup cechuje się nasilonym wysiłkiem oddechowym i retrakcjami, a ciężki (<1%) stanowi zagrożenie życia z objawami takimi jak stridor w spoczynku, sinica i znaczne retrakcje.
adrenalina nebulizowana, chrypka, czynnik etiologiczny, dezorientacja, duszność, górne drogi oddechowe, interwencja medyczna, krtań, krup, niewydolność oddechowa, nieżyt nosa, obrzęk płuc, retrakcje, retrakcje międzyżebrowe, sinica, skala Westleya, stridor, stridor wdechowy, świszczący oddech, szczekający kaszel, tchawica, tlenoterapia, trudności w oddychaniu, wirus paragrypy, zapalenie krtani, zapalenie płuc, zapalenie tchawicy - Leksykon chorób i schorzeń
Porażenie strun głosowych – Objawy
Porażenie strun głosowych to stan charakteryzujący się utratą kontroli nad ruchem jednej (unilateralne) lub obu (bilateralne) strun głosowych, co prowadzi do zaburzeń fonacji, oddychania i połykania. Porażenie jednostronne, najczęstsze, objawia się chrypką, bezdźwięcznym, słabym głosem, zmęczeniem podczas mówienia oraz ryzykiem aspiracji, natomiast porażenie obustronne, rzadsze, może powodować zwężenie dróg oddechowych, stridor i zagrożenie życia. W porażeniu obustronnym struny mogą być unieruchomione w pozycji przyśrodkowej, co skutkuje trudnościami w oddychaniu, lub w pozycji bocznej, co prowadzi do osłabienia głosu. Przebieg kliniczny jest zmienny, z możliwością samoistnej poprawy w ciągu 6-12 miesięcy, choć trwałe uszkodzenie wymaga interwencji. Diagnostyka opiera się na ocenie funkcji strun głosowych oraz objawów klinicznych, takich jak chrypka utrzymująca się ponad 3-4 tygodnie, dysfagia, stridor czy duszność.
aspiracja, droga oddechowa, dysfagia, fonacja, intubacja, krtań, niedotlenienie, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność oddechowa, odruch wymiotny, połykanie, porażenie jednostronne, porażenie obustronne, porażenie strun głosowych, projekcja głosu, regeneracja, sinica, stridor, struna głosowa, tchawica, tracheostomia, tracheotomia, unerwienie, zadyszka, zapalenie krtani, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Pierścień naczyniowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Pierścień naczyniowy to wrodzona wada serca, charakteryzująca się nieprawidłowym ułożeniem aorty lub jej gałęzi, które tworzą pierścień uciskający tchawicę i/lub przełyk. Objawy kliniczne zależą od stopnia ucisku i obejmują m.in. stridor, świszczący oddech, nawracające infekcje płucne, dysfagię, refluks żołądkowo-przełykowy oraz trudności w karmieniu. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych (CTA, MRI), echokardiografii i bronchoskopii, a ocena funkcji strun głosowych jest istotna przed zabiegiem. Interwencja chirurgiczna jest wskazana u pacjentów z objawami oddechowymi lub pokarmowymi oraz w przypadku istotnego ucisku tchawicy, nawet u pacjentów bezobjawowych, zwłaszcza przy podwójnym łuku aorty, gdzie operację zaleca się w wieku 6-9 miesięcy.
aorta, bezdech, bronchoskopia, dysfagia, dysfunkcja strun głosowych, echokardiografia, ekstubacja, infekcja płucna, łuk aorty, oddział intensywnej terapii, pierścień naczyniowy, podwójny łuk aorty, porażenie strun głosowych, przełyk, przewód piersiowy, refluks żołądkowo-przełykowy, reimplantacja tętnicy, sternotomia, stridor, świszczący oddech, tchawica, tętnica podobojczykowa, torakotomia, tracheobronchomalacja, uchyłek Kommerella, więzadło tętnicze, wrodzona wada serca, wysięk opłucnowy, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Foradil 12 mcg
Formoterol, będący selektywnym agonistą receptorów β2-adrenergicznych (kod ATC: R03AC13), wykazuje szybkie i długotrwałe działanie rozszerzające oskrzela, pojawiające się w ciągu 1-3 minut i utrzymujące się do 12 godzin po inhalacji. W dawkach terapeutycznych 12 µg lub 24 µg podawanych dwa razy na dobę za pomocą inhalatora Aerolizer, formoterol skutecznie poprawia funkcję płuc u pacjentów ze stabilną POChP, co potwierdzają wyniki badań klinicznych oraz poprawa jakości życia oceniana kwestionariuszem Saint George’s Respiratory Questionnaire. Lek charakteryzuje się minimalnym wpływem na układ sercowo-naczyniowy, co zwiększa jego bezpieczeństwo w terapii chorób obturacyjnych dróg oddechowych.
agonista receptora β2-adrenergicznego, alergen wziewny, bronchodylatacja, enancjomer, formoterol, leukotrieny, mediator reakcji alergicznej, mieszanina racemiczna, obturacja dróg oddechowych, przewlekła obturacyjna choroba płuc, receptor β2-adrenergiczny, rozszerzenie oskrzeli, skurcz oskrzeli, tchawica, właściwości przeciwzapalne, wysiłkowy skurcz oskrzeli - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levosol 6 mg/ml
Lewodropropizyna, substancja czynna syropu Levosol (6 mg/ml), jest lekiem przeciwkaszlowym o obwodowym mechanizmie działania, selektywnie hamującym włókna C w oskrzelach i tchawicy. Działa poprzez blokowanie uwalniania neuropeptydów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych, co potwierdzono w badaniach in vitro oraz na modelach zwierzęcych. W porównaniu z kodeiną, lewodropropizyna wykazuje podobną lub wyższą skuteczność w kaszlu indukowanym bodźcami obwodowymi (np. kwas cytrynowy, woda amoniakalna), jednak jej aktywność w kaszlu wywołanym bodźcami centralnymi jest około dziesięciokrotnie niższa. Lek nie wykazuje działania narkotycznego, nie powoduje depresji oddechowej, zaparć ani istotnych objawów sercowo-naczyniowych, co stanowi istotną przewagę nad opioidowymi lekami przeciwkaszlowymi.
bodźce centralne, bradykinina, depresja oddechowa, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwkaszlowe, działanie uspokajające, funkcje psychomotoryczne, hiperkapnia, histamina, kaszel indukowany, krztusiec, lek przeciwkaszlowy, Levosol, lewodropropizyna, nerw błędny, neuropeptydy, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, przewlekła niewydolność oddechowa, rak płuca, rozkurcz oskrzeli, serotonina, skurcz oskrzeli, substancje chemiczne drażniące, tchawica, układ sercowo-naczyniowy, włókna aferentne, włókna C, zakażenia dróg oddechowych, znieczulenie miejscowe - Leksykon chorób i schorzeń
Porażenie strun głosowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Porażenie strun głosowych to stan wynikający z przerwania impulsów nerwowych do krtani, prowadzący do jednostronnego lub obustronnego paraliżu mięśni strun głosowych. Objawy obejmują chrypkę, duszność, utratę wysokości głosu, krztuszenie się i nieskuteczny kaszel, a ich nasilenie może wahać się od łagodnych do zagrażających życiu, zwłaszcza przy obustronnym porażeniu. Diagnostyka opiera się na laryngoskopii, wideoendoskopii, elektromiografii krtani (LEMG) oraz badaniach obrazowych (TK, MRI) w celu identyfikacji przyczyny, która może obejmować uszkodzenia nerwów podczas operacji, ucisk przez guzy, stany zapalne, urazy neurologiczne czy choroby układowe. W 15-20% przypadków przyczyna pozostaje nieznana. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie i interdyscyplinarne podejście do leczenia, obejmujące terapię głosu, iniekcje wypełniające (np. tłuszcz, kolagen), tyroplastykę, adukcję chrząstki nalewkowatej oraz reinerwację krtani, a w przypadku obustronnego porażenia – tracheotomię.
aspiracja, choroba Parkinsona, chrypka, drogi oddechowe, duszność, dysfagia, elektromiografia krtani, implant krtaniowy, kortykosteroid, krtań, laryngoskopia, larynx, logopeda, miastenia, otolaryngolog, porażenie jednostronne, porażenie obustronne, porażenie strun głosowych, rezonans magnetyczny, rurka intubacyjna, struny głosowe, stwardnienie rozsiane, tchawica, terapia głosu, tomografia komputerowa, tracheotomia, tyroplastyka, wideostroboskopia, zadławienie, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Stłuczenie lub złamanie żeber – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Stłuczenie i złamanie żeber to urazy klatki piersiowej, które mogą powstać w wyniku urazów mechanicznych lub przewlekłego kaszlu. Stłuczenie dotyczy uszkodzenia tkanek miękkich i naczyń krwionośnych, prowadząc do zasinienia i bólu, natomiast złamanie oznacza przerwanie ciągłości kości żebra. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz obrazowym (RTG, TK), które pozwalają na rozróżnienie typu urazu. Leczenie zachowawcze obejmuje kontrolę bólu (NLPZ, paracetamol, opioidy, blokady nerwowe), odpoczynek, stosowanie zimnych okładów oraz rehabilitację oddechową, w tym ćwiczenia z użyciem spirometru zachęcającego. Czas gojenia wynosi około 2-3 tygodni dla stłuczeń i 6-12 tygodni dla złamań. Należy unikać bandażowania klatki piersiowej, aby nie ograniczać ruchów oddechowych i zapobiegać powikłaniom płucnym.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, blokada mięśnia zębatego przedniego, blokada nerwów międzyżebrowych, blokada nerwowa, brak zrostu, ćwiczenie oddechowe, dyskomfort w klatce piersiowej, klinicysta szpitalny, krwiak opłucnej, naczynie krwionośne, narząd wewnętrzny, niedodma, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk, odma opłucnowa, opioidowy lek przeciwbólowy, oskrzele, POChP, powikłanie płucne, rehabilitacja oddechowa, saturacja krwi, skurcz mięśnia, spirometr zachęcający, spirometria zachęcająca, stabilizacja żeber, stłuczenie żeber, tchawica, tętnica wieńcowa, tomografia komputerowa, wiotka klatka piersiowa, zakażenie kości, zapalenie płuc, zapalenie szpiku, zdjęcie rentgenowskie, złamanie stresowe, złamanie żebra, zrost opóźniony - Leksykon chorób i schorzeń
Odma opłucnowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Odma opłucnowa to obecność powietrza w przestrzeni opłucnowej, prowadząca do utraty ujemnego ciśnienia śródopłucnowego i zapadnięcia się płuca, co zaburza mechanikę oddychania i wymianę gazową. Klasyfikowana jest na samoistną (pierwotną i wtórną), pourazową oraz prężną, z odmiennym postępowaniem diagnostyczno-terapeutycznym. Objawy obejmują ostry ból w klatce piersiowej, duszność, tachypnoe, tachykardię, hipoksemię oraz asymetryczne ruchy klatki piersiowej. Diagnostyka opiera się na RTG klatki piersiowej, TK oraz ultrasonografii. Kluczowa jest ocena ABC (drożność dróg oddechowych, oddychanie, krążenie), saturacji tlenem (monitorowanej pulsoksymetrem) oraz badanie fizykalne (osłuchiwanie, opukiwanie, ocena położenia tchawicy). Leczenie zależy od rozmiaru i stanu pacjenta: małe odmy (<30% objętości płuca) mogą być leczone zachowawczo z tlenoterapią (przepływ tlenu ≥3 l/min), większe wymagają aspiracji igłowej lub drenażu klatki piersiowej, a w przypadku nawrotów lub braku poprawy – interwencji chirurgicznej (VATS, pleurodeza, torakotomia). Odma prężna stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej dekompresji igłą w 2. lub 3. przestrzeni międzyżebrowej linii środkowo-obojczykowej.
aspiracja igłowa, badanie ultrasonograficzne, ćwiczenie oddechowe, dodatkowe mięśnie oddechowe, drożność dróg oddechowych, duszność, edukacja pacjenta, elektrokoagulacja, fizjoterapia oddechowa, gazometria krwi tętniczej, gojenie, hipoksemia, leczenie przeciwbólowe, lek przeciwbólowy, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa, oddychanie przeponowe, odgłos opukowy, odma opłucnowa, odma podskórna, odma prężna, opatrunek okluzyjny, opłucna płucna, palenie tytoniu, parametry życiowe, pleurodeza, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przestrzeń opłucnowa, pulsoksymetria, resekcja pęcherzy rozedmowych, saturacja krwi tlenem, sinica, szmery oddechowe, tachykardia, tachypnoe, tchawica, technika relaksacyjna, tomografia komputerowa, torakoskopia wideo-asystowana, torakotomia, układ oddechowy, wymiana gazowa, zaburzenie hemodynamiczne, zrost - Leksykon chorób i schorzeń
Rak krtani – Objawy
Rak krtani (carcinoma laryngis) to złośliwy nowotwór rozwijający się w obrębie krtani, którego objawy kliniczne zależą od lokalizacji guza (nadgłośni, głośni, podgłośni), wielkości oraz stopnia zaawansowania. Najczęstszym wczesnym symptomem jest utrzymująca się chrypka trwająca ponad 2-3 tygodnie, szczególnie w przypadku raka głośni. Inne objawy to przewlekły ból gardła, dysfagia, odynofagia, ból ucha (otalgia), kaszel, powiększenie węzłów chłonnych szyi oraz duszność i stridor w zaawansowanych stadiach. Staging choroby obejmuje cztery stadia, od ograniczonego guza (stadium I) do obecności przerzutów odległych (stadium IV). Wskaźniki 5-letniego przeżycia wynoszą 85-95% dla wczesnych stadiów I-II, około 60% dla stadium III oraz 30-40% dla stadium IV. Wczesne rozpoznanie i szybkie skierowanie pacjenta do specjalisty, zwłaszcza u osób powyżej 45 roku życia z przewlekłą chrypką lub guzkiem na szyi, jest kluczowe dla poprawy rokowania.
ból gardła, chrypka, duszność, dysfagia, fałdy głosowe, głośnia, halitoza, krwioplucie, laryngektomia, laryngolog, logopeda, naciekanie, nadgłośnia, nowotwór złośliwy, odynofagia, otalgia, podgłośnia, powiększenie węzłów chłonnych, przełyk, przerzuty odległe, rak krtani, stadium choroby, stoma, stridor, świszczący oddech, tchawica, węzły chłonne szyi