Krup
Objawy
Krup (laryngotracheobronchitis) to wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych, najczęściej dotykająca dzieci w wieku 6 miesięcy do 5 lat, ze szczytem zachorowań około 2 roku życia. Etiologia najczęściej obejmuje wirusa paragrypy. Choroba charakteryzuje się początkowo objawami nieżytu górnych dróg oddechowych (nieżyt nosa, kaszel, gorączka 37,3-38,3°C, ból gardła), które po 12-48 godzinach przechodzą w typowy obraz kliniczny: szczekający kaszel, stridor wdechowy, chrypka i zmienny stopień duszności. Objawy nasilają się nocą, osiągając szczyt w 2-3 dobie, a ustępują zwykle w ciągu 3-7 dni, choć kaszel może utrzymywać się do 2 tygodni. Ciężkość choroby ocenia się m.in. za pomocą skali Westleya, uwzględniającej stridor, retrakcje międzyżebrowe, sinicę, stan świadomości i przepływ powietrza. Około 85% przypadków ma przebieg łagodny, umiarkowany krup cechuje się nasilonym wysiłkiem oddechowym i retrakcjami, a ciężki (<1%) stanowi zagrożenie życia z objawami takimi jak stridor w spoczynku, sinica i znaczne retrakcje.
Krup (Croup) – wprowadzenie
Krup (ang. Croup, laryngotracheobronchitis) jest częstą infekcją dróg oddechowych u dzieci, powodującą obrzęk i zwężenie górnych dróg oddechowych – krtani (larynx) i tchawicy (trachea), co prowadzi do charakterystycznych objawów oddechowych. Choroba dotyka najczęściej dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat, ze szczytem zachorowań około 2 roku życia.12 Krup występuje częściej w okresie jesienno-zimowym i zazwyczaj ma podłoże wirusowe, z wirusem paragrypy jako najczęstszym czynnikiem etiologicznym.34
Objawy krupu
Krup charakteryzuje się typowymi objawami, które rozwijają się w charakterystyczny sposób i mogą różnić się nasileniem w zależności od stopnia zwężenia dróg oddechowych.56
Początkowe objawy
Krup zwykle rozpoczyna się objawami przypominającymi przeziębienie, które trwają od 24 do 72 godzin:78
- Nieżyt nosa (wyciek z nosa, przekrwienie)
- Kaszel bez charakterystycznych cech krupu
- Niewysoka gorączka (99-101°F / 37,3-38,3°C), choć może sięgać 104°F (40,5°C)9
- Ból gardła
Charakterystyczne objawy krupu
W ciągu 12-48 godzin od wystąpienia wstępnych objawów pojawiają się typowe cechy krupu:1011
- Szczekający kaszel – najbardziej charakterystyczny objaw, porównywany do szczekania foki lub psa (ang. barking cough), spowodowany obrzękiem strun głosowych
- Stridor – wysoki, świszczący lub piszczący dźwięk słyszalny podczas wdechu, będący wynikiem przepływu powietrza przez zwężone drogi oddechowe
- Chrypka lub utrata głosu (zapalenie krtani)
- Trudności w oddychaniu o różnym nasileniu
Progresja objawów w czasie
Typowa progresja objawów krupu ma charakterystyczny przebieg:121314
- Objawy są zazwyczaj gorsze w nocy i mogą budzić dziecko ze snu
- Często następuje poprawa w ciągu dnia, a ponowne pogorszenie wieczorem
- Nasilenie objawów zwykle osiąga szczyt w drugiej lub trzeciej dobie choroby
- Większość dzieci odczuwa poprawę w ciągu 3-7 dni
- Kaszel może utrzymywać się do 2 tygodni, nawet po ustąpieniu innych objawów
Warto zauważyć, że objawy krupu mogą nasilać się nagle, zwłaszcza w nocy, a także gdy dziecko jest zdenerwowane, płacze lub jest nadmiernie aktywne.1516
Stopnie nasilenia krupu
Krup można sklasyfikować jako łagodny, umiarkowany lub ciężki, w zależności od stopnia trudności w oddychaniu i nasilenia objawów. W ocenie ciężkości krupu przydatna może być skala Westleya, uwzględniająca takie czynniki jak stridor, wciąganie przestrzeni międzyżebrowych, sinica, poziom świadomości i przepływ powietrza.17
Łagodny krup
Około 85% przypadków krupu ma łagodny przebieg, charakteryzujący się:181920
- Szczekającym kaszlem
- Chrypką
- Stridorem występującym jedynie podczas płaczu lub pobudzenia
- Brakiem wciągania przestrzeni międzyżebrowych w spoczynku
- Prawidłowym oddychaniem w spoczynku
Umiarkowany krup
Umiarkowany krup charakteryzuje się:2122
- Stridorem słyszalnym podczas nieznacznego wysiłku lub pobudzenia
- Wciąganiem przestrzeni międzyżebrowych (retrakcje)
- Zwiększonym wysiłkiem oddechowym
- Umiarkowanymi trudnościami w oddychaniu
- Nieznacznym pobudzeniem lub dezorientacją
Ciężki krup
Ciężki krup (mniej niż 1% przypadków) stanowi zagrożenie życia i charakteryzuje się:232425
- Stridorem słyszalnym w spoczynku
- Znacznymi retrakcjami (wciąganie przestrzeni międzyżebrowych i nadmostkowych)
- Znacznym wysiłkiem oddechowym
- Niepokojem, pobudzeniem lub zmęczeniem
- Sinicą (niebieskawe zabarwienie skóry, zwłaszcza wokół ust) spowodowaną niedoborem tlenu
- Bladością
- Zmniejszoną aktywnością
Ważne jest, aby pamiętać, że wraz z postępem choroby w kierunku niewydolności oddechowej, stridor może faktycznie zmniejszyć się, a retrakcje mogą być mniej widoczne, gdy dziecko się męczy. To nie jest oznaka poprawy, ale pogarszającego się stanu, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.2627
Dynamika i przebieg choroby
Przebieg krupu ma charakterystyczną dynamikę, która wpływa na monitorowanie i leczenie:2829
Czynniki nasilające objawy
Objawy krupu mogą być nasilane przez:303132
- Porę nocną – objawy są prawie zawsze gorsze w nocy
- Płacz i zdenerwowanie dziecka
- Aktywność fizyczną
- Nagłe zmiany temperatury
Czas trwania objawów
Typowy czas trwania objawów krupu:333435
- U większości dzieci objawy ustępują w ciągu 48 godzin do tygodnia
- Około 60% dzieci ma ustąpienie szczekającego kaszlu w ciągu 48 godzin
- Mniej niż 2% dzieci ma objawy utrzymujące się dłużej niż 5 dni
- Kaszel może utrzymywać się do 2 tygodni, nawet po ustąpieniu innych objawów
- W rzadkich przypadkach krup może trwać do 2 tygodni
Nawracający krup
Niektóre dzieci mogą doświadczać nawracających epizodów krupu:3637
- O nawracającym krupie mówimy, gdy występują więcej niż 2 epizody rocznie
- Może świadczyć o anomaliach w budowie gardła lub dróg oddechowych
- Częściej występuje u dzieci z astmą lub obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku alergii
- Wymaga dokładniejszej oceny lekarskiej
Objawy alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy
Rodzice/opiekunowie powinni natychmiast szukać pomocy medycznej, jeśli u dziecka pojawią się objawy ciężkiego krupu. Są to:383940
- Szybki lub utrudniony oddech
- Retrakcje (wciąganie skóry i mięśni między żebrami oraz poniżej klatki piersiowej)
- Stridor (świszczący, wysoki dźwięk podczas oddychania) w spoczynku
- Bladość lub sinawe zabarwienie skóry
- Ślinienie się lub trudności w połykaniu
- Niemożność mówienia lub płaczu z powodu trudności w oddychaniu
- Silne pobudzenie lub zmęczenie spowodowane wysiłkiem oddechowym
- Wiotkie ciało, trudności z wybudzeniem
Wskazania do hospitalizacji i możliwe powikłania
Około 1-5% dzieci z krupem wymaga hospitalizacji, a spośród hospitalizowanych mniej niż 3% wymaga intubacji.4142 Najczęstsze przyczyny hospitalizacji to:43
- Konieczność tlenoterapii dla utrzymania prawidłowego poziomu tlenu we krwi
- Ciężki krup powikłany odwodnieniem wymagającym dożylnego podawania płynów
- Potrzeba wielokrotnych dawek nebulizowanej adrenaliny
- Utrzymujące się ciężkie objawy mimo wstępnego leczenia, szczególnie gdy oddech dziecka staje się wymęczony
Dzieci wymagające hospitalizacji mogą potrzebować obserwacji przez kilka godzin do dwóch dni. Hospitalizacja trwająca dłużej niż dwa dni jest rzadka i może wymagać dodatkowej oceny w kierunku innych przyczyn stridoru i trudności w oddychaniu.4445
Choć krup jest zazwyczaj łagodną chorobą, w rzadkich przypadkach może prowadzić do poważnych powikłań:464748
- Bakteryjne zapalenie tchawicy
- Zapalenie płuc
- Obrzęk płuc
- Niewydolność oddechowa
- W skrajnie rzadkich przypadkach – śmierć (szacowana na 1 na 30 000 przypadków)
Dzieci urodzone przedwcześnie lub z chorobami płuc, takimi jak astma, mogą być bardziej narażone na powikłania związane z krupem.4950
Charakterystyka objawów i przebiegu krupu
Krup charakteryzuje się bardzo specyficznym obrazem klinicznym, z charakterystycznym szczekającym kaszlem, stridorem wdechowym i zmienną dusznością. Chociaż większość przypadków ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, objawy mogą nasilać się szybko, zwłaszcza w nocy, wywołując niepokój zarówno u dzieci, jak i rodziców.5152
Znajomość typowego przebiegu krupu, w tym typowego nasilania się objawów w nocy i poprawy w ciągu dnia, pomaga w odpowiednim monitorowaniu stanu dziecka. Kluczowe jest rozpoznanie objawów alarmowych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, aby zapobiec rzadkim, ale potencjalnie poważnym powikłaniom.5354
W większości przypadków, przy odpowiednim leczeniu, dzieci z krupem całkowicie wracają do zdrowia bez długotrwałych następstw, a objawy ustępują w ciągu kilku dni do tygodnia.5556
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.