transketolaza

Transketolaza to kluczowy enzym szlaku pentozofosforanowego, który odgrywa istotną rolę w metabolizmie węglowodanów. Enzym ten katalizuje przeniesienie dwuwęglowego fragmentu z ketocukrów (np. ksylulozo-5-fosforan) na aldocukry (np. rybozo-5-fosforan), co prowadzi do powstania nowych cukrów fosforanowych.

W organizmie człowieka transketolaza jest zależna od tiaminy (witaminy B1), która w formie pirofosforanu tiaminy (TPP) stanowi kofaktor niezbędny do prawidłowego funkcjonowania enzymu. Niedobór tiaminy może prowadzić do obniżenia aktywności transketolazy, co jest wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej jako marker niedoboru witaminy B1.

Zaburzenia aktywności transketolazy są powiązane z różnymi stanami patologicznymi, w tym z encefalopatią Wernickego, zespołem Korsakowa oraz neuropatią alkoholową. W hematologii oznaczanie aktywności transketolazy erytrocytarnej może służyć do diagnostyki niedoborów tiaminy, szczególnie u pacjentów z przewlekłym alkoholizmem, niedożywieniem lub zaburzeniami wchłaniania.

Badania nad transketolazą mają również znaczenie w onkologii, gdyż zwiększona aktywność tego enzymu została zaobserwowana w niektórych typach nowotworów, co może być związane z ich zwiększonym zapotrzebowaniem na pięciowęglowe cukry niezbędne do syntezy nukleotydów i kwasów nukleinowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Neiraxin® B –

Neiraxin B to roztwór do wstrzykiwań zawierający kompleks witamin z grupy B (tiamina, pirydoksyna, cyjanokobalamina) oraz lidokainę. Tiamina, o dziennym zapotrzebowaniu 1 mg, nie jest magazynowana w organizmie, a jej nadmiar wydalany jest przez nerki; stężenie w osoczu wynosi 2-4 μg/100 ml. Pirydoksyna ulega fosforylacji do aktywnej formy 5-fosforanu pirydoksalu (PALP), którego stężenie w surowicy dorosłych wynosi średnio 1,2 μg/100 ml; metabolizowana jest do kwasu 4-pirydoksylowego, głównego metabolitu wydalanego z organizmu. Witamina B12 ma dzienne zapotrzebowanie 1 μg, prawidłowe stężenie w osoczu 200-900 μg/ml, a jej większość jest magazynowana w wątrobie; podanie cyjanokobalaminy iniekcyjnie omija przewód pokarmowy, co jest korzystne u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania.
5-fosforan pirydoksalu, biotransformacja, chlorowodorek lidokainy, cyjanokobalamina, dwufazowy proces eliminacji, działanie przeciwarytmiczne, fosforylacja, iniekcja, kwas 4-pirydoksylowy, lidokaina, metabolit, Neiraxin B, niedobór witaminy B12, okres półtrwania, pirofosforan tiaminy, pirydoksyna, roztwór do wstrzykiwań, stężenie w osoczu, tiamina, transketolaza, witamina B12, witamina B6, witaminy B, witaminy z grupy B
Leksykon substancji czynnych
Tiamina – Właściwości farmakokinetyczne

Tiamina (witamina B1) jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, której farmakokinetyka obejmuje aktywny transport w jelicie cienkim (do dawek 2 µmol) oraz bierną dyfuzję przy wyższych dawkach. Po podaniu doustnym dawka 50 mg wykazuje biodostępność około 5,3%, a maksymalna dzienna absorpcja wynosi 8-15 mg. Wchłanianie tiaminy jest zwiększone przez spożycie pokarmu, natomiast obniżone u osób z nadużywaniem alkoholu, marskością wątroby oraz zespołami złego wchłaniania. Po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest w ciągu 1 godziny. Tiamina jest szeroko dystrybuowana, z wysokimi stężeniami w mózgu, mięśniach szkieletowych, wątrobie, sercu i nerkach, a jej całkowity zapas w organizmie wynosi około 30 mg. W krwi 75% tiaminy znajduje się w erytrocytach, 15% w leukocytach, a 10% w osoczu, gdzie wiąże się głównie z albuminami.
albumina, biodostępność, biologiczny okres półtrwania, dwunastnica, dyfuzja bierna, erytrocyt, faza eliminacji, fosforylacja, kinaza tiaminowa, klirens kreatyniny, kokarboksylaza, krążenie wrotne, kwas metylotiazolooctowy, kwas tiaminowy, leukocyt, marskość wątroby, metabolit, piramina, pirofosforan tiaminy, pirymidyna, stężenie osoczowe, tiamina, tiazol, transketolaza, transport aktywny, trifosforan tiaminy, wstrzyknięcie domięśniowe, zespół złego wchłaniania
Leksykon leków
Interakcje leku – Vitaminum B1 Richter 25 mg

Stosowanie preparatu Vitaminum B1 Richter (25 mg tiamina, tabletki) wymaga uwzględnienia istotnych interakcji farmakokinetycznych i farmakodynamicznych, które mogą wpływać na biodostępność i skuteczność terapii. Leki zobojętniające sok żołądkowy (np. wodorotlenek magnezu, wodorotlenek glinu) zmieniają pH żołądka, co prowadzi do zmniejszonego wchłaniania tiaminy; zaleca się zachowanie co najmniej 2-godzinnego odstępu między ich podaniem a przyjęciem witaminy B1. Spożycie alkoholu etylowego znacząco obniża wchłanianie tiaminy i jednocześnie zwiększa jej zapotrzebowanie metaboliczne, co jest szczególnie istotne u pacjentów z chorobą alkoholową, u których należy rozważyć podawanie wyższych dawek tiaminy oraz zdecydowanie zalecać abstynencję. Ponadto, taniny zawarte w czarnej herbacie mogą tworzyć kompleksy z tiaminą, ograniczając jej absorpcję; rekomendowany jest co najmniej 2-godzinny odstęp czasowy między spożyciem herbaty a przyjęciem preparatu.
alkohol etylowy, alkoholowa choroba wątroby, dysfagia, encefalopatia Wernickego, indukcja enzymów wątrobowych, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, leki zobojętniające sok żołądkowy, niedobór tiaminy, taniny, tiamina chlorowodorek, transketolaza, wchłanianie tiaminy, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zespół Korsakowa
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Neurobion Advance 100 mg + 50 mg + 1 mg

Neurobion Advance to preparat zawierający tiaminę azotan (100 mg), pirydoksynę chlorowodorek (50 mg) oraz cyjanokobalaminę (1 mg), które pełnią funkcję koenzymów kluczowych dla metabolizmu układu nerwowego. Tiamina (B1) w formie pirofosforanu tiaminy (TPP) uczestniczy w metabolizmie węglowodanów, syntezie lipidów i aminokwasów oraz przewodzeniu impulsów nerwowych, wykazując działanie antynocyceptywne. Pirydoksyna (B6) jako fosforan pirydoksalu jest niezbędna w metabolizmie aminokwasów, biosyntezie neuroprzekaźników i sfingolipidów, co wpływa na funkcjonowanie osłonek mielinowych. Cyjanokobalamina (B12) w postaci 5-deoksyadenozylokobalaminy i metylokobalaminy bierze udział w syntezie DNA, mieliny oraz metabolizmie kwasów tłuszczowych i węglowodanów. Niedobory tych witamin manifestują się objawami neurologicznymi, takimi jak parestezje, polineuropatia, zaburzenia czucia, a także objawami ogólnoustrojowymi, w tym niedokrwistością i zaburzeniami funkcji poznawczych. Grupy ryzyka obejmują pacjentów z cukrzycą, osoby starsze, chorych z zaburzeniami wchłaniania, chorobami układu pokarmowego, a także osoby z przewlekłą chorobą alkoholową i wegetarian/wegan (w przypadku B12).
allodynia, ból neuropatyczny, chód ataktyczny, dehydrogenaza pirogronianowa, działanie antynocyceptywne, efekt neuroprotekcyjny, efekt neurotroficzny, fosforan pirydoksalu, hematopoeza, hemodializa, metylokobalamina, neuropatia obwodowa, niedokrwistość złośliwa, parestezja, pirofosforan tiaminy, polineuropatia, transketolaza, witamina neurotropowa, zaburzenie czucia, zapalenie wielonerwowe
Leksykon substancji czynnych
Benfotiamina – Właściwości farmakodynamiczne

Benfotiamina, lipofilny prolek tiaminy (witamina B1), ulega biotransformacji do aktywnego pirofosforanu tiaminy (TPP), który jest kluczowym koenzymem w metabolizmie węglowodanów, uczestniczącym m.in. w konwersji pirogronianu do acetylo-CoA, reakcji transketolazy w cyklu pentozofosforanowym oraz w cyklu Krebsa. Niedobór tiaminy prowadzi do akumulacji toksycznych metabolitów (pirogronian, mleczan, ketoglutaran), co szczególnie uszkadza mięśnie, mięsień sercowy i OUN. Benfotiamina wykazuje działanie przeciwneuralgiczne i analgetyczne, co potwierdzają badania kliniczne w polineuropatii cukrzycowej i alkoholowej, gdzie stosowano dawki od 300 do 600 mg/dobę, z istotną poprawą objawów neuropatycznych, zwłaszcza bólu. Minimalne zapotrzebowanie na tiaminę wynosi 0,2-0,3 mg/1000 kcal, a zalecane dawki dobowe to 1,3-1,5 mg u mężczyzn i 1,1-1,3 mg u kobiet, z dodatkowymi 0,3-0,5 mg w ciąży i laktacji.
benfotiamina, beri-beri, cykl Krebsa, cykl pentozofosforanowy, cytotoksyczność, dehydrogenaza pirogronianowa, encefalopatia Wernickiego, frakcja wyrzutowa lewej komory, funkcja koenzymatyczna, kardiomiopatia alkoholowa, metabolizm węglowodanów, neuropatia obwodowa, niewydolność serca, oksydacyjny rozkład glukozy, ośrodkowy układ nerwowy, pirofosforan tiaminy, polineuropatia, polineuropatia alkoholowa, polineuropatia cukrzycowa, porażenie nerwów obwodowych, reakcja alergiczna, tiamina, transketolaza, układ nerwowy, właściwości analgetyczne
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tiavella forte 300 mg

Benfotiamina, będąca lipofilnym prolekiem witaminy B1 (tiaminy), przekształca się w organizmie do aktywnej formy pirofosforanu tiaminy (TPP), który pełni kluczową rolę jako koenzym w metabolizmie węglowodanów, m.in. w konwersji pirogronianu do acetylo-CoA, cyklu pentozofosforanowym oraz cyklu kwasu cytrynowego. Niedobór tiaminy, szczególnie w stanach takich jak przewlekły alkoholizm, cukrzyca typu I i II, niedożywienie, stosowanie leków moczopędnych czy ciąża, prowadzi do kumulacji toksycznych metabolitów (pirogronian, mleczan, ketoglutaran), co negatywnie wpływa na funkcjonowanie mięśni, w tym mięśnia sercowego, oraz ośrodkowego układu nerwowego. Ocena statusu witaminy B1 odbywa się poprzez pomiar aktywności transketolazy w erytrocytach (ETK) i współczynnika aktywacji α-ETK, z prawidłowymi wartościami ETK w osoczu w zakresie 2-4 µg/100 ml.
alkoholizm przewlekły, benfotiamina, ból neurogenny, cukrzyca, cykl kwasu cytrynowego, encefalopatia Wernickego, energia komórkowa, kardiomiopatia alkoholowa, metabolizm węglowodanów, niewydolność serca, oksydacyjny rozkład glukozy, pirofosforan tiaminy, polineuropatia cukrzycowa, transketolaza, układ nerwowy, witamina B1
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Benfogamma 50 mg

Benfogamma, zawierająca 50 mg benfotiaminy w formie tabletek drażowanych, jest preparatem witaminy B1 (kod ATC: A11DA03) o unikalnych właściwościach farmakodynamicznych wynikających z rozpuszczalności w tłuszczach. Po podaniu, benfotiamina przekształca się w organizmie do pirofosforanu tiaminy (PFT) – aktywnej formy witaminy B1, która pełni rolę koenzymu w kluczowych szlakach metabolicznych, zwłaszcza w przemianie węglowodanów. PFT uczestniczy m.in. w konwersji pirogronianu do acetylo-koenzymu A, jest kofaktorem transketolazy w cyklu pentozowym oraz bierze udział w przekształcaniu kwasu alfa-ketoglutarowego do sukcynylo-koenzymu A w cyklu kwasu cytrynowego, co jest istotne dla oddychania komórkowego. Ponadto, pirofosforan tiaminy współdziała z innymi witaminami z grupy B, co ma znaczenie w terapii niedoborów witaminowych i zaburzeń metabolicznych.
acetylo-koenzym A, ataksja, benfotiamina, cykl kwasu cytrynowego, encefalopatia Wernickiego, niedobór witaminowy, oczopląs, oddychanie komórkowe, pirofosforan tiaminy, przemiana węglowodanów, przewlekły alkoholizm, transketolaza, witamina B1, właściwości analgetyczne, zaburzenia świadomości, zaburzenie metaboliczne, zespół neurologiczny
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tiavella 50 mg

Benfotiamina, będąca prolekiem witaminy B1 (tiaminy) o dawce 50 mg w tabletce Tiavella, jest metabolizowana do aktywnej formy pirofosforanu tiaminy (TPP), która pełni kluczową rolę jako koenzym w metabolizmie węglowodanów, m.in. w konwersji pirogronianu do acetylo-CoA, aktywacji transketolazy oraz przemianie ketoglutaranu α w cyklu kwasu cytrynowego. Niedobór TPP prowadzi do akumulacji toksycznych metabolitów (pirogronian, mleczan, ketoglutaran), co szczególnie wpływa na mięśnie i ośrodkowy układ nerwowy. Status witaminy B1 ocenia się poprzez aktywność transketolazy w erytrocytach (ETK) i współczynnik aktywacji α-ETK, z prawidłowymi wartościami ETK w zakresie 2-4 µg/100 ml. Niedobory tiaminy obserwuje się m.in. w przewlekłym alkoholizmie, cukrzycy typu I i II, stanach niedożywienia, stosowaniu leków moczopędnych oraz w ciąży i laktacji.
alkoholizm przewlekły, benfotiamina, ból neuropatyczny, cukrzyca, cykl kwasu cytrynowego, dehydrogenaza pirogronianowa, działanie przeciwneuralgiczne, encefalopatia Wernickego, frakcja wyrzutowa lewej komory, kardiomiopatia alkoholowa, koenzym, leki moczopędne, mleczan, niedożywienie, niewydolność serca, pirofosforan tiaminy, pirogronian, polineuropatia cukrzycowa, transketolaza
Leksykon substancji czynnych
Witamina B1 – Interakcje

Witamina B1 (tiamina) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii choroby Parkinsona, gdzie dawki ≥5 mg/dobę mogą obniżać skuteczność lewodopy. Preparaty złożone zawierające tiaminę, takie jak Revalid, mogą wpływać na metabolizm i wchłanianie lewodopy, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub konsultacji lekarskiej. Ponadto, witamina B1 wchodzi w interakcje z lekami zobojętniającymi kwas solny, tetracyklinami, fluorochinolonami, bisfosfonianami, lewotyroksyną, penicyloaminą oraz diuretykami tiazydowymi, co wymaga zachowania odstępu czasowego 2-3 godzin między podawaniem preparatów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiperkalcemii i zaburzeń rytmu serca przy jednoczesnym stosowaniu preparatów zawierających wapń i glikozydów naparstnicy. Preparaty zawierające kwas p-aminobenzoesowy, np. Revalid, mogą osłabiać działanie sulfonamidów przeciwbakteryjnych, co wymaga odstawienia suplementu podczas terapii tymi lekami.
alkohol etylowy, antybiotyk, ataksja, bisfosfonian, choroba Parkinsona, diuretyk tiazydowy, encefalopatia Wernickego, fluorochinolon, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, interakcja lekowa, kardiomiopatia alkoholowa, kwas fitynowy, kwas p-aminobenzoesowy, kwas szczawiowy, lek zobojętniający, lewodopa, lewotyroksyna, neuropatia alkoholowa, niedobór tiaminy, obwodowy układ nerwowy, oczopląs, penicyloamina, psychoza Korsakowa, środek dopaminergiczny, sulfonamid przeciwbakteryjny, suplementacja tiaminy, tetracyklina, tiamina, tiamina pirofosforan, transketolaza, zaburzenie rytmu serca, zespół amnestyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Beduo 100 mg + 100 mg

Produkt leczniczy Beduo zawiera 100 mg tiaminy chlorowodorku (witamina B1) oraz 100 mg pirydoksyny chlorowodorku (witamina B6) w formie tabletek powlekanych, klasyfikowany jest w grupie A11DB01 (witamina B1 w połączeniu z witaminą B6 i/lub B12). Tiamina, po przekształceniu do pirofosforanu tiaminy (TPP), pełni kluczową rolę jako koenzym w metabolizmie węglowodanów, uczestnicząc m.in. w konwersji pirogronianu do acetylo-CoA oraz w cyklu kwasu cytrynowego. Organizm ludzki nie syntetyzuje tiaminy, dlatego konieczne jest jej codzienne dostarczanie; całkowite zapasy wynoszą około 30 mg, z czego 40% w mięśniach. Zalecane dzienne spożycie wynosi 1,0-1,3 mg dla mężczyzn, 1,0 mg dla kobiet, z dodatkowymi 0,2 mg w ciąży i 0,4 mg w laktacji. Niedobór tiaminy prowadzi do choroby beri-beri i encefalopatii Wernickiego, z objawami neurologicznymi, sercowo-naczyniowymi i pokarmowymi, które pojawiają się po 2-3 tygodniach niedostatecznej podaży.
5-fosforan pirydoksalu, choroba beri-beri, cykl kwasu cytrynowego, cykl pentozofosforanowy, dekarboksylacja, metabolizm aminokwasów, metabolizm tryptofanu, metabolizm węglowodanów, nerw obwodowy, neuropatia obwodowa, obwodowy układ nerwowy, pirofosforan tiaminy, pirydoksyna chlorowodorek, synteza hemoglobiny, tiamina chlorowodorek, transaminacja, transketolaza, układ krwiotwórczy, witamina B1, witamina B6, zaburzenie hematologiczne