Krup
Epidemiologia
Krup (laryngotracheobronchitis) jest powszechną chorobą układu oddechowego u dzieci, głównie w wieku od 6 miesięcy do 3 lat, ze szczytem zachorowań około 18 miesiąca życia. Roczna zapadalność wynosi około 532 przypadków na 100 000 osób, z wyraźną sezonowością – najwięcej przypadków przypada na późną jesień i wczesną zimę. Etiologia jest w 80% wirusowa, z dominującą rolą wirusów paragrypy (PIV), zwłaszcza typu 1, które odpowiadają za ponad 75% infekcji. W okresie pandemii COVID-19 zaobserwowano wzrost przypadków krupu związanych z wariantem Omikron SARS-CoV-2, który stał się najczęstszym patogenem w badaniu koreańskim (26,9%). Większość przypadków ma przebieg łagodny (85%), hospitalizacja dotyczy mniej niż 5% dzieci, a intubacja jest konieczna u 1-3%. Śmiertelność jest niska (<0,5%), jednak choroba może prowadzić do istotnego zwężenia dróg oddechowych, wymagającego czujnej obserwacji i interwencji.
Epidemiologia krupu
Krup (laryngotracheobronchitis) jest jedną z najczęstszych chorób układu oddechowego u dzieci, stanowiącą istotny problem zdrowotny w populacji pediatrycznej. Częstość występowania krupu szacuje się na około 3% dzieci rocznie, głównie między 6 miesiącem a 3 rokiem życia, z wyraźnym szczytem zachorowań w drugim roku życia.123 W Ameryce Północnej szczyt zachorowań przypada właśnie na drugi rok życia, z częstością 5-6 przypadków na 100 dzieci.4 Według niektórych źródeł krup może dotykać nawet 15% dzieci, stanowiąc około 15% wszystkich wizyt w szpitalnych oddziałach ratunkowych z powodu infekcji dróg oddechowych u dzieci.56
Grupa wiekowa i rozkład płci
Krup jest przede wszystkim chorobą niemowląt i małych dzieci, z największą częstością występowania między 6 miesiącem a 3 rokiem życia, osiągając szczyt około 18 miesiąca życia.78 Chociaż rzadko, krup może wystąpić u dzieci młodszych niż 6 miesięcy oraz starszych niż 6 lat, a w wyjątkowych przypadkach nawet u nastolatków i dorosłych.42 Choroba ta wyraźnie częściej dotyka chłopców niż dziewczynki, w stosunku 1,5:1 (lub według niektórych źródeł 1,4:1).146
Roczna zapadalność na krup szacowana jest na około 532 przypadki na 100 000 osób, z wyraźnym wzrostem w okresie jesiennym.9 W populacyjnym badaniu przeprowadzonym w Albercie stwierdzono, że 3,2% do 5,1% wszystkich wizyt na oddziałach ratunkowych u dzieci w wieku 2 lat było związanych z krupem.10
Sezonowość
Krup charakteryzuje się wyraźną sezonowością, z największą liczbą przypadków występujących późną jesienią i wczesną zimą, choć sporadyczne przypadki mogą pojawić się przez cały rok.46 W Wielkiej Brytanii wskaźniki hospitalizacji osiągają szczyt późną jesienią (od września do grudnia).11 Wiąże się to z sezonowym występowaniem wirusów, szczególnie wirusów paragrypy.12 W przypadku wirusa paragrypy typu 1, który jest jednym z głównych czynników etiologicznych krupu, obserwuje się większą częstość zachorowań w latach nieparzystych, co przekłada się na 50% wyższą zapadalność na krup w tych latach w porównaniu do lat parzystych.12
Interesującą obserwacją jest również to, że wizyty na oddziałach ratunkowych z powodu krupu są najczęstsze między godziną 22:00 a 4:00 nad ranem.813
Etiologia krupu
Krup jest przede wszystkim chorobą o etiologii wirusowej, z wirusami odpowiedzialnymi za około 80% wszystkich przypadków.1415 Najczęstszym czynnikiem etiologicznym są wirusy paragrypy (PIV), które odpowiadają za ponad 75% infekcji krupowych.1 Wśród wirusów paragrypy, typ 1 jest najczęstszą przyczyną, chociaż typy 2 i 3 również mogą wywoływać tę chorobę.1617
Infekcje wirusowe można wykryć u około 80% pacjentów z krupem. Oprócz wirusów paragrypy, do częstych patogenów należą:1614
- Rinowirusy (HRV)
- Koronawirusy (w tym CoV NL63)
- Wirus RS (RSV)
- Wirusy grypy A i B
- Adenowirusy
- Wirusy odry
- Enterowirusy (Coxsackie, echovirus)
- Reowirusy
Krup w erze COVID-19
W okresie pandemii COVID-19, szczególnie podczas dominacji wariantu Omikron wirusa SARS-CoV-2, zaobserwowano znaczny wzrost przypadków krupu związanych z infekcją tym patogenem. W badaniu przeprowadzonym w Korei Południowej w latach 2018-2022, wśród 879 przypadków krupu, wirus SARS-CoV-2 stał się najczęstszym patogenem wykrywanym u pacjentów z krupem (26,9%), wyprzedzając rinowirusy (23,8%) i wirusy paragrypy typu 1 (14,6%).1819
W okresie dominacji wariantu Omikron, przy wykładniczym wzroście liczby przypadków COVID-19 w społeczeństwie, krup związany z zakażeniem SARS-CoV-2 znacząco się zwiększył, z wysokim wskaźnikiem wykrywalności wynoszącym 97,2% (35 z 36) wśród przypadków krupu z zidentyfikowanym patogenem.1920 Co istotne, przed pojawieniem się wariantu Omikron, mimo szeroko zakrojonego nadzoru nad SARS-CoV-2 w Korei Południowej, nie zgłoszono żadnego przypadku krupu spowodowanego przez ten wirus. Dopiero po szybkim rozprzestrzenieniu się wariantu Omikron, bez rozprzestrzeniania się PIV lub innych koronawirusów, zaobserwowano znaczny wzrost przypadków krupu związanych z SARS-CoV-2.20
Opisano również przypadki zagrażającego życiu krupu wywołanego przez wariant Omikron BA.2, które nie reagowały na konwencjonalne leczenie deksametazonem i wielokrotne podawanie nebulizowanej epinefryny.21 Te obserwacje sugerują, że związek między zakażeniem wariantem Omikron a krupem u dzieci jest wysoce prawdopodobny, co jest zgodne z wynikami wcześniejszych publikacji.20
Nasilenie przypadków krupu
Większość przypadków krupu (około 85%) klasyfikuje się jako łagodne, mniej niż 5% dzieci z krupem wymaga hospitalizacji, a mniej niż 1% przypadków uważa się za ciężki krup.1216 Wśród hospitalizowanych pacjentów tylko 1-3% wymaga intubacji.222
Pomimo potencjalnie poważnego przebiegu, rokowanie w krupie jest zazwyczaj korzystne. Wskaźnik śmiertelności wynosi mniej niż 0,5%, nawet w przypadku pacjentów wymagających intubacji.223 Należy jednak pamiętać, że krup może powodować zwężenie dróg oddechowych porównywalne z historycznymi przypadkami zapalenia nagłośni, co podkreśla potrzebę czujnej obserwacji i wczesnej interwencji w ciężkich przypadkach.2324
Hospitalizacje i ponowne wizyty
Krup stanowi 7% wszystkich hospitalizacji z powodu gorączki i/lub ostrej choroby układu oddechowego u dzieci poniżej 5 roku życia.12 W dużym badaniu populacyjnym wykorzystującym dane z lat 1999-2015, spośród 27 355 wizyt z powodu krupu, hospitalizacja nastąpiła w 8,0% przypadków, a 5,4% pacjentów miało ponowną wizytę w ciągu 7 dni po wypisie.11
U pacjentów z nawracającym krupem (więcej niż dwa epizody rocznie), istotne klinicznie wyniki bronchoskopii są związane z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsza intubacja, wcześniactwo i wiek poniżej trzech lat.2 Nawracający lub spazmatyczny krup może być również związany z innymi przyczynami, takimi jak alergie, astma, refluks żołądkowo-przełykowy i problemy anatomiczne.25
Czynniki ryzyka i prewencja
Do czynników ryzyka rozwoju krupu należą:22
- Kontakt z osobą zakażoną w ciągu ostatnich 7 dni
- Anatomicznie nieprawidłowa krtań
- Alergie
- Historia przebytego krupu
- Nawracające infekcje górnych dróg oddechowych
Istnieje również związek między ekspozycją na ftalany w kurzu domowym a wystąpieniem krupu u niemowląt. W badaniu SELMA stwierdzono istotne zależności między ftalanami dietylu (DEP) i di-etylo-heksylu (DEHP) w kurzu domowym a zgłaszanym przez rodziców krupem, z dostosowanym ilorazem szans (aOR) wynoszącym odpowiednio 1,71 (95% CI: 1,08-2,73) i 2,07 (1,00-4,30).26
Istotne jest, że wiele przypadków krupu można zapobiec poprzez szczepienia przeciwko grypie i błonicy. Przed powszechnym szczepieniem przeciwko błonicy, krup był często wywoływany przez tę bakterię i często kończył się śmiercią. Ta przyczyna jest obecnie bardzo rzadka w krajach zachodnich dzięki sukcesowi szczepionki przeciwko błonicy.5
Jako że krup jest chorobą wysoce zakaźną, z łatwo rozprzestrzeniającymi się wirusami, które go powodują, ważne jest stosowanie środków zapobiegawczych, takich jak:27
- Dokładne mycie i suszenie rąk po opiece nad chorym dzieckiem
- Mycie zabawek między każdym użyciem
- Zachęcanie dziecka do zakrywania ust i nosa podczas kaszlu i kichania
- Pozostawianie dziecka w domu zamiast posyłania do szkoły lub przedszkola, gdy jest chore lub w przypadku wystąpienia ognisk choroby
- Wyrzucanie zużytych chusteczek
Nadzór epidemiologiczny
Nadzór epidemiologiczny nad krupem jest istotny dla monitorowania trendów chorobowych i identyfikacji nowych czynników etiologicznych. W Korei Południowej dane z nadzoru krajowego wykazały, że każda epidemia krupu (pięć lub więcej przypadków krupu tygodniowo w klastrach) była związana z wysokim wskaźnikiem wykrywalności PIV lub CoV.20
Projekt nadzoru nad zachorowalnością na grypę (IISP) w Stanach Zjednoczonych dostarcza unikalnej możliwości oceny specyficznego dla wieku obciążenia wirusami paragrypy (PIV) w praktyce ambulatoryjnej na przestrzeni wielu lat i na szerokim obszarze geograficznym. Od 2010 roku IISP monitoruje całoroczną zachorowalność na choroby grypopodobne (ILI) i związaną z tym zachorowalność na wirusy układu oddechowego, w tym PIV 1-4, w sieci przychodni ambulatoryjnych w 13 stanach i jurysdykcjach USA.28
PIV stanowią znaczne obciążenie chorobami układu oddechowego wśród dzieci w IISP, odpowiadając za 9% wszystkich wizyt pediatrycznych związanych z ILI i do 33% wizyt w szczycie sezonu.28 Jest dobrze ustalone, że PIV znacząco przyczyniają się do zachorowalności na ILI i hospitalizacji wśród dzieci, będąc drugim po wirusie RS czynnikiem powodującym hospitalizacje z powodu infekcji dróg oddechowych wśród dzieci w wieku poniżej 5 lat.29
W Australii dane dotyczące epidemiologii krupu są ograniczone. Wiadomo jednak, że krup jest częstszy jesienią i dotyka małe dzieci, osiągając szczyt w drugim roku życia.30
Obciążenie systemów opieki zdrowotnej
Krup stanowi znaczne obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. W badaniu przeprowadzonym w Macedonii stwierdzono, że w ciągu jednego roku aż 10% hospitalizowanych dzieci w badanym instytucie było hospitalizowanych z powodu umiarkowanego do ciężkiego zespołu krupowego.31
Krup stanowi również znaczne obciążenie dla podstawowych opiekunów pod względem stresu, utraty snu i nieobecności w pracy. W badaniu kohortowym stwierdzono, że większość dzieci doświadczała najgorszych objawów w momencie przyjęcia na oddział ratunkowy. Najdłużej utrzymującym się objawem był szczekający kaszel, który ustępował u około połowy dzieci w ciągu 1,52 dnia, a u 90% dzieci w ciągu 3-5 dni.3233
Ani płeć, ani ciężkość choroby przy przyjęciu nie przewidywały czasu trwania objawów. Jednakże u dzieci z krupem prezentującym się od września do grudnia objawy ustępowały średnio dłużej niż u tych prezentujących się od stycznia do maja.33
Krup u dorosłych
Krup u dorosłych (AC) jest niezwykle rzadką jednostką kliniczną, z ograniczonymi informacjami dostępnymi w literaturze.34 Chociaż przyczyną krupu zwykle jest infekcja wirusowa, wirus grypy A (IAV) jest uważany za rzadki czynnik etiologiczny.34
U dorosłych pacjentów z krupem, szczególnie tych wykazujących objawy takie jak gorączka, szczekający kaszel i stridor, szybka diagnoza i leczenie są kluczowe, ponieważ AC może prowadzić do poważnych następstw.34 Krup u dorosłych spowodowany wirusem grypy A reprezentuje nietypową jednostkę kliniczną. W przeciwieństwie do krupu u pacjentów pediatrycznych, u dorosłych jest to ciężka choroba i ma wpływ na wynik leczenia i rokowanie pacjenta.34
Około 80% wykrywalnych przyczyn przypadków krupu pediatrycznego ma podłoże wirusowe. Niemniej jednak, krup rzadko może być spowodowany przez bakterie, takie jak Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae i Corynebacterium diphtheriae.35
Patogeneza krupu rozpoczyna się od zakażenia wirusem nabłonka błony śluzowej nosa i gardła, rozprzestrzeniając się na krtań, powodując stan zapalny, obrzęk, przekrwienie i zwężenie podgłośniowe, co daje klasycznie opisywane objawy.35 Diagnoza krupu jest głównie kliniczna.35 AC reprezentuje cięższą chorobę, niektórzy autorzy sugerują, że jest to kryterium przyjęcia na OIOM, gdy jest to dostępne.35
Wnioski
Krup jest istotnym problemem zdrowotnym dotykającym głównie małe dzieci, szczególnie pomiędzy 6 miesiącem a 3 rokiem życia. Choroba ma wyraźną sezonowość, z największą liczbą przypadków występujących późną jesienią i wczesną zimą. Głównym czynnikiem etiologicznym są wirusy paragrypy, choć w erze COVID-19 zaobserwowano wzrost przypadków związanych z wariantem Omikron wirusa SARS-CoV-2.
Chociaż większość przypadków krupu jest łagodna i ustępuje samoistnie, choroba może prowadzić do poważnych powikłań, w tym do potrzeby hospitalizacji i intubacji. W związku z tym ważne jest wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie, szczególnie w ciężkich przypadkach.
Nadzór epidemiologiczny nad krupem jest kluczowy dla monitorowania trendów chorobowych i identyfikacji nowych czynników etiologicznych. Szczepienia przeciwko grypie i błonicy odgrywają ważną rolę w zapobieganiu niektórym przyczynom krupu. Zwiększona świadomość choroby wśród personelu medycznego i rodziców, a także odpowiednie środki zapobiegawcze, mogą pomóc w zmniejszeniu obciążenia związanego z tą częstą chorobą dziecięcą.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.