Właściwości farmakodynamiczne
Levopront 60 mg/10 ml

Właściwości farmakodynamiczne lewodropropizyny

Lewodropropizyna, chemicznie określana jako S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, sklasyfikowana jako inne leki przeciwkaszlowe (kod ATC: R05DB27). Jest to związek otrzymywany na drodze syntezy stereospecyficznej, którego głównym działaniem jest obwodowe hamowanie kaszlu oraz znoszenie skurczu oskrzeli, z punktem uchwytu w oskrzelach i tchawicy. Dodatkową właściwością leku, obserwowaną u zwierząt doświadczalnych, jest działanie miejscowo znieczulające.¹

Skuteczność lewodropropizyny w badaniach na zwierzętach

W modelach zwierzęcych wykazano, że skuteczność przeciwkaszlowa lewodropropizyny podawanej doustnie jest równa lub wyższa w porównaniu do dropropizyny i kloperastyny. Ocena efektywności leku prowadzona była w warunkach kaszlu wywołanego przez różnorodne bodźce obwodowe, takie jak drażnienie substancjami chemicznymi, mechaniczna stymulacja tchawicy oraz pobudzanie elektryczne włókien aferentnych nerwu błędnego.²

W przypadku kaszlu wywołanego bodźcami centralnymi, takimi jak elektryczna stymulacja tchawicy u świnki morskiej, aktywność lewodropropizyny jest około dziesięciokrotnie mniejsza od aktywności kodeiny. Natomiast w testach stymulacji obwodowej (z zastosowaniem kwasu cytrynowego, wody amoniakalnej, kwasu siarkowego) stosunek siły działania obu leków mieści się w zakresie 0,5-2.³

Dodatkowym potwierdzeniem obwodowego mechanizmu działania lewodropropizyny jest fakt, że substancja ta nie wykazuje aktywności po podaniu do komór mózgu u zwierząt. Porównanie efektywności lewodropropizyny i kodeiny podawanych drogą doustną oraz w postaci aerozolu w zapobieganiu kaszlowi indukowanemu eksperymentalnie u świnki morskiej również potwierdza obwodowy charakter działania lewodropropizyny – okazuje się ona równie skuteczna lub skuteczniejsza niż kodeina po podaniu w formie aerozolu, ale po podaniu doustnym jej działanie jest dwukrotnie słabsze od kodeiny.⁴

Mechanizm działania przeciwkaszlowego

Mechanizm działania przeciwkaszlowego lewodropropizyny opiera się na hamowaniu aktywności włókien C. Badania in vitro wykazały, że lek hamuje uwalnianie neuropeptydów związanych z przewodzeniem bodźców czuciowych z włókien C. W eksperymentach przeprowadzonych na znieczulonych kotach lewodropropizyna znacząco obniża aktywację włókien C oraz znosi związane z tym odruchy.⁵

Lewodropropizyna wykazuje znacznie mniejszą aktywność niż dropropizyna w opanowywaniu drżenia indukowanego oksotremoryną oraz drgawek indukowanych pentametylenotetrazolem. Charakteryzuje się również znacznie mniejszym wpływem na spontaniczną ruchliwość u myszy.⁶

Brak działania opioidopodobnego

Ważną cechą lewodropropizyny jest brak działania opioidopodobnego. Lek nie wypiera naloksonu z receptorów opioidowych w mózgu szczura, nie wpływa modyfikująco na zespół abstynencyjny po odstawieniu morfiny, a przerwanie jego podawania nie wywołuje zachowań typowych dla uzależnienia.⁷

W przeciwieństwie do opioidowych leków przeciwkaszlowych, lewodropropizyna nie powoduje depresji oddechowej ani istotnych zaburzeń sercowo-naczyniowych u zwierząt. Nie obserwuje się również zaparć będących częstym działaniem niepożądanym leków opioidowych.⁸

Działanie rozkurczowe na oskrzela

W obrębie drzewa oskrzelowego lewodropropizyna wykazuje zdolność hamowania skurczu oskrzeli wywołanego histaminą, serotoniną i bradykininą. Istotną cechą jest brak hamowania skurczu oskrzeli indukowanego acetylocholiną, co wskazuje na brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych dawka efektywna (ED50) dla działania znoszącego skurcz oskrzeli jest porównywalna do dawki efektywnej dla działania przeciwkaszlowego.⁹

Skuteczność kliniczna lewodropropizyny

Badania u zdrowych ochotników

W badaniach prowadzonych u zdrowych ochotników wykazano, że pojedyncza dawka 60 mg lewodropropizyny pozwala zmniejszyć natężenie kaszlu indukowanego aerozolem zawierającym kwas cytrynowy na okres co najmniej 6 godzin.¹⁰

W dawkach terapeutycznych lewodropropizyna nie wywiera wpływu na kształt krzywej EEG ani na funkcje psychomotoryczne człowieka. Nie stwierdzono również zmian parametrów układu sercowo-naczyniowego u zdrowych ochotników otrzymujących dawki do 240 mg lewodropropizyny.¹¹

Skuteczność w różnych stanach klinicznych

Liczne badania doświadczalne potwierdzają skuteczność kliniczną lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu o różnej etiologii, między innymi w przebiegu raka płuca, kaszlu związanego z zakażeniami górnych i dolnych dróg oddechowych czy kaszlu w krztuścu. Działanie przeciwkaszlowe lewodropropizyny jest porównywalne z lekami o działaniu ośrodkowym, przy czym lewodropropizyna charakteryzuje się lepszym profilem tolerancji, szczególnie w odniesieniu do ośrodkowego działania uspokajającego.¹²

Wpływ na układ oddechowy

Badania kliniczne wykazały, że lewodropropizyna nie powoduje depresji oddechowej ani nie zaburza procesu oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Szczególnie istotne jest jedno z nowszych badań, które udowodniło, że lewodropropizyna nie wywiera działania depresyjnego na ośrodki oddechowe u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, zarówno w warunkach oddechu spontanicznego, jak i w warunkach hiperkapnii.¹³

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Lewodropropizyna jest przedstawicielem leków przeciwkaszlowych o działaniu obwodowym. Jej efekt przeciwkaszlowy wynika głównie z hamowania aktywności włókien C, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania neuropeptydów odpowiadających za przewodzenie bodźców czuciowych. Dodatkowo, lek wykazuje działanie rozkurczające na mięśniówkę gładką oskrzeli.

W porównaniu do opioidowych leków przeciwkaszlowych, lewodropropizyna charakteryzuje się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa – nie powoduje depresji oddechowej, nie wywołuje zaparć, nie zaburza funkcji psychomotorycznych oraz nie wykazuje potencjału uzależniającego. Liczne badania kliniczne potwierdzają jej skuteczność w łagodzeniu kaszlu o różnej etiologii, przy zachowaniu dobrej tolerancji, co czyni ją wartościową opcją terapeutyczną w leczeniu objawowym kaszlu.¹⁴