wysypka szkarłatynowa
Wysypka szkarłatynowa (płonicza) jest charakterystycznym objawem płonicy (szkarlatyny), choroby zakaźnej wywołanej przez paciorkowce beta-hemolizujące grupy A (Streptococcus pyogenes). Pojawia się ona w ciągu 12-48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów, takich jak gorączka, ból gardła i złe samopoczucie.
Klinicznie wysypka szkarłatynowa ma postać drobnych, punktowych, czerwonych wykwitów (grudek), które początkowo pojawiają się na szyi, klatce piersiowej i w pachwinach, a następnie rozprzestrzeniają się na tułów i kończyny. Charakterystyczną cechą jest intensywne zaczerwienienie skóry z oszczędzeniem okolicy wokół ust (trójkąt nosowo-wargowy, tzw. bladość okoloustna Filatowa). Skóra w dotyku przypomina papier ścierny („skóra gęsia”).
W diagnostyce różnicowej wysypki szkarłatynowej należy uwzględnić inne choroby przebiegające z wysypką drobnoplamistą, takie jak odra, ospa wietrzna, reakcje polekowe czy infekcje wirusowe. Kluczowe znaczenie ma powiązanie obrazu klinicznego z dodatnim wynikiem badania mikrobiologicznego wymazu z gardła oraz szybkimi testami antygenowymi na obecność paciorkowca.
Leczenie płonicy opiera się na antybiotykoterapii (penicylina jako lek pierwszego wyboru). Po ustąpieniu objawów klinicznych charakterystyczne jest złuszczanie naskórka, szczególnie widoczne na dłoniach i stopach. Należy pamiętać, że nieleczona infekcja paciorkowcowa może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy kłębuszkowe zapalenie nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Płonica – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Szkarlatyna, wywoływana przez Streptococcus pyogenes grupy A, jest ostrą infekcją bakteryjną najczęściej dotykającą dzieci w wieku szkolnym, charakteryzującą się gorączką, bólem gardła oraz typową wysypką. Podstawą leczenia jest 10-dniowa antybiotykoterapia penicyliną lub amoksycyliną, z alternatywami w postaci cefalosporyn lub makrolidów u pacjentów z alergią. Kluczowe jest przestrzeganie pełnego cyklu leczenia, monitorowanie skuteczności terapii oraz działań niepożądanych, takich jak nudności, biegunka czy reakcje alergiczne. W opiece pielęgniarskiej istotne jest także łagodzenie objawów za pomocą paracetamolu lub NLPZ (ibuprofen), stosowanie miejscowych środków na ból gardła (benzydamina, płukanki solne) oraz leczenie świądu wysypki preparatami hydrokortyzonu 1% i lekami przeciwhistaminowymi. Należy unikać aspiryny u dzieci poniżej 16 lat ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
alergia na penicylinę, antybiotykoterapia, benzydamina, bilans płynów, cefalosporyny, choroba zakaźna, erytromycyna, gorączka reumatyczna, hydrokortyzon, infekcja wtórna, lek przeciwhistaminowy, łuszczenie skóry, nawilżacz, niesteroidowe leki przeciwzapalne, paciorkowiec grupy A, penicylina, płonica, płyn z kalaminy, reakcja nadwrażliwości, roztwór elektrolitowy, Streptococcus pyogenes, szkarlatyna, wysypka szkarłatynowa, zapalenie jamy ustnej, zapalenie kłębuszków nerkowych, zapalenie żołądka, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Płonica – Diagnostyka i diagnoza
Płonica jest zakaźną chorobą wywoływaną przez paciorkowca grupy A (GABHS, Streptococcus pyogenes), charakteryzującą się wysypką skórną typu szkarłatynowego, gorączką powyżej 38,0°C oraz bólem gardła. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, w tym ocenie gardła, migdałków, języka (malinowy język), powiększonych węzłów chłonnych oraz objawach takich jak bladość wokół ust (objaw Fiłatowa). Potwierdzenie rozpoznania wymaga testów laboratoryjnych: szybki test antygenowy (RADT) z czułością zmienną, ale wysoką swoistością, oraz posiew z gardła (czułość 90-95%), szczególnie gdy RADT jest negatywny, a objawy kliniczne sugerują płonicę. Dodatkowo, w diagnostyce różnicowej i powikłań stosuje się morfologię krwi, testy na przeciwciała ASO i ADB, CRP oraz PCR. Postępowanie diagnostyczne różni się w zależności od wieku pacjenta, z obowiązkowym posiewem u dzieci ≥3 lat przy negatywnym RADT, a u dorosłych rutynowo bez posiewu przy negatywnym wyniku RADT.
amoksycylina, anty-DNaza B, azytromycyna, badanie przedmiotowe, cefalosporyna, choroba bostońska, choroba Kawasakiego, CRP, diagnostyka różnicowa, eozynofilia, erytromycyna, fenoksymetylopenicylina, gorączka reumatyczna, klarytromycyna, klindamycyna, leukocytoza z przesunięciem w lewo, makrolid, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, objaw Fiłatowa, obraz kliniczny, odra, ostra niewydolność nerek, ostre kłębuszkowe zapalenie nerek, paciorkowiec beta-hemolityczny, paciorkowiec grupy A, PCR, penicylina V, płonica, posiew z gardła, posocznica, powiększone węzły chłonne, RADT, ropień okołomigdałkowy, różyczka, rumień zakaźny, Streptococcus pyogenes, szybki test antygenowy, wysypka skórna, wysypka szkarłatynowa, zakażenie enterowirusowe, zakażenie gronkowcowe, złoty standard diagnostyczny